Το Σαράι, ο Πασάς και η μεγαλομανία

«Το καλύτερο παράδειγμα του είδους της χώρας και του είδους της κυβέρνησης υπό την οποία ζούμε είναι το Αυθαίρετο Μέγαρο του Ερντογάν» έγραφε τις προάλλες στην εφημερίδα «Χουριέτ» ο αρθρογράφος Μεχμέτ Γιλμάζ – έξαλλος, όπως πολλοί ακόμη στην Τουρκία, με το προεδρικό μέγαρο που κατασκεύασε για τον εαυτό του ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν σε προστατευόμενη δασική έκταση στη δυτική πλευρά της Αγκυρας. Και δεν γνώριζε ακόμη το ακριβές κόστος του Ακ Σαράι, του Λευκού Παλατιού με τα 1.000 δωμάτια. Υπολογιζόταν από τον Τύπο γύρω στα 280 εκατομμύρια ευρώ. Οπως αποκάλυψε ο τούρκος υπουργός Οικονομικών Μεχμέτ Σιμσέκ, απαντώντας σε σχετική ερώτηση στη Βουλή, αναμένεται να φτάσει τα 490 εκατομμύρια ευρώ.

Περίπου 345 εκατομμύρια από αυτά έχουν ήδη πληρωθεί από τον προϋπολογισμό του πρωθυπουργικού γραφείου. Αλλωστε για πρωθυπουργικό μέγαρο υπολόγιζε αρχικά το Ακ Σαράι ο Ερντογάν, πρωθυπουργός της Τουρκίας από το 2003, έως ότου κέρδισε τον Αύγουστο στις πρώτες προεδρικές εκλογές απευθείας από το τουρκικό εκλογικό σώμα και το μέγαρο, που εγκαινιάστηκε την περασμένη εβδομάδα, αναβαπτίστηκε προεδρικό.

ΣΥΜΒΟΛΟ. Ο ίδιος ο Ερντογάν το θεωρεί σύμβολο μιας νέας, πιο σθεναρής Τουρκίας. Πολλοί άλλοι το βλέπουν ως σύμβολο της μεγαλομανίας και του ολοένα και πιο αυταρχικού στυλ διακυβέρνησής του. Ο τούρκος πρόεδρος δεν έχει άλλωστε κρύψει την πρόθεσή του να αλλάξει το πολίτευμα της Τουρκίας από προεδρευόμενη σε προεδρική δημοκρατία. «Δεν ακούει τις δικαστικές αποφάσεις, δεν ακούει το σύνταγμα, είναι εκτός ελέγχου» δήλωσε ο Χουρσίτ Γκιουνές, βουλευτής του αντιπολιτευόμενου Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP). «Δεν πιστεύω ότι το μέγαρο είναι το σημάδι μιας αναδυόμενης χώρας αλλά μιας πρωτόγονης, υπανάπτυκτης χώρας. Είναι γελοίο».

Δικαστικές αποφάσεις εναντίον της κατασκευής του Ακ Σαράι υπήρξαν πράγματι, διότι κτίστηκε σε μία έκταση 200.000 τετραγωνικών μέτρων στο Πεδινό Δάσος Ατατούρκ, γη που είχε κληροδοτήσει στο κράτος ο Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ. Ο Ερντογάν απέρριψε μία από αυτές τον Μάρτιο ως έργο ενός «παράλληλου κράτους» – μια αναφορά στο κίνημα του ισλαμιστή ιεροκήρυκα Φετουλάχ Γκιουλέν, πάλαι ποτέ συμμάχου του και νυν άσπονδου εχθρού του. «Κανείς δεν μπορεί να σταματήσει την κατασκευή του μεγάρου αυτού και κανείς δεν μπορεί να το γκρεμίσει» διακήρυξε τότε. Κανείς δεν μπόρεσε πράγματι, μπορούν όμως να καταγγέλλουν το γεγονός ότι ανατέθηκε απευθείας, χωρίς ανοικτό διαγωνισμό – και σύμφωνα με έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου την οποία επικαλείται το CHP ανατέθηκε σε «ημέτερη» εργολαβική εταιρεία η οποία πληρώθηκε έως και τρεις φορές περισσότερα από ό,τι κανονικά θα έπρεπε.

ΤΟ ΡΕΚΟΡ ΓΚΙΝΕΣ. Το Ακ Σαράι είναι μεγαλύτερο και από το Παλάτι του Μπάκιγχαμ, και από το Ελιζέ, και από τον Λευκό Οίκο ακόμα. Σύμφωνα με τη «Ζαμάν», ενδεχομένως να διεκδικεί τον τίτλο της μεγαλύτερης προεδρικής κατοικίας στον κόσμο: ο τίτλος ανήκει επισήμως επί του παρόντος, με τη βούλα του Βιβλίου των Ρεκόρ Γκίνες, στο Ιστάνα Νουρούλ Ιμάν, το παλάτι των 200.000 τετραγωνικών μέτρων του σουλτάνου του Μπρουνέι, που κατασκευάστηκε το 1984 έναντι 336 εκατομμυρίων ευρώ. Το Λευκό Παλάτι φέρει στοιχεία από την αρχιτεκτονική των Σελτζούκων. Φέρει επίσης υπόγεια μπούνκερ και ασπίδες υψηλής τεχνολογίας από κυβερνοεπιθέσεις και κοριούς. Περιλαμβάνει τριώροφη κατοικία για την οικογένεια Ερντογάν, με ατελείωτους διαδρόμους, εσωτερικές αυλές, μαρμάρινα πατώματα… Και από κανέναν δεν διέφυγε το γεγονός ότι ονομάστηκε Ακ Σαράι – AKP είναι τα αρχικά του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

147 εκατ. ευρώ είναι το κόστος του νέου προεδρικού αεροσκάφους, ενός Airbus A330-200 Prestige, που θα αγοραστεί, όπως αποκάλυψε ο τούρκος υπουργός Οικονομικών