Ιερός πόλεμος για το παγκάρι της Μεγαλόχαρης

Χιλιάδες πιστοί συρρέουν κάθε χρόνο στην Τήνο για να προσκυνήσουν την Παναγία. Τα τάματα, οι δωρεές, τα αφιερώματα και τα χρυσαφικά που αφήνουν στην εικόνα της Μεγαλόχαρης χρησιμοποιούνται από το Πανελλήνιο Ιερό Ιδρυμα Ευαγγελιστρίας Τήνου για φιλανθρωπικούς σκοπούς.

Εδώ και λίγες ημέρες, ωστόσο, το Ιδρυμα βρίσκεται στο επίκεντρο του «ιερού πολέμου» που έχει ξεσπάσει ανάμεσα σε μερίδα πολιτών και φορέων της Τήνου και στην Εκκλησία για θέματα διοίκησης του Ιδρύματος.

Στις αρχές Δεκεμβρίου, πολίτες προπηλάκισαν τον μητροπολίτη Σύρου Δωρόθεο κατά την αποχώρησή του από τις αρχαιρεσίες για την εκλογή νέας Διοικούσας Επιτροπής του Ιδρύματος. Το επεισόδιο στο προαύλιο τoυ ναού της Ευαγγελιστρίας αμαύρωσε την εικόνα του Ιδρύματος και της Τήνου.

«Οσα έγιναν αδικούν το Ιδρυμα της Παναγίας αλλά και το νησί. Δεν είναι αυτή η εικόνα της Τήνου» έλεγε στα «ΝΕΑ» κάτοικος του νησιού προσεγγίζοντας με ψυχραιμία τη σύγκρουση των δύο πλευρών. Πρόσθετε δε πως μολονότι το Ιδρυμα διαχειρίζεται μεγάλα ποσά – 5 εκατομμύρια ευρώ ήταν τα έσοδά του το 2013 – «ουδέποτε έχει ακουστεί κάτι για κακοδιαχείριση και αδιαφάνεια».

Αιτία της αντιπαράθεσης που έχει ξεσπάσει είναι ο νέος νόμος που ψηφίστηκε προ δύο μηνών (4301/2014). Μετά την ψήφισή του, πολίτες και φορείς της Τήνου διατύπωσαν έντονες διαφωνίες για τις αλλαγές. Εγιναν λαϊκές συνελεύσεις και συστάθηκε Επιτροπή Αγώνα με επικεφαλής τον δήμαρχο.

Casus belli η αυτοτέλεια

Οπως υποστηρίζουν οι διαφωνούντες, με τον νέο νόμο καταργούνται το αυτοδιοίκητο και η αυτοτέλεια του Ιδρύματος και η Εκκλησία αποκτά τον έλεγχό του, μολονότι στη διαθήκη με την οποία συστάθηκε το Ιδρυμα τονίζεται πως πρέπει να διοικείται από λαϊκούς. Για εκείνους, απόδειξη των παραπάνω αλλά και αιτία «πολέμου» είναι πως με τον νέο νόμο καταργείται η παρ. 1 του άρθρου 66 του Καταστατικού Χάρτη της Εκκλησίας της Ελλάδος. Αυτή ανέφερε πως το Ιδρυμα της Ευαγγελιστρίας εξαιρούνταν από τις διατάξεις για τα εκκλησιαστικά ιδρύματα. Θεωρούν δηλαδή ότι το Ιδρυμα γίνεται πλέον εκκλησιαστικό. Αναφέρουν δε πως το υπουργείο Παιδείας προχώρησε στις αλλαγές χωρίς να κάνει διαβούλευση με το Ιδρυμα και τους φορείς του νησιού.

