Τρεις δημιουργοί, τρεις φίλοι, μία έκθεση

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται από τον θάνατο του Νίκου Χατζηκυριάκου – Γκίκα και στο κτίριο της οδού Κριεζώτου – όπου και η αλλοτινή οικία του σπουδαίου μας ζωγράφου – μία έκθεση έργων συνδέει τρεις προσωπικότητες μεταξύ τους: τον έλληνα δημιουργό, τον Πάτρικ Λι Φέρμορ και τον άγγλο ζωγράφο Τζον Κράξτον.

Η σχέση του Νίκου Χατζηκυριάκου – Γκίκα με τον άγγλο περιηγητή Πάτρικ Λι Φέρμορ και τον συμπατριώτη του δεύτερου ζωγράφο Τζον Κράξτον παρουσιάζεται μέσα από σχέδια, φωτογραφίες και ανταλλαγή επιστολών που αφορούν τρεις τόπους. Αρχή της γνωριμίας τους το νησί της Υδρας και η οικία του ζωγράφου. Στο σπίτι του Γκίκα ο άγγλος περιηγητής  παρέμεινε για δύο χρόνια στα μέσα της δεκαετίας του 1950. Και στο απομονωμένο εργαστήρι του στα Καμίνια ο Φέρμορ έγραψε το μεγαλύτερο μέρος από το βιβλίο του «Μάνη». «Είμαι σίγουρος ότι χωρίς την Υδρα το βιβλίο δε θα είχε ποτέ γραφτεί και γι’ αυτό τον λόγο καμία ευχαριστία δεν είναι αρκετή», γράφει στην επιστολή του ο άγγλος φίλος του ζωγράφου. Λίγα χρόνια μετά, ο Τζον Κράξτον ήταν ο επόμενος φιλοξενούμενος στο υδραίικο σπίτι, όπου απεικόνισε το τοπίο του νησιού στα έργα του. Και το 1961, όταν το αρχοντικό Γκίκα παραδίδεται στις φλόγες, ο Τζον Κράξτον αναλαμβάνει εκ μέρους του έλληνα ζωγράφου να συγκεντρώσει ό,τι σώθηκε από την πυρκαγιά. Η επιτόπια έρευνά του καταλήγει σε μία επιστολή προς τον πρώην οικοδεσπότη του με την εκτίμηση: «Ισως όμως κατά έναν περίεργο τρόπο είναι ένα σημάδι από τον Θεό για να πάτε σε άλλα μέρη. Αλλωστε υπάρχει κάτι το αισιόδοξο σε σχέση με αυτά που διασώθηκαν: κενοί καμβάδες, μία λάμπα για το ατελιέ, ρολά από καμβάδες, μπογιές, μελάνια, φωτογραφίες…». Μετά την καταστροφή της οικίας στην Υδρα η φιλία των τριών ανδρών συνεχίζεται στο σπίτι που έχτισε ο Φέρμορ στην ακροθαλασσιά της Καρδαμύλης. Μαζί με το σπίτι των Γκίκα στην Κέρκυρα θα γίνει τόπος συναντήσεών τους από τη δεκαετία του ’60 και έκτοτε.

Τα σχέδια και οι προτάσεις του Πάτρικ Λι Φέρμορ σχετικά με τη διαμόρφωση των εξωτερικών χώρων της οικίας στην Κέρκυρα συμπληρώνουν τα έργα του Χατζηκυριάκου – Γκίκα για τη διακόσμηση της οικίας του άγγλου περιηγητή στην Καρδαμύλη. Επίσης τα έργα του Τζον Κράξτον για την οικία Φέρμορ στην Καρδαμύλη εκτίθενται μαζί με εκείνα του Γκίκα. Ενώ στο κτίριο της οδού Κριεζώτου 3, που δώρισε ο Γκίκας στο Μουσείο Μπενάκη, η ατμόσφαιρα ενός διαμορφωμένου χώρου από την Πέμπτη 16 Οκτωβρίου δίνει τη δυνατότητα στον επισκέπτη της έκθεσης «Γκίκας – Fermor – Craxton: 3 τόποι, 3 δημιουργοί» να παρακολουθήσουν τη ζωή των δημιουργών διαβάζοντας αντίγραφα των επιστολών τους. Μάλιστα η έκδοση της αλληλογραφίας του Γκίκα με τον Φέρμορ πρόκειται να πραγματοποιηθεί σύντομα από το Μουσείο Μπενάκη.