Οι νέοι πληρώνουν ακριβά την κρίση

Στα 153 δισ. ευρώ τον χρόνο υπολογίζεται πανευρωπαϊκά το κόστος για τη μη ένταξη των νέων στην αγορά εργασίας. Πρόκειται για το 1,2% του ΑΕΠ της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Σε χώρες μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα – κάποιες άλλες είναι οι Βουλγαρία, Κύπρος, Ουγγαρία, Ιρλανδία, Ιταλία – το κόστος αυτό αντιστοιχεί σε πάνω από το 2% του ΑΕΠ. Η ανεργία των νέων είναι άλλη μία από τις πτυχές της κρίσης, που ενισχύει τη λογική του καθοδικού σπιράλ. Λόγω των οικονομικών μέτρων, κατά πέντε μονάδες αυξήθηκε η ανεργία των νέων στην Ευρώπη. Με εξαίρεση την Αυστρία και τη Γερμανία, στις περισσότερες χώρες καταγράφηκε ενίσχυση των ποσοστών της ανεργίας των νέων μετά την έναρξη της οικονομικής κρίσης. Στην Ελλάδα ανέρχεται πλέον στο 58%, όταν μόλις πριν από τρία χρόνια ήταν λίγο πάνω από το 44%.

Παράλληλα, όπως αναφέρει η έρευνα του Eurofound, τα υψηλά ποσοστά νέων που απασχολούνται σε εποχικές εργασίες υποδεικνύουν ότι οι μόνιμες θέσεις έχουν περιοριστεί και το φαινόμενο αυτό επιδεινώθηκε λόγω της κρίσης. Στην Ελλάδα, το ποσοστό των νέων που υποχρεώνονται να στραφούν στην εποχική απασχόληση ανέρχεται στο 68%, όταν ο μέσος ευρωπαϊκός όρος κυμαίνεται κάτω από το 40%. «Πρόκειται για μία ανησυχητική εξέλιξη, δεδομένου ότι οι νέοι είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι στις σημερινές συνθήκες της αγοράς εργασίας και είναι γνωστό ότι οι εμπειρίες που αποκτώνται κατά τα πρώτα χρόνια του εργασιακού βίου έχουν συνέπειες στις μελλοντικές προοπτικές κάθε εργαζομένου» σημειώνει η έρευνα.

Ενδεικτική είναι η περίπτωση του μεγάλου γιου – 25 ετών – της Χαράς Γιαννούση. Σπούδασε τεχνικός ιατρικών οργάνων. «Δεν βρήκε καμία δουλειά στην ειδικότητά του. Πέρυσι πήγε και δούλεψε την καλοκαιρινή σεζόν ως ναυαγοσώστης στον Βόλο. Το ίδιο χρειάστηκε να κάνει και φέτος» αναφέρει χαρακτηριστικά. Είναι εξάλλου ένας από τους νέους που αναγκάζονται για τον λόγο αυτόν να μένουν στο πατρικό σπίτι. Σύμφωνα με το Eurofound το ποσοστό των νέων που ζουν με τους γονείς τους αυξήθηκε στην Ελλάδα κατά 10% τα τελευταία χρόνια. Επισημαίνεται μάλιστα ότι 50% των νέων στην ΕΕ μένουν σε νοικοκυριά που βιώνουν κάποια μορφή οικονομικής στέρησης ή φτώχειας.

Το ποσοστό των νέων που αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα οικονομικής στέρησης αυξήθηκε κατά επτά μονάδες μέσα σε μία πενταετία. «Η μεγαλύτερη αύξηση καταγράφεται σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες του Νότου, όπως οι Ισπανία, Κύπρος, Πορτογαλία και Ελλάδα» λένε τα στοιχεία των μελετών του Eurofound. Με τα δεδομένα αυτά δεν είναι παράδοξο ότι οι έλληνες νέοι εμφανίζουν τη μεγαλύτερη πτώση στα ποσοστά σχετικά με την αισιοδοξία που αντιμετωπίζουν το μέλλον τους.

Η μεγάλη φυγή. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η αύξηση στα χρόνια της κρίσης του φαινομένου της «διαρροής εγκεφάλων» (brain drain) στο εξωτερικό. Περίπου 150.000 νέοι με προσόντα έβγαλαν εισιτήριο για να απασχοληθούν εκτός συνόρων.

Σύμφωνα με έρευνα που συντόνισε ο οικονομικός γεωγράφος και καθηγητής του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Λόης Λαμπριανίδης, 60,9% όσων συμμετείχαν δεν αναζήτησαν δουλειά στην Ελλάδα, επιλέγοντας να φύγουν στο εξωτερικό για εργασία ή να παραμείνουν εκεί στην περίπτωση όσων φοιτούσαν σε άλλες χώρες. Αλλά και από όσους δοκίμασαν την τύχη τους στη χώρα μας, οι έξι στους δέκα αναζήτησαν εργασία για λιγότερο από έξι μήνες.

Οπως εξηγεί ο κ. Λαμπριανίδης το χάσμα μεταξύ προσφοράς και ζήτησης εργασίας για πτυχιούχους στην Ελλάδα, που προκαλεί σε μεγάλο βαθμό το φαινόμενο του brain drain, οφείλεται στο γεγονός ότι οι ελληνικές επιχειρήσεις και ο δημόσιος τομέας δεν ζητούν πτυχιούχους υψηλών προσόντων.

«Η παρατηρούμενη φυγή των νέων Ελλήνων στο εξωτερικό και η υποχώρηση της μετανάστευσης εξειδικευμένων εργατών στην Ελλάδα θα συνεχιστεί. Αυτή η διττή απώλεια ανθρώπινου κεφαλαίου είναι ακόμη ένας λόγος που κάνει την ανάκαμψη της Ελλάδας ακόμη πιο δύσκολη» αναφέρει χαρακτηριστικά έρευνα του Levy Economics Institute, του αμερικανικού think tank.