Γιάννος Περλέγκας: Και Καντ και ρεμπέτικα

Ο Τόμας Μπέρνχαρντ στο «Ιμάνουελ Καντ» βάζει τον φιλόσοφο Καντ να ταξιδεύει τυφλός με ένα υπερωκεάνιο στην Αμερική στο τέλος του 20ού αιώνα τοποθετώντας πλάι του χαρακτηριστικούς εκπροσώπους της ευρωπαϊκής μεγαλοαστικής τάξης. «Πρόκειται για έναν εσκεμμένο αναχρονισμό: είναι σαν να λέει ο Μπέρνχαρντ τι θα αντιμετώπιζε ένας παλιός άνθρωπος, ο πατέρας του Διαφωτισμού, εάν μαγικά βρισκόταν σ’ αυτόν τον άνυδρο πνευματικά, αδηφάγο, πραγματιστικό, καπιταλιστικό 20ό αιώνα; Πώς θα συμπεριφερόταν; Προφανώς, αφού ο Καντ κάνει ένα τέτοιο ταξίδι με τη μηχανή του χρόνου, έχει την αγωνία αν η φιλοσοφική του σκέψη όντως επιζεί ανά τους αιώνες. Το γερασμένο, λοιπόν, ευρωπαϊκό πνεύμα συνταξιδεύει με τον επίσης γερασμένο ευρωπαϊκό καπιταλισμό που χρειάζεται πάντοτε έναν φιλόσοφο του ιδεαλισμού πλάι του για να δείξει πως δεν είναι κενός περιεχομένου» μου λέει ο ηθοποιός Γιάννος Περλέγκας, που από αύριο κάνει το σκηνοθετικό του ντεμπούτο με το παραπάνω έργο στο Θέατρο Τέχνης.

Η ώρα της ενηλικίωσης. Πατέρας πια ο ίδιος, με 15 χρόνια στον χώρο (δηλώνει «μεροδουλιάρης») μελέτησε βαθιά τον Μπέρνχαρντ και τον μετέφρασε μαζί με την Ισμήνη Θεοδωροπούλου. «Πέρυσι, ύστερα από σχεδόν 15 χρόνια δουλειάς, ήρθε, ένιωσα, η ώρα της πνευματικής και εργασιακής μου ενηλικίωσης. Κατάλαβα πως έπρεπε να προχωρήσω στην εργασία μου με έναν τρόπο πολύ πιο προσωπικό και χειραφετημένο – έπρεπε ταυτόχρονα και να ανανεώσω τα εκφραστικά μου εργαλεία που ένιωθα πως βάλτωναν. Ετσι, επέστρεψα στον Μπέρνχαρντ και μπορούσα πια να δω το χιούμορ του, το πώς αυτοϋπονομεύεται και πόσο η τραγωδία της περιστροφής γύρω από τον εαυτό του είναι ταυτόχρονα και κωμωδία. Προφανώς αυτήν τη διαπίστωση μπόρεσα να την κάνω και για τη δική μου ζωή, που έως τώρα την έπαιρνα πολύ στα σοβαρά. Διαπίστωσα δηλαδή και τον δικό μου αυτοσαρκασμό. Διάλεξα απ’ το τεράστιο έργο του τον “Καντ”. Για δύο λόγους: αφενός διότι το γλαύκωμα από το οποίο πάσχει ο φιλόσοφος στο έργο είναι σύμπτωμα της υπερσυγκέντρωσης στον εαυτό του και στο έργο του – ιδού, λοιπόν, η αυτοκριτική μου! – και αφετέρου γιατί ήθελα να δω τον φίλο μου Μάκη Παπαδημητρίου να παίζει αυτόν τον θηριώδη ρόλο».

Αντίστροφα, ο Μάκης σκηνοθετεί τον Γιάννο στο «Loot» του Τζο Ορτον στο Θέατρο του Νέου Κόσμου αυτή την εποχή. Και ο Περλέγκας, σχεδόν αναγεννησιακός, ξενυχτάει παίζοντας ψαγμένα ρεμπέτικα με το σχήμα Ραστ Χιτζάζ (και τη Λένα Κιτσοπούλου) σε μικρούς χώρους. «Το ρεμπέτικο είναι τα παιδικά μου χρόνια, ο πατέρας μου που τον έχασα νωρίς, οι χαρούμενες στιγμές σε ένα γεμάτο από κόσμο σπίτι, οι παλιές Εργατικές Πρωτομαγιές, τα χρόνια της ΚΝΕ, τα βάσανα και το κουράγιο μου στη δύσκολη και καταθλιπτική μου εφηβεία. Δεν είναι υπόκρουση, είναι μουσική εντελής που έχει γραφτεί για να την ακούς».