Το άγχος της σεξουαλικής πράξης

Το άγχος της σεξουαλικής πράξης εκδηλώνεται πριν και κατά τη διάρκεια της ερωτικής πράξης, με κυρίαρχο σύμπτωμα τον φόβο της σεξουαλικής αποτυχίας, της απόδοσης ή της επάρκειας.

Περισσότερο ευάλωτοι στην εμφάνισή του είναι οι άνδρες, ιδιαίτερα όσοι έχουν έρθει πρόσφατα αντιμέτωποι με μια έντονη ψυχοπιεστική κατάσταση που σχετίζεται με απώλεια, με μια αποτυχημένη σεξουαλική πράξη που κλόνισε την αυτοεκτίμηση, με δυσεπίλυτες επικοινωνιακές δυσκολίες στη σχέση, με την έντονη επιθυμία για μια γυναίκα ή με χρόνιες δυσκολίες προσαρμογής στις νέες σχέσεις.
 
Αν και περίπου οι ίδιοι λόγοι συντρέχουν στις γυναίκες, πιο ευάλωτες είναι όσες έχουν βιώσει σημαντικές συναισθηματικές και σεξουαλικές ματαιώσεις στις μέχρι τώρα σχέσεις τους. 

Σημαντικοί προδιαθεσικοί παράγοντες είναι τα χρόνια υψηλά επίπεδα στρες, οι τάσεις τελειομανίας, το αίσθημα ανεπάρκειας, η κατάθλιψη, το άγχος απόδοσης σε κάθε τομέα της ζωής, η ταύτιση της επιτυχίας με την αυτοαξία και η πίστη ότι η τέλεια στύση είναι συνώνυμη με τον ανδρισμό ή η ικανότητα της γυναίκας να φτάνει σε οργασμό ταυτόσημη με τη θηλυκότητα.

Αν και οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν βιώσει κάποια στιγμή ένα παροδικό άγχος με το σεξ, αυτό γίνεται πρόβλημα όταν είναι χρόνιο, σωματοποιείται (π.χ. ταχυκαρδία, εφίδρωση, αίσθημα πνιγμού), συνοδεύεται από αλλεπάλληλες σκέψεις που σχετίζονται με την απειλή και τον φόβο της αποτυχίας («Θα τα καταφέρω; Αν όχι, τότε δεν αξίζω»), αδρανοποιεί τον πάσχοντα και δημιουργεί προβλήματα στις σχέσεις του.

Σε τέτοιες περιπτώσεις το άτομο εγκλωβίζεται σε έναν φαύλο κύκλο, όπου η προσδοκία μιας επώδυνης αποτυχίας εντείνουν το άγχος, την ενοχή, τη θλίψη, την οργή και το αίσθημα αδιεξόδου, ενώ σε μακροχρόνιο επίπεδο η αυτοεκτίμησή του συρρικνώνεται. Οι καταχρήσεις, τα καταθλιπτικά συμπτώματα, η απομόνωση και η αποφυγή της σεξουαλικής πράξης καραδοκούν.

Οταν το πρόβλημα εμφανίζεται συχνά και προκαλεί σοβαρές εκπτώσεις στις διαπροσωπικές σχέσεις, το άτομο καλείται να απευθυνθεί σε ψυχολόγο. Η μείωση της πίεσης για σεξ και της ανάγκης για μια απόλυτα επιτυχημένη σεξουαλική απόδοση βοηθούν.

Η Μυρσίνη Κωστοπούλου είναι διδάκτωρ Κλινικής Ψυχολογίας – ψυχοθεραπεύτρια, e-mail myrsini.kostopoulou@gmail.com, twitter @myrsi1