«Θέλουμε να μην ισχύσουν τα άρθρα του νέου νόμου για να μην καταστεί το Ιδρυμά μας εκκλησιαστικό. Οπως αυτό που λέει ότι καταργείται η εξαίρεση του Ιδρύματος της Ευαγγελιστρίας από τον Καταστατικό Χάρτη της Εκκλησίας, από τις διατάξεις για τα εκκλησιαστικά ιδρύματα» υποστηρίζει ο δήμαρχος Τήνου Σίμος Ορφανός.

Η ερμηνευτική εγκύκλιος του υπουργείου Παιδείας για το θέμα δεν ικανοποίησε τη Συντονιστική Επιτροπή. «Θέλουμε να υπάρχει ρητή διάταξη στον νόμο που να λέει ότι το Ιδρυμα παραμένει υπό την εποπτεία του κράτους» λέει ο κ. Ορφανός συμπληρώνοντας πως η Επιτροπή είναι αποφασισμένη να χρησιμοποιήσει όλα τα ένδικα μέσα για την επίτευξη αυτού του στόχου. Θέλοντας να δείξει πως οι αντιδράσεις τους έχουν αφετηρία την ειδική σχέση των Τηνίων με την Παναγία λέει: «Πρέπει να καταλάβει ο κόσμος ότι στην Τήνο είμαστε όλοι παναγιόπληκτοι. Η Παναγία είναι στο DNA μας».

Στο ίδιο μήκος κύματος ο φιλόλογος, παλιός επίτροπος του Ιδρύματος και πρώην δήμαρχος Τήνου Σάββας Απέργης, μέλος της Συντονιστικής, σημειώνει ότι «ενώ Εκκλησία και Πολιτεία διατείνονται ότι δεν αλλάζει κάτι στο Ιδρυμα, αυτό δεν ισχύει. Από τη στιγμή που καταργείται η παρ. 1 του άρθρου 66 του Καταστατικού Χάρτη της Εκκλησίας της Ελλάδος που ανέφερε πως το Ιδρυμα της Ευαγγελιστρίας εξαιρούνταν από τις διατάξεις για τα εκκλησιαστικά ιδρύματα. Από εδώ και πέρα η Ιερά Σύνοδος έχει δικαίωμα να επεμβαίνει. Γιατί να γίνει αυτό; Στο Ιδρυμα όλα αυτά τα χρόνια δεν έχουν παρατηρηθεί ρεμούλες…».

Ακόμη δύο σημεία των αλλαγών που βρίσκουν αντίθετους μερίδα κατοίκων και φορείς είναι ότι δίνεται το δικαίωμα στον πρόεδρο του Ιδρύματος, που είναι ο εκάστοτε μητροπολίτης Σύρου, να ψηφίζει και αυτός για τη συγκρότηση σε σώμα της Διοικούσας Επιτροπής του Ιδρύματος. Για την επιλογή δηλαδή του γενικού γραμματέα και του αντιπροέδρου. Θέσεις άμισθες και τιμητικές.

Επίσης, του δίνεται η δυνατότητα να συμμετέχει στην τετραμελή Επιτροπή που συγκροτεί το υπουργείο Πολιτισμού για την επιλογή του διδακτικού προσωπικού του Προπαρασκευαστικού Σχολείου Καλών Τεχνών Πανόρμου.

Σημειώνεται ότι το Ιδρυμα διοικείται από 10μελή Επιτροπή με πρόεδρο τον εκάστοτε μητροπολίτη Σύρου και Τήνου. Τα 9 μέλη εκλέγονται κάθε τρία χρόνια από σώμα εκλεκτόρων απαρτιζόμενο από την Τοπική Αυτοδιοίκηση, μέλη του ΔΣ της Αδελφότητας των Τηνίων στην Αθήνα.

