[Το θέατρο της Τρίτης] Και ανανεωμένη και αναμενόμενη

Ποια ανύπανδρη προξενήτρα δεν κοιτά να καπαρώσει τον καλύτερο γαμπρό για τον εαυτό της; Ποια δεν είναι πονηρή και καταφερτζού; Με αυτά τα στοιχεία ως αφετηρία ο αμερικανός Θόρντον Ουάιλντερ (Τhornton Wilder, 1897-1975) έγραψε το έργο που συχνότερα ανεβαίνει με τη μορφή του μιούζικαλ παρά με την αμιγώς θεατρική του.

Και αν η «Μικρή μας πόλη» αποτελεί το πλέον κλασικό του δημιούργημα, η «Προξενήτρα» («The Matchmaker») είναι εκείνο που γνώρισε τη μεγαλύτερη επιτυχία διεθνώς στις διάφορες μορφές του. Ανέβηκε πρώτη φορά το 1938 με τον τίτλο «Ο Εμπορος του Γιόνκερς» και σκηνοθέτη τον Μαξ Ράινχαρντ, για να κατέβει μέσα σε λίγες εβδομάδες λόγω των κακών κριτικών. Το 1954, με άλλο τίτλο πια (έτσι γεννήθηκε η «Προξενήτρα»), έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ του Εδιμβούργου (σε σκηνοθεσία Τάιρον Γκάρθι) όπου και θριάμβευσε. Η συνέχεια είναι γνωστή: μιούζικαλ στο Μπρόντγουεϊ («Hello Dolly», 1964) που εξακολουθεί να παίζεται ακόμη και σήμερα ανά τον κόσμο και, λίγο μετά, η ταινία με την Μπάρμπρα Στρέιζαντ (1969).

Κάπου ανάμεσα στην κωμωδία και τη φάρσα, αν και ο Ουάιλντερ χαρακτηρίζει το έργο του «φάρσα σε τέσσερις πράξεις», η «Προξενήτρα» είναι ένα ελαφρύ έργο, γραμμένο όμως από έναν σημαντικό συγγραφέα. Γι’ αυτό και τίποτα δεν είναι ούτε τυχαίο ούτε απόλυτο. Διαθέτει αστεία και κωμικά περιστατικά, φαρσικά στοιχεία, όχι όμως την αυστηρότητα της φάρσας. Μικρές και μεγάλες παρεξηγήσεις, μεταμφιέσεις και μια υπόγεια κοινωνική κριτική είναι τα συστατικά του έργου, το οποίο είναι μπολιασμένο με συναίσθημα, τρυφερότητα, αγάπη.  

Διαδραματίζεται μέσα σε ένα εικοσιτετράωρο, με σημείο εκκίνησης το Γιόνκερς και βασικό τόπο εξελίξεων τη Νέα Υόρκη όπου, «τυχαία», συναντώνται όλοι οι ήρωες.

Η ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ. Ο Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης σεβάστηκε τα χαρακτηριστικά της «Προξενήτρας» και σκηνοθετώντας το έργο στο Αλίκη πρόσθεσε μια καλαισθησία στην όψη, συμβατή με τον ευρωπαϊκό χαρακτήρα του αμερικανού συγγραφέα. Το χειρίστηκε με λεπτότητα, χωρίς υπερβολές, διατηρώντας τον αέρα και τη γλύκα μιας άλλης εποχής. Να θυμίσουμε ότι ο Ουάιλντερ τοποθετεί την πλοκή στα 1880, πολλά χρόνια πίσω από τότε που το έγραψε. Ωστόσο ο σκηνοθέτης δεν κατάφερε να παρασύρει όλους τους ηθοποιούς του θιάσου σε αυτή την ατμόσφαιρα.

Τα ζωγραφισμένα σκηνικά συνέβαλαν στη διατήρηση μιας παιδικής αφέλειας, αντίστοιχης των συναισθημάτων των ηρώων. Τα σκηνικά αυτά έχουν τις ρίζες τους στη βικτωριανή μόδα των toy theatre. Ενα είδος μοντελισμού που πάνω σε θεατρικές σκηνές-μινιατούρες κολλούσαν εκτυπώσεις από χαρτόνι των σκηνικών και των ηρώων ενός έργου. Στην ίδια γραμμή, τα γουστόζικα κοστούμια.

Μακριά από ρεαλισμούς, ο σκηνοθέτης άφησε τον μύθο να μιλήσει. Καίρια η μουσική, με ενδιαφέρουσες ενορχηστρώσεις γνωστών κομματιών (Abba – Beatles) και θετική η πλήρης απουσία των ήχων από το γνωστό μιούζικαλ. Τέλος, το εύρημα έναρξης και λήξης με την άδεια σκηνή λειτούργησε σαν υπενθύμιση: το θέατρο δεν είναι ζωή αλλά αντλεί από τη ζωή για να κάνει τέχνη και ίσως κάνει τελικά καλύτερη τη ζωή.

Στον κεντρικό ρόλο της Ντόλλυ Λιβάι, η Βίκυ Σταυροπούλου δεν ξέφυγε από τις μανιέρες της. Της έλειπε ο κοσμοπολιτισμός. Πιο εύπλαστος ο Χρήστος Χατζηπαναγιώτης, κάτι που φάνηκε κυρίως στο πρώτο μέρος, υπηρέτησε τον ρόλο του (Οράτιος Βαντεργκέλτνερ) με μπρίο.

Εξαιρετικά εύστοχη η επιλογή του Γιάννη Σαρακατσάνη (Κορνήλιος Χακλ): το παίξιμό του απηχούσε την καλοδουλεμένη ελαφράδα που απαιτεί το είδος. Το ντουέτο με τον Αχιλλέα Σκεύη (Βαρνάβας Τάκερ) με το οποίο και ανοίγει η παράσταση ανέβασε τον πήχη. Η ερμηνεία τους ανανέωσε τα συνήθη κωμικά κλισέ και θύμισε τη δύναμη των κωμικών ζευγαριών – στο θέατρο και στη μεγάλη οθόνη.

Απόδοση:
Θοδωρής Πετρόπουλος 
Σκηνοθεσία:
Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης
Σκηνικά:
Αθανασία Σμαραγδή
Κοστούμια:
Ηλένια Δουλαδίρη – Παναγιώτης Λαμπριανίδης
Μουσική:
Γιάννης Χριστοδουλόπουλος
Φωτισμοί:
Νίκος Βλασόπουλος
Παίζουν:
Βίκυ Σταυροπούλου, Χρήστος Χατζηπαναγιώτης, Αννα-Μαρία Παπαχαραλάμπους, Γιάννης Σαρακατσάνης, Ρένια Λουιζίδου, Γιώργος Ψυχογιός, Χάρης Γρηγορόπουλος, Σταύρος Σβήγγος, Αλεξάνδρα Ούστα, Αχιλλέας Σκεύης, Νατάσσα Κοτσοβού, Γιώργος Δεπάστας, Θοδωρής Ρωμανίδης, Ντάνη Γιαννακοπούλου.
Θέατρο Αλίκη
Αμερικής 4, τηλ. 210-3210.021. Παραστάσεις Τετάρτη –  Κυριακή.