Η αποξένωση από την κομματική πολιτική

Ενα από τα κρισιμότερα ευρήματα των ερευνών κατά τα τελευταία χρόνια είναι η σημαντική αύξηση του αριθμού των πολιτών που δηλώνουν πως αισθάνονται μακριά απ’ όλα τα κόμματα. Για τους περισσότερους μάλιστα ακόμη και οι όροι «Αριστερά» και «Δεξιά» δεν έχουν πλέον κανένα νόημα.

Μέχρι τα τέλη της προηγούμενης δεκαετίας το ποσοστό των αποστασιοποιημένων από την κομματική πολιτική παρέμενε σχετικά περιορισμένο και κυμαινόταν σταθερά μεταξύ 10% και 15%. Αντίθετα, σήμερα έχει εκτιναχθεί στο 25%, ενώ στις νεότερες ηλικίες (18-34 ετών) το αντίστοιχο ποσοστό προσεγγίζει ή ξεπερνά το 30%.

Η εξέλιξη αυτή συμβαδίζει και με την απότομη μείωση της εμπιστοσύνης προς τα πολιτικά κόμματα, η οποία επιταχύνθηκε με την εκδήλωση της κρίσης. Πράγματι, μέχρι τα τέλη του 2009 η εμπιστοσύνη προς τα πολιτικά κόμματα κυμαινόταν σχεδόν σταθερά περί το 35%, ενώ ήδη από το καλοκαίρι του 2010, αμέσως μετά την υπογραφή του πρώτου Μνημονίου, περιορίστηκε περί το 20%, όπου εξακολουθεί να βρίσκεται και σήμερα.

ΑΠΟΧΗ. Οι πολίτες που δηλώνουν πως αισθάνονται «μακριά» από όλα τα κόμματα τροφοδοτούν κατά κύριο λόγο τη συνεχώς διευρυνόμενη αποχή από τις εκλογές (1.360.000 ψηφοφόροι λιγότεροι τον Ιούνιο του 2012, σε σύγκριση με το 2004). Η τάση προς την αποχή διαπιστώνεται και στις δημοσκοπικές έρευνες με συνεχώς αυξανόμενες τις αναφορές «δεν θα ψηφίσω» ή (ως περισσότερο πολιτικά ορθή) «άκυρο / λευκό».

Ταυτόχρονα όμως ένα καθόλου ευκαταφρόνητο τμήμα από τους απογοητευμένους από την κομματική πολιτική θα προσέλθει τελικά στις κάλπες, με απολύτως άδηλα τα κριτήρια που θα πρυτανεύσουν, κατά περίπτωση, για τη διαμόρφωση των επιλογών του. Η μόνη έμμεση ένδειξη που υπάρχει, είναι ότι ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ αντιμετωπίζονται με σχεδόν ταυτόσημα αρνητικό τρόπο, ενώ ακόμη αρνητικότερη είναι η στάση ως προς τα μικρότερα κόμματα (με ελαφρώς σχετική εξαίρεση Το Ποτάμι). Η κινητοποίηση και ο προσεταιρισμός όμως ενός, έστω και μικρού, τμήματος από αυτούς τους αποξενωμένους από την κομματική πολιτική ψηφοφόρους, μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμη για τη διαμόρφωση του τελικού αποτελέσματος.