Ανατολική Γερμανία: Περιμένοντας τις «ανθούσες επαρχίες»

Η υπόσχεση του Χέλμουτ Κολ στους Ανατολικογερμανούς έμοιαζε με τον επίγειο παράδεισο: «Σαξονία – Ανχαλτ, Μεκλεμβούργο – Πομερανία, Σαξονία, Βρανδεμβούργο, Θουριγγία θα γίνουν πάλι ανθούσες επαρχίες όπου θα αξίζει να ζει και να εργάζεται κανείς» είχε είπε ο καγκελάριος Κολ τον Ιούλιο του 1990, στο τηλεοπτικό διάγγελμα με αφορμή την έναρξη ισχύος της συμφωνίας για τη νομισματική, οικονομική και κοινωνική ενοποίηση της Γερμανίας.

Από την υπόσχεση εκείνη πέρασαν 24 χρόνια. Από την πτώση του Τείχους πέρασαν 25. Κανείς δεν αμφισβητεί σήμερα την πολιτική προσφορά του «καγκελάριου της ενοποίησης». Σε πολιτικό επίπεδο έγιναν άλματα, τα δύο ύπατα αξιώματα της χώρας τα κατέχουν Ανατολικογερμανοί: η Ανγκελα Μέρκελ καγκελάριος τα τελευταία έξι χρόνια, ο Γιόαχιμ Γκάουκ πρόεδρος της Δημοκρατίας.

Η ανεργία. Στον οικονομικό τομέα, όμως, το όραμα του Κολ για τις «ανθούσες επαρχίες» παραμένει ανεκπλήρωτο – τουλάχιστον στην έκταση των προσδοκιών που είχαν τότε καλλιεργηθεί. Στα μεγάλα κέντρα, Δρέσδη, Λειψία, Χάλε, Ερφούρτη, Βαϊμάρη, Ιένα, εγκαταστάθηκαν βιομηχανικές μονάδες που υπόσχονται ότι κάποια στιγμή οι πόλεις αυτές θα ανακτήσουν την αίγλη που είχαν προπολεμικά ως βιομηχανικά και πολιτισμικά κέντρα της Γερμανίας. Αλλά στη διαδρομή με το τρένο από το Βερολίνο μέχρι τη Νυρεμβέργη της Βαυαρίας υπάρχουν ακόμη πολλοί σκελετοί εγκαταλειμμένων βιομηχανικών εγκαταστάσεων της σοσιαλιστικής εποχής που δείχνουν την απόσταση την οποία πρέπει να καλύψει ακόμα η Ανατολική Γερμανία για να φτάσει στα δυτικά επίπεδα. Οσο για την ενδοχώρα, μαστίζεται από τη μαζική ανεργία και τη φυγή των νέων, οι οποίοι αναζητούν αλλού το μέλλον που δεν έχουν στις πόλεις και τα χωριά τους. Η μαζική ανεργία παραμένει «το σημαντικότερο οικονομικό και κοινωνικό πρόβλημα της Ανατολικής Γερμανίας», διαπιστώνει έκθεση που παρουσίασε στις αρχές της εβδομάδας ο Γεργκ Τσόινερ, οικονομολόγος της κρατικής αναπτυξιακής τράπεζας KfW. Από την οροφή του 18% που είχε πιάσει το ποσοστό ανεργίας το 2005 σήμερα έπεσε στο μισό. Παρ’ όλα αυτά είναι σχεδόν διπλάσιο από τα ποσοστά ανεργίας στη Δυτική Γερμανία που κινείται σε ρυθμούς πλήρους απασχόλησης.

Με εξαίρεση την ανεργία, τα νούμερα της έκθεσης περιγράφουν μια ιδιαίτερα θετική πορεία της Ανατολικής Γερμανίας μετά την ενοποίηση. Είναι ένα «δεύτερο γερμανικό οικονομικό θαύμα», ισχυρίστηκε ο οικονομολόγος Τσόινερ. Το γιγαντιαίο εγχείρημα μετασχηματισμού της χρεοκοπημένης, κεντρικά κατευθυνόμενης οικονομίας της Λαϊκής Δημοκρατίας της Γερμανίας σε μια ανταγωνιστική κοινωνική οικονομία της αγοράς είναι ένα «αφήγημα επιτυχίας». Απόδειξη; Η Ανατολική Γερμανία βρίσκεται σήμερα στον μέσο όρο των περιφερειών της Ευρώπης. Είναι σε αισθητά καλύτερη θέση απ’ ό,τι τα άλλα πρώην σοσιαλιστικά κράτη του ανατολικού μπλοκ που κλήθηκαν να μετασχηματιστούν χωρίς τη βοήθεια του «πλούσιου αδελφού» που είχε η Ανατολική Γερμανία.