Τα νέα όπλα που αφήνουν ελπίδες

Ο καρκίνος του μαστού αποτελεί τη δεύτερη σε συχνότητα αιτία θανάτου από κακοήθεια στις γυναίκες παγκοσμίως. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το 2008 σημειώθηκαν 1.380.000 νέα κρούσματα και 458.000 θάνατοι από καρκίνο του μαστού παγκοσμίως, ενώ 332.000 νέες περιπτώσεις και 89.000 θάνατοι καταγράφηκαν στην Ευρωπαϊκή Ενωση.

Ιδιαίτερα ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια η θνησιμότητα από καρκίνο του μαστού έχει ελαττωθεί σημαντικά. Αυτό οφείλεται αφενός στο ότι διαγιγνώσκονται καρκίνοι σε πρωιμότερα στάδια, αφετέρου στην ύπαρξη νέων στοχευμένων θεραπειών που έχουν αυξήσει τη συνολική επιβίωση.

Πιο συγκεκριμένα, όσον αφορά τον καρκίνο του μαστού που υπερεκφράζει την πρωτεΐνη ΗΕR-2 (είναι ένας τύπος καρκίνου του μαστού που θεωρούνταν στο παρελθόν πολύ επιθετικός), έχει ανακαλυφθεί μια σειρά από καινούργια φάρμακα,  όπως η περτουζουμάμπη και το T-DM1, που έχουν αλλάξει τη φυσική πορεία της νόσου.

Η περτουζουμάμπη είναι ένα μονοκλωνικό αντίσωμα, που δεν έχει τις κλασικές παρενέργειες της χημειοθεραπείας. Σύμφωνα με μια μελέτη που παρουσιάστηκε φέτος τον Σεπτέμβριο στο Πανευρωπαϊκό Συνέδριο Ογκολογίας στη Μαδρίτη, όταν προστεθεί η περτουζουμάμπη στο κλασικό σχήμα χημειοθεραπείας, παρατείνεται κατά 15,7 μήνες ο συνολικός χρόνος επιβίωσης των γυναικών με  μεταστατικό καρκίνο του μαστού που υπερεκφράζει το HER-2.

Πρόκειται για ένα πραγματικά εντυπωσιακό αποτέλεσμα, που η ογκολογική κοινότητα επιδίωκε επί πολλά χρόνια. Αξίζει να σημειωθεί ότι η συγκεκριμένη θεραπεία είναι διαθέσιμη και στην Ελλάδα.

Για την ίδια κατηγορία ασθενών, δηλαδή με μεταστατικούς καρκίνους που υπερεκφράζουν το ΗΕR-2, έχει πρόσφατα ανακαλυφθεί και ένα άλλο φάρμακο, το Τ-DM1. Πρόκειται για έναν συνδυασμό που έχει συζευγμένο ένα χημειοθεραπευτικό φάρμακο (μερτασίνη) με ένα μονοκλωνικό αντίσωμα (τρασταζουμάμπη), το οποίο λειτουργώντας ως δίαυλος διευκολύνει την είσοδο του χημειοθεραπευτικού μέσα στο καρκινικό κύτταρο. Με τον τρόπο αυτό αυξάνεται σημαντικά η αποτελεσματικότητα της θεραπείας και μειώνονται δραστικά οι πιθανές παρενέργειες.  

Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη, ασθενείς με μεταστατικό ΗΕR-2 καρκίνο του μαστού που έλαβαν το συνδυασμένο φάρμακο ως δεύτερη γραμμή θεραπείας (δηλαδή είχαν κάνει πρώτα άλλη θεραπεία), παρουσίασαν πρόσθετη αύξηση κατά 5,8 μήνες του χρονικού διαστήματος δίχως υποτροπή της νόσου, σε σύγκριση με τις ασθενείς που έλαβαν τον κλασικό συνδυασμό χημειοθεραπείας.

Και για τους ορμονοευαίσθητους

Ιδιαίτερα ενθαρρυντικά είναι και τα αποτελέσματα και για μια άλλη μορφή καρκίνου του μαστού, τον ορμονοευαίσθητο.

Καινούργια φάρμακα όπως το εβερόλιμους και η παλποσικλίμπη έχουν δώσει εντυπωσιακά αποτελέσματα. Πρόκειται για ουσίες που αναστρέφουν την ενδοκρινική αντίσταση και όταν συνδυαστούν με ορμονοθεραπεία πετυχαίνουν αποτελέσματα αντίστοιχα με αυτά της κλασικής χημειοθεραπείας, ενώ ταυτόχρονα οι γυναίκες «γλιτώνουν» τη χορήγηση χημειοθεραπείας με όλες τις παρενέργειες που αυτή συνεπάγεται.

Το εβερόλιμους έχει πάρει ήδη έγκριση από όλους τους γνωμοδοτικούς μηχανισμούς στην Ευρώπη και την Αμερική, έπειτα από την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων διεθνούς μελέτης που έδειξε πως, όταν χορηγηθεί μαζί με ορμονική θεραπεία, διπλασιάζει το χρονικό διάστημα έως την εξέλιξη της νόσου σε ασθενείς με μεταστατικό καρκίνο του μαστού που εκφράζουν τους ορμονικούς υποδοχείς, σε σύγκριση με το αντίστοιχο χρονικό διάστημα στις γυναίκες που λαμβάνουν μόνο ορμονική θεραπεία.

Αντίστοιχα και εξίσου εντυπωσιακά είναι τα αποτελέσματα της παλποσικλίμπης, ενός άλλου στοχευμένου φαρμάκου που αναμένεται να πάρει έγκριση για την ίδια κατηγορία ασθενών με μεταστατικό καρκίνο του μαστού.

Δυστυχώς, καμία στοχευμένη θεραπεία δεν έχει ακόμη αποδειχθεί αποτελεσματική σε ασθενείς με την τρίτη κατηγορία καρκίνου του μαστού, τους τριπλά αρνητικούς όγκους. Παρ’ όλα αυτά, βρίσκονται σε εξέλιξη κλινικές μελέτες με νέα στοχευμένα φάρμακα, των οποίων τα αποτελέσματα αναμένονται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον από την ογκολογική κοινότητα, δεδομένου ότι οι θεραπευτικές επιλογές στους όγκους αυτούς είναι ιδιαίτερα περιορισμένες.

Συνοπτικά, τα τελευταία δύο χρόνια έχουν ανακαλυφθεί σημαντικά καινούργια στοχευμένα φάρμακα για τον μεταστατικό καρκίνο του μαστού, που έχουν παρατείνει σημαντικά τη συνολική επιβίωση των ασθενών και ταυτόχρονα είναι πολύ καλά ανεκτά.

Διαφαίνεται ότι το μέλλον της ογκολογίας είναι ο περιορισμός της χορήγησης χημειοθεραπείας και αντ’ αυτής η χορήγηση καινούργιων, εξατομικευμένων, στοχευμένων θεραπειών που προσφέρουν καλύτερη ποιότητα ζωής στις ασθενείς και μακρύτερη επιβίωση.

Ο Μελέτιος – Αθανάσιος Δημόπουλος είναι καθηγητής Θεραπευτικής και πρόεδρος της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, διευθυντής της Πανεπιστημιακής Θεραπευτικής Κλινικής στο νοσοκομείο Αλεξάνδρα