Πάμε σινεμα: Καμία εμπιστοσύνη, μονάχα τρόμος

«’71»: «Σε ποιο στρατόπεδο ζεις;» τον ρωτούν. «Δεν ξέρω» απαντά. Λίγο αργότερα, ένας πιτσιρικάς θέτει το ερώτημα: «Τι είσαι; Καθολικός ή προτεστάντης;». «Δεν ξέρω!» αποκρίνεται για δεύτερη φορά, σχεδόν απεγνωσμένα, ο ήρωας του «’71», σκηνοθετικό ντεμπούτο του Γιαν Ντεμάνζ που αγνοήθηκε πλήρως στο Φεστιβάλ Βερολίνου, κέρδισε όμως επάξια μια θέση στην κινηματογραφική πραγματικότητα: την ταινία του θα τη θυμόμαστε για καιρό.

Πεδίο δράσης – στην κυριολεξία – η Βόρεια Ιρλανδία του 1971, διχασμένη σε «πιστούς» προτεστάντες και «εχθρικούς» καθολικούς. Μια περιπολία μετατρέπεται γρήγορα σε συμπλοκή. Ενας στρατιώτης θα πεθάνει, ένας άλλος θα μείνει πίσω και θα προσπαθήσει, με κάθε τρόπο, να επιστρέψει στο στρατόπεδό του. Παντού όμως καιροφυλακτούν «εχθροί» που θέλουν να βοηθήσουν και «σύμμαχοι» με διπλό πρόσωπο. Καμιά εμπιστοσύνη – μονάχα τρόμος.

Και θα επιμείνω στον τρόμο, μια και το «’71» είναι περισσότερο απ’ όλα, αυτό: μια ταινία τρόμου (που παραπέμπει περισσότερο στις κορυφαίες στιγμές του Τζον Κάρπεντερ, παρά σε αυτές του Πολ Γκρίνγκρας, για παράδειγμα), τοποθετημένη σε ένα πολιτικά φορτισμένο περιβάλλον, όπου οι νυχτερινές καταδιώξεις φιλμογραφούνται αγωνιωδώς και η αποπνικτική ατμόσφαιρα αποφορτίζεται μονάχα μέσα από φονικά ξεσπάσματα που, έτσι όπως προκύπτουν από μια συνθήκη ρεαλιστική, βρίσκουν κατευθείαν τον στόχο τους.

Απομένει βέβαια ένα καίριο ερώτημα: έχει το σινεμά δικαίωμα να χρησιμοποιεί αληθινές τραγωδίες, εντάσσοντάς τες στη γενικότερη «ψυχαγωγική» του θεώρηση; Εξαρτάται – ο Ντεμάνζ δεν θέλει να «εκμεταλλευτεί» την ιρλανδική εμφύλια διαμάχη, αλλά να κάνει και ένα βαθύτερο σχόλιο πάνω στη χαμένη αθωότητα εν καιρώ πολέμου, δίχως όμως να καταφύγει σε αφελείς απλουστεύσεις, υπογραμμίζοντας με τον πιο κινηματογραφικό τρόπο τη δική του, προσωπική θέση: το τελευταίο πλάνο πριν από τους τίτλους τέλους αποτελεί και το «κλειδί» ανάγνωσης ενός φιλμ που ήδη έχει κερδίσει τη θέση του ανάμεσα στα κορυφαία της σεζόν.

