Από το success story στη σκληρή πραγματικότητα

Την περασμένη άνοιξη η κυβέρνηση έπαιρνε συγχαρητήρια από ξένους ηγέτες και υπουργούς Οικονομικών για τις δημοσιονομικές επιτυχίες της, έβγαινε στις αγορές και έβαζε πλώρη για έξοδο απ’ το Μνημόνιο, με αποχώρηση του ΔΝΤ και ρύθμιση του χρέους.

Λίγους μήνες μετά έχει υποχρεωθεί να αποδεχθεί μια προληπτική πιστωτική γραμμή που συνοδεύεται από όρους και εποπτεία, την παραμονή του ΔΝΤ με ισχυρό ρόλο και μια παράταση του Μνημονίου, άγνωστης διάρκειας. Οσο για το χρέος, παραπέμπεται σταθερά στο μέλλον.

Παρ’ όλα αυτά, συμφωνία με την τρόικα ακόμη δεν υπάρχει. Η κυβέρνηση ποντάρει τώρα στην Ευρώπη για μια τελευταία προσπάθεια συμβιβασμού. Μάλιστα για τον σκοπό αυτόν βρίσκεται στις Βρυξέλλες, σε ειδική αποστολή, ο σύμβουλος του Πρωθυπουργού Σταύρος Παπασταύρου, επιχειρώντας να εξασφαλίσει μια συμφωνία τουλάχιστον με την πλευρά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καθώς το ΔΝΤ επιμένει στον ρόλο του σκληρού. Χθες το βράδυ εξάλλου υπήρχαν πληροφορίες ότι επίκειται νέα τηλεδιάσκεψη με την τρόικα.

Τι συνέβη, λοιπόν, και ανατράπηκε μέσα σε λίγους μήνες όλο το σκηνικό της αισιοδοξίας που είχε στηθεί;

ΥΠΟΣΧΕΣΕΙΣ. Κατ’ αρχάς, η αλήθεια είναι ότι οι δανειστές, πέραν κάποιων καλών λόγων στήριξης, που κορυφώθηκαν στην προεκλογική περίοδο των ευρωεκλογών για λόγους αμοιβαίου συμφέροντος, ποτέ δεν υποσχέθηκαν πολλά. Η υπόσχεσή τους βασικά αφορούσε τη ρύθμιση του χρέους, εφόσον εξασφαλιζόταν πρωτογενές πλεόνασμα και ετηρείτο το πρόγραμμα.

Το πρωτογενές πλεόνασμα εξασφαλίστηκε, το πρόγραμμα, όμως, ακόμη δεν έχει ολοκληρωθεί. Η κυβέρνηση θεωρούσε ότι θα μπορούσε να αποφύγει ορισμένες επώδυνες δεσμεύσεις του Μνημονίου με πολιτικά κριτήρια. Ομως οι ομαδικές απολύσεις, οι αλλαγές στο Ασφαλιστικό και άλλα είναι γραμμένα στο χαρτί και δύσκολα η τρόικα τα ξεχνά. Πολύ περισσότερο δεν κάνει τα στραβά μάτια στον κίνδυνο δημοσιονομικού εκτροχιασμού, που – όπως λέει – διακρίνει για το 2015, προβλέποντας δημοσιονομικό κενό 2,5 δισ. ευρώ.

Το κυριότερο όμως, όπως αναφέρουν οι αναλυτές, είναι ότι στο διάστημα που μεσολάβησε από τις ευρωεκλογές η κυβέρνηση έκανε κινήσεις που δεν βοήθησαν στην εμπέδωση εμπιστοσύνης της τρόικας. Η απομάκρυνση του Χάρη Θεοχάρη από τη ΓΓΔΕ ερμηνεύθηκε ως μια ακόμη προσπάθεια παρέμβασης στην ανεξαρτησία της φορολογικής διοίκησης και ο ανασχηματισμός του καλοκαιριού ως επικράτηση των λαϊκιστικών δυνάμεων.

ΜΕ ΤΟ ΖΟΡΙ. Η αλήθεια είναι ότι η Ελλάδα, υπό οποιαδήποτε κυβέρνηση, ποτέ δεν έπεισε ότι θέλει στα αλήθεια τις μεταρρυθμίσεις. Με το στανιό και ελλείψει εναλλακτικής λύσης προχώρησε απλώς στο δημοσιονομικό σκέλος.

Ομως η τρόικα φοβάται ότι στο μέλλον η Αθήνα δεν θα σταθεί στο ύψος των περιστάσεων και εφόσον βγει από το Μνημόνιο θα θέσει σε κίνδυνο όλη την πρόοδο που επετεύχθη. Και μαζί, βεβαίως, θα τεθεί σε κίνδυνο ξανά η ευρωζώνη και η επιστροφή των δανεικών – 240 δισ. ευρώ – που έχει πάρει η Ελλάδα.

