Τρεις ερωτήσεις και απαντήσεις για την επίθεση στην Πεσαβάρ

1. Ποιοι είναι οι δράστες;

Την ευθύνη για την επίθεση ανέλαβε η Ταχρίκ-ε-Ταλιμπάν του Πακιστάν (TTP), η κύρια ομοσπονδία ισλαμικών ομάδων της χώρας. Μάχεται εναντίον της κυβέρνησης του Πακιστάν, σε έναν εμφύλιο πόλεμο που έχει στοιχίσει την τελευταία δεκαετία 40.000 – 50.000 ζωές. Η ΤΤΡ είναι ένας από τους κληρονόμους του κινήματος των Ταλιμπάν που γεννήθηκε στο Βόρειο Πακιστάν έπειτα από τη ρωσική εισβολή στο Αφγανιστάν (1979-1989) και τον αφγανικό εμφύλιο πόλεμο των αρχών της δεκαετίας του 1990. Η αφγανική πτέρυγα του κινήματος, με επικεφαλής τον μουλά Ομάρ, είχε καταλάβει την εξουσία στην Καμπούλ μεταξύ 1996 και 2001.

Είναι ένα κίνημα των Παστούν, εθνότητας που αποτελεί μειονότητα στο Πακιστάν και πλειονότητα στο Αφγανιστάν. Γεννήθηκε το 2007 και θεωρεί το κράτος του Πακιστάν «προδοτικό» λόγω της συνεργασίας του με τους Αμερικανούς στον «πόλεμο εναντίον της τρομοκρατίας» που άρχισε μετά την 11η Σεπτεμβρίου. Διεκδικεί πάνω από όλα την εγκαθίδρυση της σαρίας στο Πακιστάν.  

2. Γιατί έβαλαν στόχο οι Ταλιμπάν ένα χώρο που συνδέεται με τον στρατό;

Η TTP διακήρυξε ότι απάντησε σε μια επίθεση του στρατού, που ξεκίνησε τον Ιούνιο, στα προπύργιά του στο Βόρειο Ουαζιριστάν. «Κάναμε την επίθεση (εναντίον του σχολείου) έπειτα από έρευνα που έδειξε ότι τα παιδιά πολλών ανώτερων αξιωματούχων του στρατού φοιτούν σε αυτό το σχολείο» δήλωσε εκπρόσωπός τους.

Ο πακιστανικός στρατός συνδέεται με τα ταλιμπανικά κινήματα. Οι υπηρεσίες πληροφοριών του ουδέποτε δίστασαν να χρησιμοποιήσουν διάφορες τζιχαντιστικές ομάδες ώστε να εξυπηρετήσουν τα στρατηγικά συμφέροντα του Πακιστάν στο Αφγανιστάν ή στην Ινδία. Οι αφγανοί Ταλιμπάν του μουλά Ομάρ – ο οποίος πιθανότατα έχει αναζητήσει καταφύγιο στην Κουέτα, στο πακιστανικό Βαλουχιστάν- καθώς και του δικτύου Χακάνι που έχει τη βάση του στο Βόρειο Ουαζιριστάν, είναι πάντα κοντά στις πακιστανικές υπηρεσίες. Αλλες φατρίες των Ταλιμπάν, πακιστανικές αυτές, έχουν συνάψει σύμφωνο μη επίθεσης με τον στρατό. Ετσι εξηγείται γιατί, για χρόνια, ο στρατός απέφευγε να επιτεθεί στο Βόρειο Ουαζιριστάν, παρά τις αξιώσεις που ήγειραν επανειλημμένως οι ΗΠΑ. Οι τελευταίες άρχισαν το 2008 δική τους εντατική εκστρατεία βομβαρδισμών στην περιοχή με drones, χωρίς να συντονίζουν τα χτυπήματά τους με το Ισλαμαμπάντ.

Η TTP όμως είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση διότι, αντίθετα με προγενέστερες ομάδες, επιτέθηκε μετωπικά στην καρδιά του πακιστανικού κράτους και του στρατού του. Οι επιθέσεις της αποδεκατίζουν τον στρατό. Ο τελευταίος τη θεωρεί «εχθρό του Πακιστάν», που χειραγωγείται από ξένες δυνάμεις. Ορισμένοι στους κόλπους του στρατού έβλεπαν λοιπόν στραβά την απόπειρα διαλόγου που άρχισε τον Φεβρουάριο με αυτή την ομάδα ο πρωθυπουργός Ναουάζ Σαρίφ.

3. Γιατί μια τόσο βίαιη επίθεση;

Σύμφωνα με τους αναλυτές, η οργάνωση είχε αποδυναμωθεί σημαντικά. Επιπλέον, επί του παρόντος είναι διχασμένη εξαιτίας μιας δύσκολης διαδοχής στην κεφαλή της. Ο πρώην ανώτατος ηγέτης της, ο Χακιμουλάχ Μεχσούντ σκοτώθηκε από αμερικανικό drone τον Νοέμβριο του 2013. Ο νέος επικεφαλής, ο μουλάς Φαζλουλάχ δυσκολεύεται να διατηρήσει την ενότητα της ομοσπονδίας. Αντιπαλότητες μεταξύ φυλών προκαλούν εντάσεις. Διαφωνίες υπάρχουν επίσης όσον αφορά την κατάλληλη στάση έναντι του πακιστανικού καθεστώτος, καθώς ορισμένοι προτιμούν μια δράση επικεντρωμένη αποκλειστικά στο Αφγανιστάν.

Κάποιοι πυρήνες τζιχαντιστών, τέλος, πιέζουν την TTP να δηλώσει πίστη στη νέα δύναμη του Ισλαμικού Κράτους. Το ταλιμπανικό κίνημα διατηρεί από την αρχή στενές σχέσεις με την Αλ Κάιντα και προς το παρόν ο μουλάς Φαζλουλάχ δεν έχει αλλάξει στάση.

Η επίθεση στο σχολείο της Πεσαβάρ αλλάζει λοιπόν τον συσχετισμό των δυνάμεων με τον πακιστανικό στρατό, σηματοδοτώντας μια νέα δραματική αντιπαράθεση. Ενδεχομένως να πραγματοποιήθηκε από κάποια φατρία της TTP, που ήθελε να φέρει τις υπόλοιπες προ τετελεσμένου. Προσφέρει εκ νέου στο κίνημα παγκόσμια δημοσιότητα, τη στιγμή που η τζιχάντ στο Πακιστάν και στο Αφγανιστάν επισκιαζόταν από άλλες ομάδες στο Ιράκ, στη Συρία, στην Υεμένη ή στην Ανατολική Αφρική.