Σίριαλ από τον τόπο σου

Μπορεί οι κοινωνικο-οικονομικές και τεχνολογικές εξελίξεις να διαμορφώνουν το τηλεοπτικό περιεχόμενο τόσο στην παραγωγή όσο και στην αφήγηση, στην πράξη όμως αντανακλούν την ισχυρή διασύνδεση που έχουν με την τοπική πολιτιστική κληρονομιά και τις εγχώριες κοινωνικές συνιστώσες.

Παρά την παγκοσμιοποίηση των μέσων επικοινωνίας, η κατανάλωση εγχώριου τηλεοπτικού περιεχομένου συνεχίζει να αποτελεί εθνική υπόθεση και αυτό καταγράφεται σε όλο τον κόσμο. Δεν είναι τυχαίο ότι τα τελευταία χρόνια της κρίσης μειώθηκε η τηλεθέαση, γιατί πολύ απλά οι έλληνες τηλεθεατές δεν είχαν να δουν ελληνικές παραγωγές, εκτός από αμέτρητες επαναλήψεις από τη σύσταση της ιδιωτικής τηλεόρασης. Παρότι οι περισσότερες εγχώριες παραγωγές είναι «κομμένες και ραμμένες» στο αγγλοαμερικανικό μοντέλο, παρέμειναν ώς ένα βαθμό ανταγωνιστικές, παρά τις συνεχείς επαναλήψεις τους. Και αν οι εγχώριοι τηλεοπτικοί σταθμοί θέλουν να παραμείνουν ανταγωνιστικοί θα πρέπει να επιστρέψουν στην ελληνική παραγωγή.

Αλλωστε, οι περισσότερες έρευνες συμφωνούν ότι οι περισσότεροι άνθρωποι ανά τον κόσμο προτιμούν να ψυχαγωγούνται από άλλους ανθρώπους που δείχνουν ίδιοι, μιλάνε, αστειεύονται, συμπεριφέρονται με τον ίδιο τρόπο, παίζουν τα ίδια παιχνίδια και έχουν τις ίδιες πεποιθήσεις (και κοσμοθεωρία) με αυτούς. Προτιμούν, επίσης, μακράν τις δικές τους εθνικές ειδήσεις, τη δική τους πολιτική, τον καιρό, όπως και το ποδόσφαιρο και τα άλλα σπορ. Σχεδόν σε όλες τις χώρες, τα κανάλια έχουν συνειδητοποιήσει ότι η αποκαλούμενη «τοπικοποίηση» αποτελεί σημαντική στρατηγική επιβίωσης. Μέχρι και το μουσικό κανάλι MTV χρειάστηκε να ακολουθήσει τον ίδιο δρόμο για να παραμείνει ανταγωνιστικό στην Ευρώπη και αλλού. Πράγματι, δεν υπάρχει κανάλι που να μην αναδιαμόρφωσε το περιεχόμενο του προγράμματός του ανάλογα με τις τοπικές ιδιαιτερότητες.

Στην πράξη οι προτιμήσεις του κοινού στο τηλεοπτικό πρόγραμμα απηχούν τις αντίστοιχες προτιμήσεις του στα άλλα είδη της πολιτιστικής παραγωγής. Μουσική χιπ χοπ ή ροκ με ελληνικούς στίχους που ακούγονται σε γουόκμαν ΜΡ4 κάποιας κινεζικής εταιρείας, τηλεθέαση κάποιας ελληνικής κωμωδίας καταστάσεων «κομμένης και ραμμένης» στα μέτρα μιας ανάλογης αμερικανικής ή βραζιλιανικής τηλενουβέλας ελληνικών εκπομπών σε κορεατικής προέλευσης τηλεοπτικό δέκτη κ.ο.κ.

Ανταγωνιστική Ευρώπη. Μπορεί η Ευρώπη να δημιουργήσει νέες ανταγωνιστικές μορφές προγραμμάτων και να τις διοχετεύσει στη διεθνή αγορά; Ή η Ευρώπη θα συνεχίσει να αποτελεί την καλύτερη αγορά ξένων προγραμμάτων και τηλεοπτικών συσκευών; Γεγονός είναι ότι τα τελευταία χρόνια, η ευρωπαϊκή παραγωγή έχει κατορθώσει να γίνει πιο ανταγωνιστική δημιουργώντας νέες κατηγορίες και μορφικά στοιχεία προγραμμάτων. Χαρακτηριστική περίπτωση ήταν στο παρελθόν τα ριάλιτι της ολλανδικής Endemol ή το φετινό νορβηγικό ντοκιμαντέρ «Fylla», όπου μια ομάδα εθελοντών καταδεικνύει τις επιπτώσεις του αλκοόλ στον ανθρώπινο οργανισμό.

Στην ψηφιακή εποχή μπορεί τα δεδομένα να αλλάζουν, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να έχουν δυναμική απήχηση, τα στελέχη της τηλεόρασης να αναπροσαρμόζουν τις τακτικές τους, η κατανάλωση όμως του επικοινωνιακού περιεχομένου, τηλεοπτικού, ψηφιακού ή οτιδήποτε άλλο, θα εξακολουθεί να αποτελεί τοπική υπόθεση καθώς τα μέλη του κοινού συνεχίζουν να προτιμούν τις δικές τους ειδήσεις, τον δικό τους καιρό, τα δικά τους αθλητικά, τις δικές τους κωμωδίες, σαπουνόπερες, παιχνίδια, ριάλιτι και άλλα εύπεπτα, ή όχι, προγράμματα.