Από το Τείχος της ντροπής στο Τείχος του Φωτός

«Τα όνειρα μπορούν να γίνουν πραγματικότητα. Τίποτα δεν πρέπει να μείνει όπως είναι». Η φράση ανήκει στην Ανγκελα Μέρκελ από τη χθεσινή ομιλία της στα εγκαίνια του Μουσείου του Τείχους στη Μπερνάουερ Στράσε.

Στην 25η επέτειο της πτώσης του Τείχους η ανατολικογερμανίδα καγκελάριος της Γερμανίας συνόψισε το ευοίωνο μήνυμα στη φράση: «Μπορούμε να αλλάξουμε θετικά τα πράγματα». Πριν από 25 χρόνια αυτό ούτε απλό ούτε αυτονόητο ήταν, όπως παραδέχτηκε ο επίσης ανατολικογερμανός πρόεδρος της Δημοκρατίας Γιόαχιμ Γκάουκ. «Πριν βγούμε στους δρόμους να χορέψουμε και να φωνάξουμε: “Είναι τρέλα” ήμασταν περικυκλωμένοι από τους φόβους μας» είπε ο Γκάουκ, που το 1989 ήταν πάστορας στο Ρόστοκ.

Το μήνυμα της πτώσης του Τείχους του Βερολίνου δεν περιορίζεται ούτε χρονικά στο τέλος του Ψυχρού Πολέμου ούτε γεωγραφικά στα σύνορα της Γερμανίας. «Εκείνη τη μοιραία ημέρα πριν από 25 χρόνια η πτώση του Τείχους άλλαξε τον κόσμο για πάντα» είπε ο νέος πρόεδρος της Κομισιόν Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ. Και το μήνυμα του Πάπα Φραγκίσκου ήταν: «Χρειαζόμαστε γέφυρες και όχι τείχη». Στο Βερολίνο για την επετειακή εκδήλωση της πτώσης του Τείχους βρέθηκε και η πρώην υπουργός Εξωτερικών Ντόρα Μπακογιάννη, που ζήτησε να πέσει και το τείχος της Λευκωσίας όπως και τα νέα τείχη που δημιουργούνται στην Ευρώπη και θέτουν σε κίνδυνο την ιδέα της Ευρώπης.

Το μόνο τείχος που είχε χθες το Βερολίνο ήταν το Τείχος του Φωτός, τα 7.000 φωτεινά, άσπρα μπαλόνια που είχαν στηθεί κατά μήκος της διαδρομής του. Πάνω από ένα εκατομμύριο επισκέπτες από τη λοιπή Γερμανία και τον κόσμο βρέθηκαν χθες στο Βερολίνο για τον εορτασμό της επετείου, με αποκορύφωμα το συμβολικό Τείχος του Φωτός που εξανεμίστηκε όταν στην Πύλη του Βρανδεμβούργου ο κυβερνήτης δήμαρχος του Βερολίνου Κλάους Βοβεράιτ έδωσε το σύνθημα να αφεθούν ένα ένα ελεύθερα και να γεμίσουν τον ουρανό του Βερολίνου υπό τους ήχους της «Ενάτης Συμφωνίας» του Μπετόβεν, την οποία έπαιζε η Φιλαρμονική του Βερολίνου υπό τη διεύθυνση του Ντανιέλ Μπαρενμποϊμ.

Στη σκηνή της Πύλης του Βρανδεμβούργου εκτός από τον πρόεδρο Γκάουκ και την καγκελάριο Μέρκελ ήταν ο Λεχ Βαλέσα, πρόεδρος του συνδικάτου Αλληλεγγύη και στη συνέχεια πρόεδρος της Πολωνίας, αλλά και «ο δικός μας Γκόρμπι» όπως τον αποκάλεσε ο δήμαρχος Βοβεράιτ, ο τελευταίος ηγέτης της Σοβιετικής Ενωσης Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, τον οποίο υποδέχτηκε το πλήθος με την ιαχή «Γκόρμπι, Γκόρμπι». Οι εκατοντάδες χιλιάδες στην Πύλη του Βρανδεμβούργου γιόρτασαν στη συνέχεια με τη μουσική των Ούντο Λίντεμπεργκ, Πίτερ Γκάμπριελ και γερμανικών και ξένων συγκροτημάτων.

Η επίκαιρη διεθνής πολιτική δεν έλειψε και από αυτή την επίσκεψη του Γκορμπατσόφ στο Βερολίνο. «Ο κόσμος βρίσκεται και πάλι στο μεταίχμιο ενός νέου Ψυχρού Πολέμου, ορισμένοι ισχυρίζονται ότι έχει αρχίσει» είπε ο Γκορμπατσόφ σε σχετική συζήτηση. Κατηγόρησε τη Δύση και τις ΗΠΑ ότι αθέτησαν τις υποσχέσεις που είχαν δώσει το 1989 και προανήγγειλε ότι στη συνάντηση που θα έχει σήμερα με την καγκελάριο Μέρκελ θα εμφανιστεί ως υποστηρικτής του ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν.  

Το κόμμα της Αριστεράς Ντι Λίνκε είχε πάντα τα δικά του προβλήματα με την επεξεργασία του παρελθόντος. Χθες η ηγεσία του κόμματος, οι πρόεδροι Κάτια Κίπινγκ και Μπερντ Ρίξινγκερ, καθώς και ο κοινοβουλευτικός ηγέτης Γκρέγκορ Γκίζι ανανέωσαν τη «συγγνώμη για τις αδικίες που υπέστησαν οι πολίτες της DDR» και υπογράμμισαν την ανάγκη «να διαφυλαχθούν η δημοκρατία και το κράτος δικαίου ως κόρη οφθαλμού».

Οι μετακομμουνιστές του Λίνκε βρέθηκαν στο στόχαστρο σφοδρής κριτικής του Βολφ Μπίρμαν, του ανατολικογερμανού αντιστασιακού τροβαδούρου που το κομμουνιστικό καθεστώς τον είχε εξορίσει το 1976. Ηταν καλεσμένος στην επίσημη τελετή του Κοινοβουλίου για την 25η επέτειο την Παρασκευή και βρήκε την ευκαιρία για μια μετωπική επίθεση στο Λίνκε. «Το κόμμα αυτό είναι τα άθλια υπολείμματα εκείνου (του καθεστώτος) που ευτυχώς έχει ξεπεραστεί» είπε ο Μπίρμαν. Στην πραγματικότητα πρόσθεσε «η Αριστερά είναι αντιδραστική». Ο Μπίρμαν δεν δέχτηκε ούτε τις συστάσεις του προέδρου της Βουλής που επιχείρησε να τον επαναφέρει στην τάξη. «Δεν σταμάτησα να μιλώ ούτε στην Ανατολική Γερμανία και βεβαίως δεν πρόκειται να το κάνω τώρα», αντέτεινε.

Η Νύχτα των Κρυστάλλων
Μέχρι την πτώση του Τείχους το 1989, η 9η Νοεμβρίου ήταν μία ημέρα άκρως αρνητικά φορτισμένη στη γερμανική Ιστορία, αφού το 1923 ο Χίτλερ έκανε την απόπειρα πραξικοπήματος κατά της δημοκρατίας της Βαϊμάρης και το 1938 ήταν η Νύχτα των Κρυστάλλων. Το αρνητικό φορτίο αυτής της ημερομηνίας οδήγησε τελικά στην επιλογή να καθιερωθεί ως εθνική εορτή επανένωσης της Γερμανίας η 3η Οκτωβρίου ημέρα υπογραφής της συμφωνίας ενοποίησης και όχι η 9η Νοεμβρίου.