Τι ισχύει σήμερα σε Ευρώπη και Αμερική

Διαφορετικό μοντέλο στα θέματα εκπαίδευσης κρατουμένων ακολουθεί κάθε χώρα της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Αλλες χορηγούν εκπαιδευτικές άδειες υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, αφού προηγουμένως οι κρατούμενοι έχουν εκτίσει μέρος της ποινής τους κι έχει γίνει εκτίμηση κινδύνου. Τέτοιες πρακτικές  ακολουθούν η Μάλτα, η Ρουμανία, η Λιθουανία. Αλλες παρέχουν τη δυνατότητα εκπαίδευσης των κρατουμένων μέσα από τις φυλακές μέσω υπολογιστή, ακόμη και με ελεγχόμενη πρόσβαση στο Ιντερνετ. Ηλεκτρονική εκπαίδευση ή δι’ αλληλογραφίας έχουν η Γερμανία, το Βέλγιο, η Αυστρία, η Νορβηγία, η περιφέρεια της Καταλωνίας.

ΣΟΥΗΔΙΚΗ ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑ. Ενα από τα πιο πρωτοποριακά προγράμματα εκπαίδευσης κρατουμένων υλοποιείται στη Σουηδία. Σε όλες τις φυλακές  υπάρχει κέντρο εκπαίδευσης με έναν ή περισσότερους διδάσκοντες, εξοπλισμένο μ’ έναν χώρο υπολογιστών ενώ οι κρατούμενοι έχουν δυνατότητα πρόσβασης σε περισσότερους από 130 τομείς εκπαίδευσης.

Εκπαιδευτικό σκοπό, αλλά και πρόβλεψη επικοινωνίας με τους συγγενείς τους έχει η παροχή Ιντερνετ στη Νορβηγία. Ωστόσο η χρήση του Διαδικτύου ελέγχεται από τους υπευθύνους των φυλακών.

Στη Βρετανία το Ανοιχτό Πανεπιστήμιο υλοποιεί στις φυλακές το πρόγραμμα «virtual campus», όπου οι κρατούμενοι έχουν πρόσβαση σε ηλεκτρονικό εκπαιδευτικό υλικό.

Σημειώνεται ότι σε πολλές χώρες εκφράζονται επιφυλάξεις για την εκπαίδευση μέσω υπολογιστών και Ιντερνετ. Διατυπώνονται ανησυχίες για το πώς θα χρησιμοποιηθεί ένας υπολογιστής από κρατούμενο.  

Οι δύο πυλώνες πάνω στους οποίους στηρίζονται τα δικαιώματα των κρατουμένων στην εκπαίδευση είναι η οδηγία του Συμβουλίου της Ευρώπης του 1989 (η 12η) που προβλέπει τους τρόπους και τη σκοπιμότητα της χορήγησης εκπαιδευτικών αδειών. Και ο δεύτερος, οι ευρωπαϊκοί σωφρονιστικοί κανόνες του 2006 που προβλέπουν δικαιώματα στην εκπαίδευση των κρατουμένων και χορήγηση αδειών. Οσον αφορά την Ελλάδα, είναι η πρώτη φορά που αντιμετωπίζεται το θέμα εκπαίδευσης κρατουμένου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης μέσω αλληλογραφίας ή υπολογιστών (e-learning).

Στην Αμερική. Προγράμματα εκπαίδευσης στις φυλακές υλοποιεί το Πανεπιστήμιο Κορνέλ στην Αμερική. Ομως, οι κρατούμενοι – φοιτητές δεν παίρνουν άδειες για να παρακολουθήσουν τα μαθήματα αλλά πηγαίνει το πανεπιστήμιο στη φυλακή. Επισκέπτες καθηγητές του Κορνέλ παραδίδουν μαθήματα στους φυλακισμένους που βρίσκονται κοντά στο Πανεπιστήμιο. Αλλα 12 παρόμοια προγράμματα υλοποιούνται στις ΗΠΑ. Στο παρελθόν η κυβέρνηση χρηματοδοτούσε 350 προγραμμάτων εκπαίδευσης στους κρατουμένους σε 37 πολιτείες. Από το 1995 και μετά αποφασίστηκε περιορισμός των κονδυλίων με αποτέλεσμα ο αριθμός των προγραμμάτων σήμερα να έχει μειωθεί.

Ερευνα έχει δείξει ότι οι κρατούμενοι που συμμετέχουν σε προγράμματα εκπαίδευσης στις φυλακές των ΗΠΑ έχουν 43% λιγότερες πιθανότητες να επιστρέψουν εκεί μετά την αποφυλάκισή τους.