Ενας ύπουλος ιός βρήκε τον μάστορά του

Η συμβουλή που έδιναν πριν από 40 χρόνια οι γιατροί στους ασθενείς ήταν απλή: ξεκουραστείτε και μην πίνετε αλκοόλ. Αυτό ήταν το μόνο που μπορούσαν εκείνη την εποχή να κάνουν για τους πάσχοντες από μια μυστηριώδη νόσο, η οποία  προκαλούσε βλάβες στο ήπαρ και δεν οφειλόταν σε κανέναν από τους γνωστούς ιούς.

Χρειάστηκε να φτάσει το 1989 για να αποκαλυφθεί πως η νόσος που αρχικά ονομαζόταν μη-Α, μη-Β ηπατίτιδα ήταν στην πραγματικότητα η ηπατίτιδα C, η οποία προκαλείται από τον ομώνυμο ιό (συμβολίζεται HCV) και μεταδίδεται με το μολυσμένο αίμα.

Αν και η εξάπλωση του ιού έχει περιοριστεί σημαντικά από το 1992, όταν επινοήθηκε μία εξέταση που τον εξάλειψε από το μεταγγιζόμενο αίμα, πάρα πολλές παλαιές περιπτώσεις παραμένουν αδιάγνωστες και έτσι οι αριθμοί των ασθενών με ηπατικές βλάβες εξαιτίας του αυξάνονται διαρκώς, κατά τον Γιώργο Παπαθεοδωρίδη, αναπληρωτή καθηγητή Παθολογίας – Γαστρεντερολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και διευθυντή της Πανεπιστημιακής Γαστρεντερολογικής Κλινικής στο Νοσοκομείο Λαϊκό της Αθήνας. Παρατηρούνται επίσης αρκετές νέες περιπτώσεις, ιδίως μεταξύ των χρηστών ενδοφλέβιων ναρκωτικών, το 50%-70% εκ των οποίων μολύνεται μέσα σε πέντε χρόνια από την έναρξη της χρήσης, σύμφωνα με στοιχεία του Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ΚΕΕΛΠΝΟ), αλλά και μεταξύ όσων έχουν πολλαπλούς ερωτικούς συντρόφους. Ο ιός μπορεί να μεταδοθεί μερικές φορές από τη μητέρα στο αγέννητο παιδί της (ο κίνδυνος είναι 2%-5%, αλλά ξεπερνά το 10%-15% αν η έγκυος είναι ταυτοχρόνως φορέας του ιού του AIDS).

Από τους ανθρώπους που θα μολυνθούν με τον ιό της ηπατίτιδας C, στη συντριπτική πλειονότητα δεν θα εκδηλώσει αρχικά κανένα σύμπτωμα. 15%-25% από αυτούς είναι οι τυχεροί, των οποίων ο οργανισμός αποβάλλει μόνος του τον ιό μέσα σε 2-6 μήνες. Στους υπόλοιπους ο ιός παραμένει και προκαλεί χρόνια ηπατίτιδα, που μπορεί να καταστρέψει σιγά σιγά το ήπαρ.

Στους ασθενείς με χρόνια ηπατίτιδα C μπορεί να εμφανιστούν κάποια μη ειδικά συμπτώματα (π.χ. αδυναμία, κόπωση), ενώ μέσα σε μία 20ετία το 20% των πασχόντων από χρόνια ηπατίτιδα παρουσιάζει κίρρωση του ήπατος, η οποία ενδέχεται να εξελιχθεί σε ηπατική ανεπάρκεια και/ή καρκίνο του ήπατος, κατά τον κ. Παπαθεοδωρίδη. Η εμφάνιση της κίρρωσης είναι πιο συχνή στους πιο ηλικιωμένους ασθενείς, ενώ η κατάχρηση αλκοόλ και η ταυτόχρονη παρουσία ηπατίτιδας Β ή λοίμωξης από τον ιό HIV/AIDS επιταχύνουν την εκδήλωσή της.

Δεν το ξέρουν, δεν ελέγχονται

Η ηπατίτιδα C είναι πολύ συνηθισμένη. Αν και μητρώο ασθενών δεν τηρείται στη χώρα μας ώστε να υπάρχουν ακριβή επιδημιολογικά δεδομένα, υπολογίζεται ότι περισσότεροι από 165.000 άνδρες και γυναίκες πάσχουν από αυτήν. Επειδή όμως 80% των Ελλήνων δεν κάνουν προληπτικό έλεγχο για ηπατίτιδα C, η συντριπτική πλειονότητα από αυτούς δεν το ξέρει.

Ακόμα και από όσους το ξέρουν, περισσότεροι από τέσσερις στους δέκα δεν έχουν κάνει ποτέ θεραπεία, σύμφωνα με τα ευρήματα μελέτης σε 9.974 εθελοντές, που πραγματοποίησε ομάδα επιστημόνων υπό τον κ. Παπαθεοδωρίδη, σε συνεργασία με την ομάδα του καθηγητή Αγγελου Χατζάκη από το Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής του Πανεπιστημίου Αθηνών (ερευνητές Γ. Παπαθεοδωρίδης, Β. Σύψα, Μ. Καντζανού, Ι. Νικολακόπουλος, Α. Χατζάκης).

Οπως έδειξε η μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε προ διμήνου στην ιατρική επιθεώρηση «Journal of Viral Hepatitis», μόνο το 20,7% των ερωτηθέντων είχε κάνει αιματολογική εξέταση για τον ιό HCV, ενώ από όσους είχαν εξεταστεί και ήξεραν πως είναι μολυσμένοι, το 42,3% δεν είχε κάνει καμία θεραπεία. Με βάση δε τις απαντήσεις των εθελοντών, οι ερευνητές υπολόγισαν ότι το 1,87% των ενηλίκων στη χώρα μας είναι μολυσμένο με τον HCV.

«Τα ποσοστά απουσίας ελέγχου για τη νόσο είναι από τα υψηλότερα στην Ευρώπη» λέει ο κ. Παπαθεοδωρίδης. «Το δε γεγονός ότι τόσο πολλοί φορείς δεν έχουν κάνει καμία θεραπεία είναι ανησυχητικό, διότι ο ιός της ηπατίτιδας C μπορεί πλέον να εκριζωθεί».