Μια ελεγεία για τη χαμένη νεότητα

Τα καφέ του Καρτιέ Λατέν στο Παρίσι του 19ου αιώνα σφύζουν από νέους – καλλιτέχνες στην πλειονότητά τους. Κρύο, πείνα, αγωνία για να πληρωθεί το νοίκι. Απένταροι, απελπισμένοι, εύθυμοι κι ερωτευμένοι γίνονται ο καμβάς στη δημοφιλή όπερα του Πουτσίνι «Μποέμ», απόλυτα ενταγμένοι στην ατμόσφαιρα της εποχής.

Αυτή η ρεαλιστική αναπαράσταση από τον ιταλό συνθέτη είναι και ο βασικός λόγος για την επιτυχία του έργου σύμφωνα με την Κατερίνα Πετσατώδη, η οποία ανέλαβε την αναβίωση της σκηνοθεσίας που είχε υπογράψει η Λίνα Βερτμίλερ. Η εκδοχή της πολυπράγμονος καλλιτέχνιδος είχε παρουσιαστεί το 1997 στην Εθνική Λυρική Σκηνή και παιζόταν μέχρι το 2004. Η πρωτοποριακή και ιδιοσυγκρασιακή καλλιτέχνις – η πρώτη σκηνοθέτις που προτάθηκε για βραβείο Οσκαρ με την ταινία της «Ο Πασκουαλίνο και οι επτά καλλονές» -, αναφερόμενη τότε στον τρόπο που εργαζόταν πάνω στη συγκεκριμένη όπερα είχε υπογραμμίσει πως υπάρχει κάτι περισσότερο από την ιστοριούλα των άφραγκων καλλιτεχνών. Και μέσα από τη σκηνοθετική προσέγγισή της είχε δώσει με αριστοτεχνικό τρόπο τα θαύματα και τα βάσανα της νεότητας που καθρεφτίζονται στο πρόσωπο της Μιμής, της νεαρής ράφτρας που ερωτεύεται παράφορα ο Ροντόλφο: «Είναι ο κεντρικός πυρήνας της μεγάλης ποιητικής σχέσης του Πουτσίνι με τη χαμένη νεότητά του».

Αυτή η ισχυρή βάση της Βερτμίλερ δίνει ένα δίχτυ ασφαλείας αφού, όπως λέει η Κατερίνα Πετσατώδη, «γνωρίζεις τις γραμμές όπου πρέπει να κινηθείς. Υπάρχουν πράγματα τα οποία όσο και αν θα ήθελε κάποιος να τα παρακάμψει δεν μπορεί. Για παράδειγμα, το χορωδιακό μέρος υπάρχει επειδή εξυπηρετεί την παράσταση έτσι όπως είναι στημένη. Το θέμα είναι με ποιον τρόπο οι σημερινοί ερμηνευτές που έχεις απέναντί σου θα τοποθετηθούν ώστε να γίνει πετυχημένα η αφήγηση της ιστορίας» λέει. Σε αυτή την όπερα τεσσάρων πράξεων, που βασίστηκε στο μυθιστόρημα του Ανρί Μιβζέρ «Σκηνές από την μποέμικη ζωή», δεν υπάρχουν βασιλιάδες και ήρωες. Ομως αποτυπώνεται με γλαφυρό τρόπο το Παρίσι των καλλιτεχνών του 19ου αιώνα – ένας κόσμος που ο συνθέτης συναναστρεφόταν και γνώριζε καλά.

«Ακόμη και μέσα στο γκρίζο περιβάλλον της φτώχειας αναδύεται η χαρά από το πάθος και τη δίψα των ανθρώπων να ζήσουν» επισημαίνει η Βασιλική Καραγιάννη, η οποία υποδύεται τη Μουζέτα και δίνει ένα μικρό απόσπασμα από τον διάλογο της τέταρτης πράξης ανάμεσα στον Μαρτσέλο και τον Ροντόλφο: «Υπάρχει λίγο κρασί ή έστω λίγος καφές;». «Οχι. Απόλυτη μιζέρια». Σε όλο το έργο, εξάλλου, υπάρχει διάχυτη η ανεμελιά και η επιπολαιότητα της χειραφετημένης Παριζιάνας Μουζέτας – είναι έντονα αποτυπωμένη η εικόνα με το περίφημο βαλς της, που βασίζεται σε παλιότερη σύνθεση του Πουτσίνι, την οποία αρχικά είχε γράψει για τα εγκαίνια ενός πλοίου.

Ο πόνος της γυναίκας
Ο Πουτσίνι δεν έβαλε ποτέ στο κέντρο της δημιουργίας του σπουδαίες ιδέες, πολιτικούς στοχασμούς για τη θρησκεία και υπαρξιακές ή μεταφυσικές ανησυχίες. Αποσπασματικές θέσεις για την πολιτική εμφανίζονται μέσα στα έργα του «Τόσκα», «Ο Μανδύας» και «Αδελφή Αγγελική». Το βάρος της δημιουργίας του έπεφτε στον έρωτα και στον πόνο της νέας και αδύναμης γυναίκας.

ΙΝFΟ. Οι δύο πρώτες παραστάσεις της «Μποέμ» που ήταν προγραμματισμένες για το Σαββατοκύριακο μεταφέρονται. Η πρεμιέρα θα πραγματοποιηθεί την Τρίτη 9 Δεκεμβρίου και οι υπόλοιπες παραστάσεις στις 10, 11, 12, 13, 14, 28, 30 και 31 Δεκεμβρίου στο θέατρο Ολύμπια (Ακαδημίας 59-61, τηλ. 210-3612.461). Οι θεατές που έχουν αγοράσει εισιτήρια για τις παραστάσεις που μεταφέρονται θα ενημερωθούν από τα ταμεία του θεάτρου και θα τους δοθεί η δυνατότητα είτε να μεταφέρουν τα εισιτήρια τους είτε να τα ακυρώσουν και να τους επιστραφούν τα χρήματα.