Ο οδικός χάρτης των πρώτων 15 ημερών

Η Δευτέρα 26η Ιανουαρίου θα είναι η πρώτη ημέρα μετά τις εκλογές. Αν δεν έχει προκύψει αυτοδύναμη κυβέρνηση, η πρώτη διερευνητική εντολή θα δοθεί πιθανότατα εκείνη την ημέρα – ή την επομένη, Τρίτη – στον αρχηγό του πρώτου κόμματος. Η Βουλή θα συγκληθεί στις 12 το μεσημέρι της 5ης Φεβρουαρίου για την ορκωμοσία των νεοεκλεγέντων βουλευτών. Την επομένη το πρωί θα ακολουθήσει η εκλογή Προέδρου της Βουλής και πιθανότατα το απόγευμα και προεδρείου. Από εκείνη τη στιγμή ξεκινούν οι διαδικασίες για την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας. Το μόνο σίγουρο έργο της νέας Βουλής άλλωστε είναι ανάδειξη του διαδόχου τού Κάρολου Παπούλια
Και μετά τις εκλογές, τι ακολουθεί; Το χρονοδιάγραμμα του πρώτου δεκαπενθημέρου μετά τις εκλογές καθορίζουν δύο ημερομηνίες-κλειδιά. Πρόκειται για την 25η Ιανουαρίου, δηλαδή την ημέρα διεξαγωγής των εθνικών εκλογών, και για την 5η Φεβρουαρίου οπότε και θα συγκληθεί η νέα Βουλή σε Σώμα. Αυτή, όπως προβλέπει το Σύνταγμα, πραγματοποιείται τη δεύτερη Πέμπτη μετά τις εκλογές.
Με αυτά τα δεδομένα, οι διαδικασίες των διερευνητικών εντολών για τον σχηματισμό κυβέρνησης και της συγκρότησης της νέας Βουλής σε Σώμα φαίνεται πως θα «τρέξουν» σχεδόν ταυτόχρονα. Συγκεκριμένα – και δεδομένου ότι η ορκωμοσία των βουλευτών θα πραγματοποιηθεί στις 5 Φεβρουαρίου – οι βουλευτές θα μπορούν να προχωρήσουν στην εκλογή Προέδρου της Βουλής ακόμα και μία ημέρα μετά. Παράλληλα έχουν τη δυνατότητα, ακόμα και το απόγευμα της ίδιας ημέρας – δηλαδή της 6ης Φεβρουαρίου – να εκλέξουν Προεδρείο. Και αυτό γιατί σύμφωνα με το Σύνταγμα και τον Κανονισμό της Βουλής, αμέσως μετά την oρκωμοσία των νεοεκλεγέντων βoυλευτών o πρoσωρινός Πρόεδρος της Βουλής – δηλαδή ο α’ αντιπρόεδρος του απελθόντος Προεδρείου, στην προκειμένη περίπτωση ο Γιάννης Τραγάκης – καλεί για την επόμενη ημέρα, την Παρασκευή 6 Φεβρουαρίου, τoυς βoυλευτές να εκλέξoυν τoν Πρόεδρo της Boυλής. Αυτή η εκλογή διεξάγεται με μυστική ψηφoφoρία και απαιτεί την απόλυτη πλειoψηφία τoυ όλoυ αριθμoύ των βoυλευτών.
Στην αμέσως επόμενη συνεδρίαση, η οποία μπορεί να πραγματοποιηθεί ακόμα και το ίδιο απόγευμα της 6ης Φεβρουαρίου, εκλέγει με τέσσερις διαδoχικές, χωριστές, ψηφoφoρίες τoυς αντιπρoέδρoυς, τoυς κoσμήτoρες και τoυς γραμματείς. Από εκείνη τη στιγμή, η Βουλή έχει τη δυνατότητα να ξεκινήσει τις διαδικασίες για εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας. Και αυτό γιατί θα έχουν συγκροτηθεί οι Κοινοβουλευτικές Ομάδες, οι οποίες και θα καταθέσουν τις προτάσεις με τα πρόσωπα επιλογής τους για το συγκεκριμένο αξίωμα. Μάλιστα, σε αντίθεση με την προηγούμενη φάση, για την πρώτη ψηφοφορία δεν απαιτείται να περάσουν πέντε ολόκληρα 24ωρα. Η πρώτη ψηφοφορία μπορεί να διεξαχθεί ακόμα και στις 7 Φεβρουαρίου. Πρόεδρος της Δημοκρατίας εκλέγεται εκείνος που θα συγκεντρώσει την πλειοψηφία των τριών πέμπτων του όλου αριθμού των βουλευτών, δηλαδή 180 ψήφους. Αν δεν επιτευχθεί αυτή η πλειοψηφία, η ψηφοφορία επαναλαμβάνεται σύμφωνα με το Σύνταγμα μέσα σε πέντε ημέρες, δηλαδή διεξάγεται το νωρίτερο την Κυριακή 8 Φεβρουαρίου ή το αργότερο την Παρασκευή 13 Φεβρουαρίου. Αυτή τη φορά, Πρόεδρος της Δημοκρατίας εκλέγεται εκείνος που συγκέντρωσε την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών (151). Σε αυτό το σημείο, και εφόσον έχει σχηματιστεί κυβέρνηση, αμέσως μετά μπορεί να ξεκινήσει η διαδικασία για την παροχή ψήφου εμπιστοσύνης.

Η ΠΛΕΙΟΨΗΦΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΛΟΓΗ. Στην περίπτωση, όμως, που δεν επιτευχθεί ούτε η πλειοψηφία που απαιτείται για τη δεύτερη ψηφοφορία, αυτή επαναλαμβάνεται ακόμη μία φορά μεταξύ των δύο προσώπων που πλειοψήφησαν. Σε αυτό το ενδεχόμενο, η διαδικασία διεξάγεται ύστερα από πέντε πλήρεις ημέρες, δηλαδή στις 19 Φεβρουαρίου. Θεωρείται ότι έχει εκλεγεί Πρόεδρος της Δημοκρατίας εκείνος που συγκέντρωσε τη σχετική πλειοψηφία.
Περίπου το ίδιο διάστημα διεξάγονται και οι προβλεπόμενες από το Σύνταγμα διαδικασίες των διερευνητικών εντολών για τον σχηματισμό κυβέρνησης, εφόσον δεν έχει προκύψει αυτοδυναμία του πρώτου κόμματος. Ειδικότερα τη Δευτέρα 26 Ιανουαρίου – ή το αργότερο την Τρίτη 27/1 – ο Κάρολος Παπούλιας δίνει στον αρχηγό του πρώτου κόμματος την πρώτη διερευνητική εντολή τριήμερης διάρκειας. Αν αυτή αποτύχει, την Πέμπτη 29 Ιανουαρίου, ο αρχηγός του δεύτερου κόμματος αναλαμβάνει διερευνητική εντολή. Αν ούτε αυτή στεφθεί με επιτυχία την Κυριακή 1η Φεβρουαρίου η εντολή μεταφέρεται στον αρχηγό του τρίτου κόμματος.
Αν και αυτή αποδειχθεί άκαρπη και ουσιαστικά έχουν αποτύχει και οι τρεις διερευνητικές εντολές, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας αρχίζει διαβούλευση με τους αρχηγούς των κομμάτων για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Η διαβούλευση μπορεί να διαρκέσει και ακόμη αρκετές ημέρες αν θεωρηθεί ότι απαιτείται ο εύλογος χρόνος. Συγκεκριμένα οι διεργασίες μπορεί να συνεχιστούν ακόμα και το διάστημα που θα γίνονται οι διαδικασίες για την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας.

ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ ΜΕ ΤΟΥΣ ΑΡΧΗΓΟΥΣ. Η έναρξη των διαβουλεύσεων των πολιτικών αρχηγών υπό τον Κάρολο Παπούλια θα πρέπει να υπολογίζεται στις πρώτες ημέρες του Φεβρουαρίου ή και λίγο νωρίτερα, δεδομένου ότι οι διερευνητικές εντολές δεν είναι υποχρεωτικό να διαρκέσουν ολόκληρο τριήμερο και επομένως η σχετική διαδικασία μπορεί να συντομευτεί. Σε κάθε περίπτωση, ωστόσο, η απώτατη ημερομηνία για την ολοκλήρωση της διαδικασίας των διερευνητικών εντολών είναι η 4η Φεβρουαρίου.

ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΗ ΕΝΤΟΛΗ. Επίσης, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας μπορεί να δώσει ακόμα και τηλεφωνικά τη διερευνητική εντολή σε έναν πολιτικό αρχηγό – κάτι που θα αποτελούσε διέξοδο στην περίπτωση που η Χρυσή Αυγή του προφυλακισμένου Νίκου Μιχαλολιάκου κατακτήσει την τρίτη θέση στην κάλπη, άρα και την τρίτη εντολή για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Κάτι τέτοιο συνέβη – για εντελώς διαφορετικούς λόγους – τον Ιούνιο του 1989 όταν ο Χρήστος Σαρτζετάκης τηλεφώνησε στον τότε αρχηγό του δεύτερου κόμματος Ανδρέα Παπανδρέου, ο οποίος νοσηλευόταν στο νοσοκομείο.
Σημειώνεται πάντως ότι ανεξάρτητα από το αν δεν προκύψει αυτοδύναμη κυβέρνηση ή αν δεν αποδώσουν οι διερευνητικές εντολές και χρειαστεί να πάει η χώρα σε δεύτερες εθνικές εκλογές, η νέα Βουλή που θα προκύψει από τις κάλπες της 25ης Ιανουαρίου θα είναι εκείνη που θα εκλέξει τον επόμενο Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Και αυτό χάρη στη δυνατότητα της σχετικής πλειοψηφίας που δίνει το Σύνταγμα στην τρίτη και τελευταία ψηφοφορία.