Αυξάνονται τα κρούσματα αλλά και οι λύσεις

Γιατί είναι πιο συχνή η σκλήρυνση κατά πλάκας στις γυναίκες; Το ερώτημα δεν είναι ρητορικό: τα νεότερα στοιχεία δείχνουν ότι σε κάθε άνδρα ασθενή αντιστοιχούν δύο ή τρεις γυναίκες. Πού οφείλεται αυτό, λοιπόν;

Η απάντηση συνοπτικά: ουδείς γνωρίζει.

«Τη διαφορά στη συχνότητα εμφάνισης της νόσου ανάμεσα στα δύο φύλα την ξέρουμε, τη μελετάμε, προσπαθούμε να την ερμηνεύσουμε, αλλά το μόνο που έχουμε στα χέρια μας είναι θεωρίες» λέει ο Δήμος-Δημήτριος Μητσικώστας, διευθυντής της Νευρολογικής Κλινικής του Ναυτικού Νοσοκομείου Αθηνών και υπεύθυνος του Ιατρείου Πολλαπλής Σκλήρυνσης, όπως είναι η σύγχρονη ονομασία της νόσου.

Μία από αυτές, ενδεχομένως η επικρατέστερη, είναι πως ευθύνεται το ανοσοποιητικό σύστημα της γυναίκας, το οποίο εκ φύσεως είναι διαφορετικό από του άνδρα για να μην απορρίπτεται το έμβρυο ως ξένο σώμα σε περίπτωση εγκυμοσύνης (ας μην ξεχνάμε ότι κάθε έμβρυο δεν φέρει μόνο το γενετικό υλικό της μαμάς του αλλά και του μπαμπά του, ο οποίος για τον γυναικείο οργανισμό είναι ξένος).

Η διαφορετικότητα αυτή θα μπορούσε να εξηγήσει γιατί εμφανίζονται συχνότερα στις γυναίκες και όλα τα άλλα αυτοάνοσα νοσήματα όπως ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος και η ρευματοειδής αρθρίτιδα, που οφείλονται σε υπερλειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.

Το ορμονικό σύστημα των γυναικών το οποίο επηρεάζει έντονα το ανοσοποιητικό, πρέπει επίσης να παίζει σημαντικό ρόλο. «Σε μια πολύ πρόσφατη μελέτη, η χορήγηση δόσεων οιστρογόνων (σ.σ. είναι οι ορμόνες του γυναικείου φύλου) εφάμιλλων με εκείνων που παρατηρούνται στις εγκύους είχε πολύ ενθαρρυντικά αποτελέσματα στη θεραπεία της πολλαπλής σκλήρυνσης» λέει ο κ. Μητσικώστας. «Το εύρημα αυτό συμφωνεί με την κλασική γνώση ότι οι έγκυοι εμφανίζουν έντονη ύφεση της δραστηριότητας της πάθησης μέχρις ότου γεννήσουν».

Οι ίδιες ορμόνες πιθανώς είναι υπεύθυνες και για την καλύτερη εξέλιξη (πρόγνωση) των γυναικών έναντι των ανδρών που πάσχουν από τη νόσο, προσθέτει.

Παρότι ήδη οι γυναίκες με σκλήρυνση κατά πλάκας είναι υπερδιπλάσιες από τους άνδρες ασθενείς, αρκετές πρόσφατες μελέτες (και ελληνικές) δείχνουν πως η διαφορά διευρύνεται, καθώς αυξάνονται τα κρούσματα της νόσου στον γυναικείο πληθυσμό.

«Η συχνότητα της νόσου έχει αυξηθεί σημαντικά τις τρεις τελευταίες δεκαετίες, ιδίως στις γυναίκες, αλλά δεν ξέρουμε γιατί. Ασφαλώς υπάρχουν διάφορες υποθέσεις, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται η διατροφή και τα εμβόλια, αλλά η ακριβής αιτία παραμένει άγνωστη. Το μόνο που δεν έχει αλλάξει είναι η μέση ηλικία εκδήλωσης της νόσου (είναι 25-35 ετών), παρότι οι διεργασίες που δίνουν το έναυσμα για την ανάπτυξή της αρχίζουν πολύ νωρίτερα» λέει ο κ. Μητσικώστας.

Διάφορες μορφές

Η σκλήρυνση κατά πλάκας μπορεί να είναι εξαρχής εξελισσόμενη ή να παρουσιάζει εξάρσεις και υφέσεις. Στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων (στο 90%), οι ασθενείς αρχίζουν με υποτροπές και έπειτα από περίπου 15-20 χρόνια οι περισσότεροι έχουν δευτερογενώς εξελισσόμενη νόσο, ενώ από το υπόλοιπο 10% οι περισσότεροι έχουν εξαρχής (πρωτοπαθώς) εξελισσόμενη νόσο, δηλαδή παρουσιάζουν προοδευτική επιδείνωση της οποίας άλλοτε έχει προηγηθεί μια αρχική κρίση και άλλοτε όχι.

Μια τρίτη μορφή είναι η καλοήθης σκλήρυνση κατά πλάκας, κατά την οποία ο ασθενής εμφανίζει μία ή δύο υποτροπές και στη συνέχεια η αρρώστια του παγώνει. «Πολύ λίγοι ασθενείς ωστόσο έχουν αυτή την τύχη. Και δεν γνωρίζουμε τους μηχανισμούς που διέπουν αυτή την εξέλιξη» διευκρινίζει ο κ. Μητσικώστας.

Η σκλήρυνση κατά πλάκας είναι αρκετά συχνή. Συνολικά, 2,5 εκατ. άνθρωποι σε όλο τον κόσμο πάσχουν από αυτήν.