Ετσι εξηγείται γιατί ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε ποτέ δεν σταμάτησε να μιλάει για συνέχιση της δανειακής εξάρτησης, παρότι η Ανγκελα Μέρκελ φαινόταν κάποια στιγμή να κλίνει υπέρ των ελληνικών θέσεων για απεξάρτηση από το Μνημόνιο.

Η αγορά αντέδρασε στα ελληνικά σχέδια με τον δικό της τρόπο. Οταν έγινε σαφές διά στόματος Αντώνη Σαμαρά η πρόθεση για πρόωρη αποχώρηση του ΔΝΤ άρχισε η άνοδος των σπρεντ, που κορυφώθηκε στις 15 Οκτωβρίου, μετά τη συνάντηση Λαγκάρντ –  Χαρδούβελη, με την απόδοση των ομολόγων να φτάνει το 9%.

Λίγο πριν ο Μάριο Ντράγκι είχε βάλει τα δικά του όρια, ξεκαθαρίζοντας ότι χωρίς πρόγραμμα οι ελληνικές τράπεζες δεν θα μπορούν να προσφεύγουν στη φθηνή χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Κάπως έτσι ξεκίνησε το ξήλωμα των υψηλών στόχων.

ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗ ΓΡΑΜΜΗ. Στο Βερολίνο, στα τέλη Οκτωβρίου, Σόιμπλε και Χαρδούβελης συμφώνησαν ότι πρέπει να υπάρχει μια προληπτική γραμμή, κάτι που – είναι αλήθεια – ποτέ δεν είχε απορρίψει επισήμως η κυβέρνηση. Μόνο που τη φανταζόταν διαφορετική από την ECCL. Χωρίς Μνημόνια και χωρίς ΔΝΤ.

Στο διάστημα του τελευταίου μήνα η κυβέρνηση αποδέχθηκε ακόμη, διά στόματος Βαγγέλη Βενιζέλου, έναν ρόλο για το ΔΝΤ, όχι στο πίσω κάθισμα του αυτοκινήτου, όπως είχε πει ο Γκίκας Χαρδούβελης, αλλά σε θέση συνοδηγού. Η κυβέρνηση ήλπιζε ότι με αυτόν τον τρόπο θα μαλάκωνε τη στάση του το Ταμείο, που πρωταγωνιστεί σε απαιτήσεις για σκληρά μέτρα. Εις μάτην…

Το ΔΝΤ συνεχίζει, μέχρι και σήμερα, να είναι ο σκληρός της υπόθεσης, παρότι φαίνεται να έχει διασφαλίσει την παραμονή του στο ευρωπαϊκό έδαφος και μάλιστα με ρόλο που του επιτρέπει το θεσμικό του πλαίσιο, δηλαδή με δική του προληπτική πιστωτική γραμμή. Η γενική εκτίμηση είναι ότι πίσω από το ΔΝΤ κρύβονται ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Γερμανία, η Φινλανδία και η Αυστρία, που θεωρούν ότι το Ταμείο αποτελεί ασφαλιστική δικλίδα για την τήρηση της δημοσιονομικής τάξης.

Αλλά και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, παρά τους πιο ήπιους τόνους της, δεν έχει επιβάλει άλλη γραμμή στη διαπραγμάτευση. Η Ευρώπη έχει, άλλωστε, τα δικά της προβλήματα, εκτός από την Ελλάδα. Με τη Γαλλία και την Ιταλία να έχουν ξεφύγει από τους κανόνες της δημοσιονομικής πειθαρχίας, πολλοί θεωρούν ότι η Ελλάδα πρέπει να πληρώσει τα σπασμένα.

NEO E-ΜΑΙL. Το υπουργείο Οικονομικών αποφάσισε χθες να στείλει το περίφημο απαντητικό e-mail στις απαιτήσεις της τρόικας για νέα μέτρα, πέραν αυτών που είχε υποσχεθεί ο Γκίκας Χαρδούβελης. Οι πληροφορίες αναφέρουν, όμως, ότι δεν θα υπόσχεται κανένα νέο μέτρο. Οπως έλεγε πηγή του οικονομικού επιτελείου, οι δανειστές θα πρέπει να αρκεστούν στον λόγο μας, δηλαδή ότι αν χρειαστεί το δεύτερο εξάμηνο του έτους θα πάρουμε τα πρόσθετα μέτρα που έχουμε υποσχεθεί.

Πτωτική πορεία για τα επιτόκια δανεισμού
Δύο εκδόσεις εντόκων γραμματίων για την άντληση 3,6 δισ. ευρώ θα πραγματοποιήσει την  ερχόμενη εβδομάδα 
ο ΟΔΔΗΧ, ενώ σε πορεία καθόδου βρίσκονται τα επιτόκια δανεισμού, με τις αποδόσεις των δεκαετών ομολόγων να  διαμορφώνονται σε 7,2% χθες, έναντι 8,2% πριν από μία εβδομάδα. Ανοδος χθες και για το Χρηματιστήριο