60 δισ. ευρώ – Aκριβή ομπρέλα και με προθεσμία

Ακριβή ομπρέλα προστασίας 60 δισ. ευρώ έως τις 18 Φεβρουαρίου μέσω του έκτακτου μηχανισμού παροχής ρευστότητας, του γνωστού ELA, άνοιξε η ΕΚΤ πάνω από τις ελληνικές τράπεζες λίγο πριν να κλείσει  τη στρόφιγγα της απευθείας χρηματοδότησής τους με φθηνό δανεισμό.

Η ομπρέλα αυτή, ανάλογα με τις εξελίξεις, μπορεί να παραμείνει ανοιχτή για όσο διάστημα χρειαστεί, μπορεί όμως και να αρχίσει να κλείνει αν η ΕΚΤ θελήσει να στείλει ένα ακόμη πιο σκληρό μήνυμα διευρύνοντας τις πολιτικές πιέσεις για σύναψη νέας συμφωνίας ανάμεσα στην Ελλάδα και στους πιστωτές της. Αν υπάρξει συμφωνία από την άλλη πλευρά, τόσο ο Διοικητής της ΤτΕ όσο και στελέχη της ΕΚΤ τονίζουν πως τα ελληνικά ομόλογα θα μπορούν και πάλι να γίνονται αποδεκτά ως ενέχυρο για απευθείας χρηματοδότηση.

«Οι καταθέσεις και η ρευστότητα είναι απολύτως ασφαλείς» δήλωσε χθες ο Γ. Στουρνάρας ύστερα από συνάντηση με τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Γ. Δραγασάκη, σημειώνοντας με νόημα ότι η απόφαση της ΕΚΤ μπορεί να ανακληθεί αν υπάρξει μια συμφωνία στη διαπραγμάτευση με την ελληνική κυβέρνηση.

Τα 60 δισ. ευρώ του ELA (59,5 δισ. ευρώ για την ακρίβεια) εκτιμάται ότι υπερκαλύπτουν τις ανάγκες των ελληνικών τραπεζών που καλούνται πλέον να μεταφέρουν άμεσα, από τις 11 Φεβρουαρίου, όλα τα ενέχυρα που δεν θα γίνονται αποδεκτά από την ΕΚΤ, στον ELA. Τα ομόλογα αυτά αγγίζουν τα 50 δισ. ευρώ ενώ υπάρχει και ένα πρόσθετο μαξιλάρι ασφαλείας ύψους 9,5 δισ. ευρώ. Το πέρασμα της χρηματοδότησης από την ΕΚΤ στον ELA συνεπάγεται πρόσθετο κόστος 1,5%, με τα 59,5 δισ. ευρώ να φέρνουν επιβαρύνσεις της τάξεως των 900 εκατ. ευρώ σε ετήσια βάση για τις ελληνικές τράπεζες, προδιαγράφοντας νέες επιβαρύνσεις στο κόστος δανεισμού του Δημοσίου μέσω εντόκων γραμματίων.

Τα μηνύματα.  Στις 18 Φεβρουαρίου, δύο ημέρες μετά την καθοριστική – όπως όλα δείχνουν – συνεδρίαση του Eurogroup, το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ θα επανεξετάσει το ελληνικό αίτημα για ELA. Ο κανονισμός της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας ορίζει ότι ο ELA ενεργοποιείται για διάστημα δύο εβδομάδων και στη συνέχεια επανεξετάζονται τα δεδομένα για να ανανεωθεί. Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ μπορεί να αναστείλει την πρόσβαση των ελληνικών πιστωτικών ιδρυμάτων στον μηχανισμό αυτόν εάν διαμορφωθεί μια πλειοψηφία δύο τρίτων.

Στο πλαίσιο αυτό, το μήνυμα που έστειλε χθες ο επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας της Γερμανίας Γενς Βάιντμαν είναι σαφές: «Είμαι της άποψης ότι θα πρέπει να εφαρμόζουμε αυστηρά κριτήρια με τον ELA. Εάν από αυτό υπάρξουν επιπτώσεις στη χρηματοοικονομική σταθερότητα τότε θα πρέπει οι πολιτικοί να ανταποκριθούν στις ευθύνες τους».

Παρότι στο σύνολό τους οι αναλυτές εκτιμούν ότι η ΕΚΤ δεν θα τραβούσε την πρίζα της χρηματοδότησης των ελληνικών τραπεζών μέσω ELA, κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει στο μέλλον ενδεχόμενη αύξηση των πολιτικών πιέσεων με περιορισμό των κεφαλαίων ή χορήγησή τους με αυστηρότερα κριτήρια. Στον αντίποδα βέβαια, αν υπάρξει συμβιβασμός ανάμεσα στην ελληνική κυβέρνηση και στους διεθνείς πιστωτές για ένα νέο πρόγραμμα, όπως δήλωσε το μέλος του ΔΣ της ΕΚΤ Ε. Νοβότνι, η ΕΚΤ μπορεί να δεχθεί και πάλι τα ελληνικά ομόλογα ως ενέχυρο για την παροχή απευθείας ρευστότητας με κόστος μόλις 0,05%.

Οι αγορές.  Η αιφνιδιαστική κίνηση της ΕΚΤ αρχικά έφερε συνθήκες πανικού στο ελληνικό Χρηματιστήριο οι οποίες όμως σύντομα έδωσαν τη θέση τους σε σχετικά ψύχραιμες κινήσεις. Το Χρηματιστήριο Αθηνών άνοιξε με καταιγισμό εντολών πώλησης, έφθασε να χάνει έως και 9,43% ενώ ο τραπεζικός κλάδος σφυροκοπήθηκε με βουτιά έως και 23,18%. Λίγο πριν από την κοινή συνέντευξη Σόιμπλε – Βαρουφάκη και στη συνέχεια οι πιέσεις αποκλιμακώθηκαν  και τελικά ο Γενικός Δείκτης Τιμών έκλεισε με πτώση 3,37% και οι τραπεζικές μετοχές υπέστησαν απώλειες 10,04%.

Αντίστοιχη εικόνα και στην αγορά ομολόγων. Αρχικά, εκτίναξη των αποδόσεων έως και το 18,8% για τους τριετείς τίτλους και πάνω από 11% για τους δεκαετείς αλλά στο κλείσιμο καταγράφηκε αποκλιμάκωση των πιέσεων με την απόδοση του τριετούς ομολόγου στο 16,7% και του δεκαετούς στο 9,9%.

Στο μέτωπο των εκροών καταθέσεων ο Ι. Στουρνάρας διαβεβαίωσε ότι «υπάρχει απόλυτος έλεγχος» ενώ τραπεζικές πηγές ανέφεραν ότι χθες καταγράφηκε μεν νευρικότητα στο γκισέ αλλά όχι μαζικές αναλήψεις.