Βαθμοί: 8

Ολα για το χρήμα
«Το ανθρώπινο κεφάλαιο»: Ιταλία, Μιλάνο. Τρία πρόσωπα, τρεις ιστορίες, δύο οικογένειες και ένα τραγικό συμβάν: ένα τζιπ συγκρούεται με έναν άτυχο ποδηλάτη μια νύχτα πριν από την παραμονή των Χριστουγέννων. Ο ιταλός Πάολο Βίρτζι σκηνοθετεί αυτή την επίσημη υποψηφιότητα της Ιταλίας για το Οσκαρ Καλύτερης Ξενόγλωσσης ταινίας 2015, βασισμένος στο μπεστ σέλερ του Στέφεν Αμιντον. Το αποτέλεσμα είναι μια εξόχως ερμηνευμένη διαβρωτική σάτιρα του μικροαστισμού, στα χρόνια της οικονομικής κρίσης, στημένη με δραματουργική ευστροφία: η τρίτη και τελευταία ιστορία δυναμιτίζει την ίντριγκα με τέτοιο τρόπο που ο θεατής καλείται να ανασυγκροτήσει, μέσα του, το φιλμ από την αρχή. Και το επιμύθιο; Το χρήμα αγοράζει μεν συνειδήσεις, μόνο όμως αυτές που είναι προς πώληση.
Βαθμοί: 7
Αξιαγάπητα τέρατα
«Τα τερατοκουτάκια»: Είναι κάτι πλάσματα παράξενα, που μοιάζουν με μικρά κροκοδειλάκια, ζουν στους υπονόμους και τις νύχτες οργώνουν τα στενά αναζητώντας… σκουπίδια. Κοινώς, ρακοσυλλέκτες. Στοχοποιημένα όμως από έναν εξολοθρευτή με εξουσιαστικές βλέψεις, σε μια παιδική ταινία που, δίχως να αγγίζει τα επίπεδα της «Pixar» (άλλωστε δεν πρόκειται για κινούμενο σχέδιο, αλλά για κούκλες που ζωντανεύουν με την τεχνική του stop motion), αποτελεί μια μικρή απόλαυση. Γονείς, μην το σκέφτεστε – προβάλλεται και σε τρισδιάστατη, μεταγλωττισμένη εκδοχή.
Βαθμοί: 6
Ανώτερο 
των αμερικανικών!
«Λάθος στο λάθος»: Ο εννεάχρονος γιος ενός πρώην αστυνομικού γίνεται μάρτυρας μαφιόζικης δολοφονίας – απλά τα πράγματα σε επίπεδο πλοκής. Ο Φρεντ Καβαγιέ όμως, που σκηνοθετεί, βάζει κάτω το μισό Χόλιγουντ (και λίγα βάζω). Η κινηματογράφησή του, αιχμηρή, άμεση και απομακρυσμένη από κάθε εφετζίδικο τέχνασμα, σε καθηλώνει ολοκληρωτικά, ακόμη και όταν αυτό που βλέπεις είναι, ουσιαστικά, μια τυποποιημένη σάχλα. Να πω πως πέρασα άσχημα βλέποντας το; Θα ήταν ψέμα!
Βαθμοί: 5
I feel (not so) good
«Get on up»: Απορώ πώς και τόσα χρόνια δεν είχαμε δει στο σινεμά μια ταινία για τη ζωή του Τζέιμς Μπράουν, τον θρυλικό Νονό της soul funk που άλλαξε τη μουσική ιστορία. Προσωπικότητα από τις λίγες, και ευτυχώς, το φιλμ αυτό παραγωγής Μικ Τζάγκερ δεν αποτελεί (άλλη) μια αγιογραφία ενός ταλαντούχου μουσικού. Το πρόβλημα όμως έγκειται στην τηλεοπτική αισθητική του. Λίγες είναι οι στιγμές που ο σκηνοθέτης Τέιτ Τέιλορ θυμάται ότι κάνει σινεμά (τον υποχρεώνει μάλλον το σενάριο). Ο Τσάντγουικ Μπόσμαν, πάντως, είναι εξαιρετικός.
Βαθμοί: 4
Γλυκανάλατο
«Ενα ταξίδι 30,5 μέτρα μακριά»: Οικογένεια Ινδών μετακομίζει στη Νότια Γαλλία, όπου και ανοίγει ινδικό εστιατόριο, απέναντι όμως σε ένα κομψό γαλλικό ρεστοράν. Ναι, ξέρω, ακούγεται σαν ελληνικό τηλεοπτικό σίριαλ, και η αλήθεια είναι πως άνετα μπορώ να φανταστώ ένα τέτοιο που θα χρησιμοποιήσει ως πηγή έμπνευσης το σημερινό, γλυκανάλατο (για να μείνουμε στους γευστικούς όρους) φιλμ του Λάσε Χάλστρομ. Πρωταγωνιστεί η Ελεν Μίρεν, για όσους ενδιαφέρονται.
Βαθμοί: 4
Περάστε, τρομάξτε, τελειώσατε
«Annabelle»: Θυμόσαστε εκείνη τη σκιαχτική κούκλα από το περυσινό «Κάλεσμα»; Ε, να που προέκυψε και μια νέα ταινία γι’ αυτήν (δεν τα λένε remake αυτά, αλλά spin-off – όχι πως έχει σημασία, αλλά λέμε τώρα). Τρόμος κι εδώ, λοιπόν, με τις αναμενόμενες συμβάσεις του είδους, εδώ καθαρές και σχεδόν πατενταρισμένες. Δε ξέρω πια αν μιλάμε για σινεμά τρόμου ή για τρενάκι του τρόμου. Τρόμαξα βλέποντας το «Annabelle», δεν λέω. Αλλά μόνο αυτό έκανα. Το φανταστικό σινεμά όμως είναι ικανό να προσφέρει και βαθύτερες συγκινήσεις!
Βαθμοί: 4