Ο Μισέλ Ουελμπέκ και ο μουσουλμάνος πρόεδρος

Εδώ και δύο εβδομάδες η υπόθεση της «Υποταγής» που βγήκε χθες στα ράφια των γαλλικών βιβλιοπωλείων από τον οίκο Φλαμαριόν έχει προκαλέσει πολλαπλές αντιδράσεις στον Τύπο και τον πολιτικό κόσμο. Κι αυτό επειδή ο πάντοτε αιρετικός συγγραφέας του βιβλίου Μισέλ Ουελμπέκ κάνει προβολή στις γαλλικές προεδρικές εκλογές του 2022. Σύμφωνα με τις προγνώσεις του, τα παραδοσιακά γαλλικά κόμματα, το UMP του Νικολά Σαρκοζί και οι Σοσιαλιστές συνασπίζονται με τη Μουσουλμανική Αδελφότητα του χαρισματικού ηγέτη Μοχάμεντ Μπεν Αμπές (ένα κόμμα – επινόηση του συγγραφέα) για να αποτρέψουν την άνοδο της Μαρί Λεπέν στη γαλλική προεδρία. Ο μουσουλμάνος Μπεν Αμπές εκλέγεται πρόεδρος, ορίζει πρωθυπουργό τον Φρανσουά Μπαϊρού και στη συνέχεια η σειρά μέτρων ισλαμικής ηθικής αναστατώνει τη γαλλική κοινωνία.

Το περιεχόμενο της «Υποταγής» δεν έμεινε ασχολίαστο από τον νυν ένοικο του Σανζ Ελιζέ. Ο Φρανσουά Ολάντ στη ραδιοφωνική του συνέντευξη στον France Inter είπε ότι το έχει ήδη διαβάσει, σχολιάζοντας πως «η λογοτεχνία είναι έκφραση ελευθερίας. Ο δικός μου όμως ρόλος είναι να πω ότι δεν πρέπει να αφεθούμε στην αγωνία του φόβου. Η ιδέα της υποταγής, της εισβολής είναι παλιά στη Γαλλία. Αυτό που με ενδιαφέρει είναι με ποιον τρόπο θα μπορέσουμε να αντισταθούμε και να ξεπεράσουμε αυτήν την ιδέα».  

Από την πλευρά της, η Μαρί Λεπέν είχε εκφράσει τη δική της γνώμη στο κανάλι France Info δύο ημέρες πριν από την επίσημη κυκλοφορία του βιβλίου: «Σε αυτό το βιβλίο, όπου η φανταστική ιστορία μπορεί κάποια στιγμή να γίνει πραγματικότητα, το ενδιαφέρον έγκειται στην περιγραφή της στάσης του Σοσιαλιστικού Κόμματος (PS) και του UMP».

Η ΚΡΙΤΙΚΗ. Με τη σειρά τους οι λογοτεχνικοί κριτικοί αναρωτήθηκαν αν η «Υποταγή» είναι ένα μυθιστόρημα υπέρ ή κατά του Ισλάμ ή απλώς μια προκλητική λογοτεχνική υπέρβαση του Ουελμπέκ, ο οποίος αρέσκεται να προκαλεί. Ηταν ο ίδιος, άλλωστε, που το 2001 είχε χαρακτηρίσει το Ισλάμ στο περιοδικό «Lire» «ηλίθια θρησκεία». Ο συγγραφέας Εμανουέλ Καρέρ, πάντως, με άρθρο του στη «Monde» υπερασπίστηκε τα βιβλίο γράφοντας ότι «οι προβλέψεις του Ουελμπέκ ανήκουν στην ίδια οικογένεια προφητικών μυθιστορημάτων του 20ού αιώνα που έδωσαν οι Τζορτζ Οργουελ και Αλντους Χάξλεϊ». Στην άλλη πλευρά του Ρήνου, η γερμανική «Süddeutsche Zeitung» δημοσίευσε κριτική δίνοντας τον λόγο στον Φρανσουά, τον ήρωα της «Υποταγής»: «Δεν είναι μόνο ένα βιβλίο για τη δυτική επικράτεια του Ισλάμ, αλλά και για τη λογοτεχνία: Μόνο αυτή μάς μεταδίδει το αίσθημα της συνένωσης με μια άλλη συνείδηση – με έναν τρόπο άμεσο και βαθύ, όπως στη συνομιλία μας με έναν φίλο».

Ο ΟΥΕΛΜΠΕΚ. Πριν από οτιδήποτε άλλο είχε προηγηθεί εκτενής συνέντευξη του ίδιου του Ουελμπέκ στον καθηγητή Πολιτικών Επιστημών Σιλβέν Μπουρμό, η οποία δημοσιεύτηκε στο «The Paris Review». Εκεί ο συγγραφέας εξηγεί ότι δεν μπορεί να περιμένει κανείς από ένα βιβλίο να αλλάξει τη ροή της Ιστορίας. «Στο βιβλίο μου δεν εμφανίζεται η εξτρεμιστική πλευρά του Ισλάμ. Αντιθέτως, οι πιο απαλές αποχρώσεις που μπορούμε να φανταστούμε». Και στην ερώτηση για το αν αποδέχεται τη θεωρία γύρω από την κυριαρχία του Ισλάμ στην ευρωπαϊκή ήπειρο απαντά: «Στο βιβλίο μου δεν υπάρχει ίχνος μεταναστευτικού ζητήματος. Δεν είναι αυτό το θέμα. Περιγράφω ότι η καταστροφή της φιλοσοφίας συνέβη από τον Διαφωτισμό – κάτι που δεν το έχουν υπόψη τους παρά ελάχιστοι. Αντίθετα ο καθολικισμός πηγαίνει πολύ καλά. Θα υποστήριζα μάλιστα την πιθανότητα ύπαρξης μιας συμμαχίας καθολικών και μουσουλμάνων. Το είδαμε να γίνεται στο παρελθόν. Αρα μπορεί να συμβεί ξανά».