[Το θέατρο της Τρίτης] Λούνα παρκ δύο ταχυτήτων

άντρας που αγαπούσαν οι γυναίκες: κράχτης στα αλογάκια ενός λούνα παρκ, την πέφτει σε όλα τα κορίτσια, εκμεταλλεύεται την αδυναμία που του έχει η αφεντικίνα του, παίζει με τους νόμους και την αστυνομία, αδιαφορεί για συνέπειες και τιμωρίες, και όλα αυτά ώς τη στιγμή που θα ερωτευθεί πραγματικά. Αυτός είναι ο Λίλιομ, ο κεντρικός ήρωας του ομότιτλου έργου του ούγγρου θεατρικού συγγραφέα Φρεντς Μόλναρ (1878-1952) που σκηνοθετεί ο Θωμάς Μοσχόπουλος στην Πόρτα.

Γραμμένο στις αρχές του 20ού αιώνα, το «Λίλιομ» (Liliom, 1909) εξελίσσεται μέσα σε ένα λούνα παρκ και όπως συμβαίνει σε αυτούς τους χώρους η βεντάλια των επιλογών και των προκλήσεων είναι μεγάλη. Από τα αλογάκια και τα συγκρουόμενα ώς τις ιλιγγιώδεις ταχύτητες και τα φαντάσματα, ο επισκέπτης βιώνει πλούσια και ποικίλα συναισθήματα, ανάλογα δε και με τις αντοχές του, ακόμη και ακραία.

Χωρίς σαφή χαρακτηριστικά, το έργο του Μόλναρ συνδυάζει κωμικά και δραματικά στοιχεία, νύξεις εξπρεσιονισμού αλλά και λαϊκού θεάτρου, λυρισμό και γκροτέσκο. Στο βάθος διακρίνεται μια νοσταλγία. Πλάι στους δυνατούς ήχους, η εσωτερική μοναξιά, πλάι στον γοητευτικό αλήτη, το αγόρι με τη χρυσή, ματωμένη, καρδιά.

Κομμένο κυριολεκτικά στα δύο, το έργο μοιράζεται ανάμεσα στο εδώ και στο επέκεινα. Στο πρώτο, ο ήρωας εργάζεται στο λούνα παρκ και συναλλάσσεται με την κυρία Μουσκάτ, ερωτεύεται την Τζούλι, μένει άνεργος, την παντρεύεται, γίνεται λίγο πιο ρεμάλι κι όταν μαθαίνει ότι θα γίνει πατέρας αποφασίζει να πιάσει την καλή. Μαζί με τον φίλο του, τον Φικσούρ, οργανώνουν μια ληστεία. Αποτυγχάνουν όμως και ο Λίλιομ για να μη συλληφθεί, μαχαιρώνεται, αυτοκτονεί. Το δεύτερο μέρος διαδραματίζεται στον ουρανό: είναι η ώρα της κρίσης και της τελικής επιλογής. Κόλαση ή Παράδεισος; Ακολουθεί η δοκιμασία που θα αποδείξει ποιος αξίζει τη μετά θάνατον ζωή.

ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΑ. Ο Θωμάς Μοσχόπουλος έστησε ένα λούνα παρκ στη σκηνή του Πόρτα και κυρίως φανέρωσε την κρυφή ατμόσφαιρα των παρασκηνίων του. Πρόσωπα που φλερτάρουν με τον υπόκοσμο, αθώα κορίτσια που ψάχνουν τον έρωτα, ζιγκολό, εκπρόσωποι του νόμου και της τάξης. Πλάι στον πραγματικό κόσμο στήθηκε ένας ακόμη, με σαφή εξπρεσιονιστικά στοιχεία (όπως οι φορετές μάσκες αλόγων). Πλάι στη χαρούμενη ατμόσφαιρα του λούνα παρκ αποκαλύφθηκε η θλιβερή ερημιά των ηρώων. Κι εκεί που το μελόδραμα καραδοκούσε, το χιούμορ έμπαινε εμβόλιμα, διασκεδάζοντας την κατάσταση. «Τα αλογάκια» ακολουθούσαν παντού, ακόμα και στην οικογενειακή ζωή του Λίλιομ.

Ολα αυτά συμβαίνουν στο πρώτο μέρος, πριν από το διάλειμμα. Μετά, μέσα στο σκηνικό του… επέκεινα, ανάμεσα σε εκπροσώπους του θεού, κριτές και αμαρτωλούς χάνεται η σκυτάλη. Δύσκολα αναγνωρίζονται πρόσωπα και καταστάσεις, ακόμη πιο δύσκολα δικαιολογείται αυτή η εξέλιξη. Το εύρημα της επιστροφής στη γη μένει μετέωρο.

Φαίνεται πως ο συγγραφέας έμπλεξε τόσο πολλά στοιχεία σε μια προσπάθεια να αγκαλιάσει τη ζωή και τον θάνατο μέσα στο έργο του. Και ο σκηνοθέτης δεν κατάφερε να τα ξεμπλέξει, παρουσιάζοντας έναν ουρανό με αστεράκια, τον Λίλιομ και τους άλλους με μπουρνούζια, εν αναμονή μιας θεϊκής δοκιμασίας. Η πρώτου επιπέδου ανάγνωση, περί μετανοημένων και μη, μάλλον αδικεί τη δύναμη, την πρωτοτυπία και τη γοητεία του «Λίλιομ». Μήπως η παράσταση θα μπορούσε να τελειώνει στο διάλειμμα;

Ο Γιώργος Χρυσοστόμου μοιάζει ιδανική επιλογή για τον Λίλιομ: ακολουθεί όλες τις μεταπτώσεις του ήρωά του, ενσωματώνει τις ευαισθησίες, την γκάμα των συναισθημάτων και των κινήσεων και γοητεύει. Ειλικρινής και πειστική η κυρία Μουσκάτ της Φιλαρέτης Κομνηνού. Σε μια καλή στιγμή της η Αννα Καλαϊτζίδου ως Τζούλι. Εξοχη η Μαρί της Εμιλυς Κολιανδρή, ένας  συνδυασμός χιούμορ – δράματος, αφέλειας – εσωτερικότητας. Ευχάριστη έκπληξη η Κίττυ Παϊταζόγλου στον ρόλο της θείας Χολάντερ.

Aπόδοση
– σκηνοθεσία:
Θωμάς Μοσχόπουλος
Σκηνικά
– κοστούμια:
Ελλη Παπαγεωργακοπούλου
Μουσική:
Κορνήλιος
Σελαμσής
Φωτισμοί:
Σοφία Αλεξιάδου
Κίνηση:
Χαρά Κότσαλη
Παίζουν:
Γιώργος Χρυσοστόμου, Φιλαρέτη Κομνηνού, Αννα Καλαϊτζίδου, Εμιλυ Κολιανδρή, Σωκράτης Πατσίκας, Κίττυ Παϊταζόγλου, Γιάννης Κλίνης, Ηλίας Μουλάς, Λευτέρης Βασιλάκης
Θέατρο Πόρτα
Λ. Μεσογείων 59, Αμπελόκηποι, τηλ. 210-7711.333. Παραστάσεις: Πέμπτη – Παρασκευή – Σάββατο
στις 21.15
& Κυριακή
στις 19.00.