Η αδυναμία συσσώρευσης εμπειρίας

«Υπανάπτυξη είναι η αδυναμία συσσώρευσης εμπειρίας» είναι ένα από τα μότο που χρησιμοποιούνται ως πρόταγμα στο βιβλίο του «Ο βασιλιάς της Αβάνας». Αυτή είναι μια όντως ευφυής μετάθεση του προβλήματος, μια και η κουβανέζικη υπανάπτυξη μοιάζει να μη μαθαίνει από τις εμπειρίες της, ενώ συνιστά στο έργο του Γκουτιέρες μια ενεργητική κατάσταση – μια σταθερή πορεία προς το χειρότερο. Πάντως ο συγγραφέας δεν πολυνοιάζεται για τέτοια ζητήματα. Προκαλεί διαρκείς εκπλήξεις εμπλουτίζοντας το τροπικό όνειρο με γερές δόσεις νατουραλισμού που, όταν δεν μπουκώνουν τον αναγνώστη, του προκαλούν εθισμό. Εκεί έγκειται και η επιτυχία του (και όχι τόσο στις ποιότητές του ως συγγραφέα) συν βεβαίως στο γεγονός ότι είναι Κουβανός, δηλαδή ότι γεννήθηκε στο κατά τον Αλέχο Καρπεντιέρ πλέον ενδιαφέρον νησί της Ιστορίας: ένα νησί που προκάλεσε τεράστιες ιδεολογικές διαμάχες στο δεύτερο μισό του περασμένου αιώνα, συνόψισε την ιστορία του Ψυχρού Πολέμου και δίπλα στη γοητεία του υλοποίησε ένα πείραμα που εξακολουθεί να εμπνέει για ποικίλους λόγους.