Η ψήφος του μητροπολίτη

Η Εκκλησία από την πλευρά της με ανακοίνωση της Ιεράς Συνόδου υποστηρίζει πως «η μόνη μεταβολή του Νόμου 4301/2014 είναι ότι ο μητροπολίτης Σύρου και Τήνου και πρόεδρος του Ιδρύματος απέκτησε δικαίωμα να ψηφίζει και αυτός μαζί με τα υπόλοιπα μέλη της Διοικούσας Επιτροπής για την επιλογή του αντιπροέδρου και του γενικού γραμματέα του ΠΙΙΕΤ, πράγμα που μέχρι τώρα δεν προβλεπόταν». Και προσθέτει πως το Ιδρυμα παραμένει αυτοδιοικούμενο νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου, η Διοικούσα Επιτροπή του έχει αποκλειστικά τη διοίκηση και οικονομική του διαχείριση.

Παρόμοια άποψη διατυπώνει η Αδελφότητα των Τηνίων εν Αθήναις (τα μέλη της είναι εκλέκτορες για τη Διοικούσα Επιτροπή του Ιδρύματος). Σε ερώτηση των «ΝΕΩΝ» ο πρόεδρος της Αδελφότητας Ιωάννης Παπαδημητρίου απαντά πως έχοντας λάβει τις διευκρινιστικές εγκυκλίους από την Πολιτεία και την Εκκλησία «εκτός από το δικαίωμα ψήφου για την εκλογή του αντιπροέδρου και του γενικού γραμματέα, το οποίο δίνεται στον επιχώριο μητροπολίτη και πρόεδρο του Ιδρύματος, ουδεμία ουσιαστική μεταβολή δεν διαφαίνεται να υπάρχει με τον νέο νόμο». Ο κ. Παπαδημητρίου τονίζει επίσης πως η Αδελφότητα δεν βλέπει αντιπάλους και εύχεται να επικρατήσει σύνεση για το καλό των κατοίκων και του Ιδρύματος.

Ρίχνουν τους τόνους στο υπουργείο

Το υπουργείο Παιδείας  – που έχει την εποπτεία του Ιδρύματος – κάνει προσπάθεια να χαμηλώσει τους τόνους. Στις 14 Ιανουαρίου, μετά τη συνάντηση που είχαν εκπρόσωποι της κοινωνίας της Τήνου και βουλευτές με τον γενικό γραμματέα Θρησκευμάτων του υπουργείου Παιδείας Γιώργο Καλαντζή, συμφωνήθηκε να συγκροτηθεί επιτροπή νομικών με τη συμμετοχή όλων των μερών για να συζητηθούν όλα τα θέματα. Και να εισηγηθεί στο υπουργείο νομοτεχνική βελτίωση, αν κριθεί σκόπιμη.

Στις 9 Δεκεμβρίου εξάλλου ο γενικός γραμματέας Θρησκευμάτων είχε διαβεβαιώσει με ερμηνευτική εγκύκλιο (9/12) ότι «το Ιδρυμα συνεχίζει και μετά τις διατάξεις του νόμου 4301/2014 να αποτελεί νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου με διοικητική και διαχειριστική αυτοτέλεια και μάλιστα με ενισχυμένο περιθώριο αυτοδιοίκησης».

Πάντως, πριν από δύο εβδομάδες ορκίστηκε η νέα Διοικούσα Επιτροπή το Ιδρύματος αναλαμβάνοντας να ασχοληθεί εκτός των άλλων και με την «ιερή» κρίση.  

Θέμα προσώπων
Ανθρωπος που γνωρίζει καλά τα του Ιδρύματος αναφέρει πάντως στα «ΝΕΑ» ότι «ίσως ο ξεσηκωμός να οφείλεται απλώς στα πρόσωπα. Δεν αποκλείεται κάποιοι από τους αντιδρώντες να ενοχλήθηκαν εκτιμώντας ότι με την ψήφο τού μητροπολίτη αλλάζουν οι ισορροπίες. Κι έτσι δεν θα μπορέσουν να προωθηθούν οι ίδιοι ή οι “εκλεκτοί” τους σε θέση της Διοικούσας Επιτροπής…».