Μια αλλαγή που δεν θέλει (σχεδόν) κανείς

Οταν ο Βαγγέλης Βενιζέλος τηλεφωνήθηκε με τον Βαγγέλη Μεϊμαράκη, τον περασμένο Σεπτέμβριο, η συζήτηση επικεντρώθηκε στον εκλογικό νόμο. Ο Πρόεδρος της Βουλής φέρεται να του είπε πως διαφωνεί με οποιαδήποτε αλλαγή και πόσω μάλλον σε αυτήν τη χρονική στιγμή. «Γιατί;» διερωτήθηκε – ευλόγως – ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ. «Γιατί δεν είναι στο DNA μας» του απάντησε ο γαλάζιος Μεϊμαράκης, όπως τουλάχιστον αναφέρουν αξιόπιστες πηγές.

Την περασμένη Δευτέρα, από τη συχνότητα του Βήμα FM, ο Μανώλης Γλέζος υποστήριξε ότι αν ο ΣΥΡΙΖΑ κερδίσει τις επόμενες εκλογές με το μπόνους των 50 εδρών, θα προκηρύξει αμέσως νέες, θα καταργήσει τον ισχύοντα εκλογικό νόμο και θα πάει στη νέα αναμέτρηση με την απλή και άδολη αναλογική. Η δήλωσή του έδωσε το σύνθημα της εκκίνησης. Η συζήτηση για τον εκλογικό νόμο άνοιξε ξανά. Η Κουμουνδούρου κράτησε ευγενικές αποστάσεις από τη θέση του ιστορικού στελέχους της Αριστεράς.

Με δηλώσεις τους οι Δρίτσας, Σκουρλέτης και Βούτσης υποστήριξαν, μεταξύ άλλων, ότι το κόμμα τους τάσσεται σταθερά υπέρ της καθιέρωσης της απλής αναλογικής. Διευκρίνισαν ωστόσο ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θα μπορούσε να ψηφίσει άμεσα την κατάργηση του μπόνους, μόνο αν υπάρξει συνταγματική κατοχύρωση της απλής και άδολης αναλογικής ως μόνιμου εκλογικού συστήματος. 

Τι σημαίνουν όλα αυτά; Το θέμα της αλλαγής εκλογικού νόμου είχε επαναφέρει πρώτος ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ έπειτα από συνάντηση που είχε με τον Πρωθυπουργό στο Μαξίμου στις αρχές του φθινοπώρου. Κορυφαίοι αξιωματούχοι της ΝΔ υποστηρίζουν όμως ότι κανένας στο κόμμα τους δεν τάσσεται υπέρ μιας τέτοιας κίνησης. Ακόμα κι αν, όπως επισημαίνουν, η ΝΔ δεν φαίνεται να είναι πρώτο κόμμα, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις. Το σκεπτικό τους, κατά την ίδια γραμμή πληροφόρησης, βασίζεται σε δύο επιχειρήματα. Πρώτον, μολονότι παραδέχονται ότι ο ισχύων εκλογικός νόμος χρήζει βελτιώσεων, επιμένουν ότι δεν είναι τώρα η κατάλληλη στιγμή. Κι αυτό γιατί, όπως υπογραμμίζουν στο γαλάζιο στρατόπεδο, η προεκλογική περίοδος δημιουργεί – αναπόφευκτα – έντονη καχυποψία. Το δεύτερο επιχείρημα αφορά μια – σχεδόν – πάγια θέση του κόμματος. Στη Συγγρού δεν είναι οπαδοί της απλής αναλογικής αφού εκτιμούν ότι αυτή θα μπορούσε να οδηγήσει σε πλήρη ακυβερνησία. Χαρακτηριστική είναι άλλωστε η φράση υψηλότατου κομματικού στελέχους για το θέμα, «καλύτερα μια κακή κυβέρνηση με κορμό τον ΣΥΡΙΖΑ, παρά η ακυβερνησία».

ΚΑΤΑΚΕΡΜΑΤΙΣΜΟΣ. Εμπειρος πολιτικός αναλυτής υποστηρίζει ότι η απλή και άδολη αναλογική θα οδηγούσε σε κατακερματισμένο εκλογικό σύστημα αφού, ουσιαστικά, καμία συνεργασία δεν θα μπορούσε να προκύψει – πλην αυτής των δύο πρώτων κομμάτων, δηλαδή του ΣΥΡΙΖΑ με τη ΝΔ.

Ο ίδιος αποδίδει την επαναφορά ενός τέτοιου θέματος σε «πολιτικάντικους λόγους» και παρατηρεί ότι κανείς δεν έχει φέρει συγκεκριμένη πρόταση για την αλλαγή του εκλογικού νόμου, αφού «όλοι μιλούν στον αέρα». Από τη μία ο ΣΥΡΙΖΑ, υποστηρίζει, στριμώχνεται από ένα τέτοιο ζήτημα και πετάει την μπάλα στην εξέδρα για να μην πέσει σε αντίφαση με τις εξαγγελίες του. Λέει «ναι» στην κατάργηση του μπόνους, με την προϋπόθεση να κατοχυρωθεί συνταγματικά η απλή και άδολη αναλογική.

Παραλείπει ωστόσο μια βασική παράμετρο, ότι στην Ελλάδα – όπως συμβαίνει και σε πολλές άλλες χώρες – δεν έχει υπάρξει συνταγματική κατοχύρωση του εκλογικού νόμου. Λογική εξήγηση, όπως λέει, δεν υπάρχει, «απλώς εδώ έχουμε μάθει να τον αλλάζουμε σε κάθε ευκαιρία». Το ίδιο πρόσωπο σχολιάζει με νόημα πάντως ότι η άδολη αναλογική που λέει η Κουμουνδούρου είναι η κληρονομιά της από το ΚΚΕ, είναι άνευ αντικειμένου αφού δεν υπάρχει δόλια αναλογική(!).

ΟΜΟΛΟΓΙΑ ΗΤΤΑΣ. Από την άλλη, ούτε η ΝΔ θα μπορούσε να υποστηρίξει μια τέτοια κίνηση. Πέραν όλων των άλλων, λέει, θα επρόκειτο για την «απόλυτη ομολογία ήττας» πριν καν πάει σε εκλογές. Παράλληλα, ακόμα κι αν η κυβέρνηση έβρισκε με ευκολία τις 200 ψήφους που απαιτούνται για την εφαρμογή οποιασδήποτε τροποποίησης στον εκλογικό νόμο από τις επόμενες κιόλας εκλογές, θα ήταν σαν να αντιφάσκει σε όσα λέει περί σταθερότητας.

Σύμφωνα με την ίδια πηγή, σε αυτήν τη φάση, μόνο το ΠΑΣΟΚ και τα μικρότερα κόμματα θα εξυπηρετούσε μια αλλαγή προς την κατεύθυνση της απλής αναλογικής ή της μείωσης του μπόνους των 50 εδρών. Κι αυτό γιατί με την απλή αναλογική θα μπορούσε ένα κόμμα να αυξήσει τις έδρες του, π.χ. αν εκλέγονταν 15 βουλευτές, να γίνονταν 18. Ή στο σενάριο που θα έβλεπε τον εαυτό του να πέφτει κάτω από το 3% – και με την ενισχυμένη αναλογική να μην μπαίνει στη Βουλή -, με μια τέτοια τροποποίηση θα εξασφάλιζε την είσοδό του σε αυτήν.