Τα πρόσθετα των τροφίμων – ή αλλιώς τα «Ε» όπως είναι επίσης γνωστά – είναι φυσικές ή συνθετικές ουσίες οι οποίες προστίθενται σκόπιμα στα τρόφιμα προκειμένου να επιτευχθούν συγκεκριμένες τεχνολογικές λειτουργίες. Κύριος στόχος των προσθέτων είναι η βελτίωση των οργανοληπτικών χαρακτηριστικών των τροφίμων, η σταθερότητα και η συντήρησή τους.
Οπως τονίζει μεταξύ άλλων ο Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων (ΕΦΕΤ), «ως πρόσθετο τροφίμων» νοείται οποιαδήποτε ουσία που είτε έχει θρεπτική αξία είτε όχι. Δεν καταναλώνεται συνήθως μόνη της ως τρόφιμο ούτε χρησιμοποιείται ως χαρακτηριστικό συστατικό τροφίμων.
Τα πιο συχνά χρησιμοποιούμενα πρόσθετα στη βιομηχανία των τροφίμων, αυτά δηλαδή που συναντάμε και διαβάζουμε στις συσκευασίες των τυποποιημένων τροφίμων, είναι:
Οι χρωστικές ουσίες. Προσθέτουν χρώμα σε ένα τρόφιμο ή αποκαθιστούν το χρώμα του τροφίμου.
Τα συντηρητικά. Παρατείνουν τον χρόνο διατήρησης των τροφίμων προστατεύοντάς τα από μικροοργανισμούς.
Τα αντιοξειδωτικά. Ουσίες που παρατείνουν τον χρόνο διατήρησης των τροφίμων προστατεύοντάς τα από την οξείδωση. Δηλαδή το τάγγισμα των λιπών και τις μεταβολές του χρώματος. Οι σταθεροποιητές, οι γαλακτωματοποιητές, τα πυκνωτικά και τα πηκτικά μέσα (π.χ. λεκιθίνη, τροποποιημένα άμυλα). Ολα τα παραπάνω σταθεροποιούν τη σύνθεση των τροφών και διατηρούν τα φυσικά χαρακτηριστικά και την υφή τους.
Τα ενισχυτικά γεύσης. Ενισχύουν την υπάρχουσα γεύση ή και οσμή του τροφίμου.
Οι γλυκαντικές ουσίες. Χρησιμοποιούνται για να προσδώσουν γλυκιά γεύση στα τρόφιμα ή ως επιτραπέζια γλυκαντικά.
Διογκωτικά αρτοποιίας. Αυξάνουν τον όγκο της ζύμης.
Μερικά παραδείγματα προσθέτων που βλέπουμε συχνά στις ετικέτες είναι τα ακόλουθα: το ανθρακικό ασβέστιο (E 170), το γαλακτικό οξύ (E 270), το κιτρικό οξύ (E 330), οι πηκτίνες (E 440), τα λιπαρά οξέα (E 570).
Τα παραπάνω πρόσθετα τροφίμων μπορεί να αναγράφονται στις ετικέτες των τροφίμων είτε με το χημικό τους όνομα είτε με τον κωδικό Ε ακολουθούμενο από έναν αριθμό. Ο κωδικός αυτός έχει θεσπιστεί από την ΕΕ και δηλώνει την ύπαρξη ενός εγκεκριμένου πρόσθετου, ενώ ο αριθμός που αναγράφεται δίπλα στο E προσδιορίζει το είδος του προσθέτου.