Βιβλία, δηλώσεις, εξώφυλλα και ευθύνες

Βρισκόταν στο πρωτοσέλιδο του τελευταίου τεύχους του «Charlie Hebdo», που κυκλοφόρησε την ίδια την ημέρα της επίθεσης. «Το 2015 χάνω τα δόντια μου, το 2022 κάνω Ραμαζάνι» ανήγγελλε ο «μάγος Ουελμπέκ» στο σκίτσο του Λουζ. Ηταν μια αναφορά στην κυκλοφορία, την Πέμπτη 7 Ιανουαρίου, της «Υποταγής», ενός πολιτικού μυθιστορήματος όπου ο Μισέλ Ουελμπέκ φαντάζεται την άφιξη στο Ελιζέ το 2022, με τη στήριξη Αριστεράς και Δεξιάς ως ανάχωμα στην Ακροδεξιά, του υποψηφίου ενός κόμματος ονόματι Μουσουλμανική Αδελφότητα – και τον ακόλουθο εξισλαμισμό της Γαλλίας.

Πριν ακόμη κυκλοφορήσει, το βιβλίο είχε προκαλέσει μεγάλη συζήτηση. Ο Ουελμπέκ μπαινόβγαινε σε ραδιοφωνικά στούντιο και τηλεοπτικά πλατό. Το πρωί της Τετάρτης ήταν προσκεκλημένος στο ραδιόφωνο του France Inter – απαντώντας κατά κύριο λόγο σε ερωτήσεις για το Ισλάμ, τη θρησκεία που είχε χαρακτηρίσει το 2011 «την πιο ηλίθια». Και έπειτα, στις 11.30 π.μ., δύο άνδρες εισέβαλαν στην αίθουσα σύνταξης του «Charlie Hebdo» και – όπως σημειώνει χαρακτηριστικά η «Μοντ» – «η μυθοπλασία συνετρίβη από την πραγματικότητα».

Στη 1 μ.μ. της Τετάρτης ο Flammarion, ο εκδοτικός οίκος της «Υποταγής», εκκενώνεται και τίθεται υπό αστυνομική προστασία. Και την επομένη το βράδυ ο ατζέντης τού Μισέλ Ουελμπέκ ενημερώνει πως ο συγγραφέας διακόπτει την προώθηση του βιβλίου του και εγκαταλείπει το Παρίσι «για να βρεθεί στην εξοχή, στο χιόνι». Ο ατζέντης επικαλείται τη «βαθιά συντριβή» του Μισέλ Ουελμπέκ για τον θάνατο του «φίλου του» Μπερνάρ Μαρί, ενός από τα 12 θύματα της τρομοκρατικής επίθεσης στο «Charlie Hebdo», οικονομολόγου και αρθρογράφου του σατιρικού περιοδικού που είχε υπογράψει τον Σεπτέμβριο το βιβλίο «Ο Ουελμπέκ οικονομολόγος» – και μόλις πρόσφατα, στο «Charlie Hebdo», μια κολακευτική κριτική της «Υποταγής».

Ομως ο ίδιος ο Μανουέλ Βαλς έχει πια συνδέσει με καθόλου κολακευτικό τρόπο τον συγγραφέα της «Υποταγής» και τη σφαγή στο «Charlie Hebdo». «Η Γαλλία δεν είναι ο Μισέλ Ουελμπέκ, δεν είναι η αδιαλλαξία, το μίσος και ο φόβος» δηλώνει ο γάλλος πρωθυπουργός το πρωί της Πέμπτης, θέλοντας να εκφράσει την ελπίδα του να μην έχει ως συνέπεια ισλαμόφοβες ενέργειες το τρομοκρατικό χτύπημα στη σατιρική εφημερίδα. Προτού εγκαταλείψει το Παρίσι για άγνωστη τοποθεσία, ο Ουελμπέκ (τού) απαντάει σε τηλεοπτική του συνέντευξη που επρόκειτο κανονικά να μεταδοθεί χθες το βράδυ: «Οχι, δεν νιώθω υπεύθυνος. Πολλά πράγματα είναι διαπραγματεύσιμα: αλλά όχι η ελευθερία. Η λογοτεχνία μου είναι ελευθερία, δεν προκάλεσα εγώ τη σφαγή».