Ληδα Πρωτοψάλτη: «Ακολουθώ την εντολή του Κουν: “Διαβάστε”»

Το μότο της είναι ένα κομμάτι από την Αγία Γραφή, το οποίο λέει και στους νέους ηθοποιούς. «Αγωνίζεσθε εισελθείν διά της στενής πύλης». Οχι ο εύκολος δρόμος, όχι τα φώτα. «Τουλάχιστον αυτό έκανα εγώ στη ζωή μου».
Η Λήδα Πρωτοψάλτη ολοκλήρωσε στις 17 του περασμένου μήνα την περιοδεία του «Ιππόλυτου» του Ευριπίδη με το Εθνικό Θέατρο, σε σκηνοθεσία Λυδίας Κονιόρδου. «Ηταν από τις πιο ευτυχισμένες συνεργασίες μου. Η Κονιόρδου είναι θηριώδης καλλιτέχνις, άνθρωπος με πάθος. Αυτό που γύρευε ο δάσκαλός μου, ο Κάρολος Κουν. Εκείνος επαναλάμβανε τη λέξη “πάθος” τότε που ήμασταν μαθητές στη σχολή. Οι περισσότεροι το εισπράξαμε αυτό και έχουμε πάθος για τη δουλειά μας. Η Κονιόρδου λοιπόν δίνει την ψυχή της σε αυτό που κάνει και αυτό έχει αντίκτυπο στον θίασο και στην παράσταση. Ο κόσμος ήταν προσηλωμένος, παρακολουθούσε και συμμετείχε και στο τέλος το χειροκρότημα ήταν πραγματικά μια αποθέωση».
Θυμάται τα πρώτα βήματα στο Θέατρο Τέχνης. «Μιλάμε για μια άλλη εποχή. Σαν να μιλάμε και για άλλη χώρα. Τότε υπήρχε πάθος για το θέατρο, το αληθινό θέατρο, π.χ. Μίλερ, Πιραντέλο, Τσέχοφ. Σήμερα παίρνουν αυτά τα έργα και ασελγούν πάνω τους και δεν καταλαβαίνω γιατί δεν γράφουν ένα δικό τους. Αυτό είναι ασέλγεια, δεν παίρνεις τον Τσέχοφ και να κάνεις ασχήμιες και να μη σεβαστείς αυτά τα εξαιρετικά κείμενα. Ολα αυτά τα κάνουν για να προκαλέσουν, δεν έχουν άλλο σκοπό, και για να μπουν περισσότεροι θεατές στο θέατρο από περιέργεια». Θυμάται πριν από χρόνια που είχε έρθει ο Ματίας Λάνγκχοφ στην Επίδαυρο και τον γιουχάρανε. Εκανε τις «Βάκχες» και για πρώτη φορά στη ζωή της άκουσε ένα ομαδικό «ου» από το κοινό όταν βγήκε ο σκηνοθέτης να χαιρετήσει.
Οσο συζητάμε, στον νου της έχει τον Κουν, αυτή τη μεγάλη προσωπικότητα που, όπως λέει, είχε την τύχη να είναι μαθήτριά του. «Δύο λέξεις επαναλάμβανε: “πάθος” και “διαβάστε”. Αυτό ήταν. Να ανοίξουν οι ορίζοντες και η φαντασία σου». Είναι υπέρ της ταύτισης και της ρωσικής σχολής του Στανισλάφσκι, την ίδια στιγμή που πολλοί την αμφισβητούν. Πιστεύει ότι το ψάξιμο αρχίζει από το κείμενο και ότι ο ηθοποιός οφείλει να το κατακτήσει, να το κάνει δικό του. Αυτή είναι άλλωστε και η δουλειά του. Να μπει τόσο πολύ μέσα στον ρόλο και τον χαρακτήρα που ερμηνεύει, ώστε ο θεατής να μην μπορεί να ξεχωρίσει τον ηθοποιό από τον ρόλο.
«Μας στέλνουν πολλά έργα αλλά υπάρχει μια καμπή, είναι η εποχή τέτοια που δεν εμπνέει τους συγγραφείς. Εμείς στο θέατρο Στοά υπηρετήσαμε το ελληνικό έργο, το αγαπήσαμε, το προβάλαμε και μέσω της δικής μας δουλειάς ανέβηκε στην εκτίμηση του κόσμου. Κάθε φορά αυτό που μας έλεγαν ήταν ότι η παράσταση είναι πιο πάνω από το έργο. Αυτή ήταν η μόνιμη κριτική από το κοινό».
Αγαπά πολύ το ελληνικό έργο και χαρακτηρίζει τον εαυτό της «ψωνάρα». Και όλους τους ρόλους που έχει ερμηνεύσει, ξεχωρίζει όμως το «Αννα, είπα!» και τη «Σωτηρία Μπέλλου». «Οταν έπαιξα την Μπέλλου το 2008-2009, αυτό που έγινε σε αυτή την παράσταση δεν έχει ξαναγίνει. Το κοινό χειροκροτούσε και σιγά σιγά ανέβηκαν και πάνω στη σκηνή. Αυτό δεν θα το ξεχάσω ποτέ, ήταν από τις πιο συγκινητικές στιγμές στη θεατρική μου ζωή».
Σε λίγες ημέρες ανεβαίνει ξανά στο θέατρο Στοά η «Μήδεια» του Μποστ σε σκηνοθεσία Θανάση Παπαγεωργίου. Οταν της ζήτησε ο σκηνοθέτης να ανεβάσουν ξανά τη «Μήδεια» και τη ρώτησε αν την έχει κουράσει ο ρόλος, εκείνη του απάντησε ότι διασκεδάζει παίζοντας τη Μήδεια. «Και πραγματικά έτσι είναι. Να παίζεις έναν συγγραφέα και να διασκεδάζεις και εσύ ο ίδιος. Και οι αντιδράσεις του κοινού είναι καταπληκτικές. Ο Μποστ ήταν κορυφαίος, μέγας πραγματικά. Τι να πω, άλλος με πάθος. Χωρίς πάθος δεν γίνεται τίποτα στην τέχνη. Ολοι αυτοί που καταθέσανε ζωή επάνω στη σκηνή, στη μουσική ή οπουδήποτε αλλού ήταν παθιασμένοι με τη δουλειά τους. Η δουλειά τους ήταν η ζωή τους και η ζωή τους ήταν η δουλειά τους».
Κλείνει λέγοντας ότι η Ελλάδα δεν έπρεπε να φτάσει τόσο χαμηλά. Οταν της τηλεφωνούσαν οι τράπεζες για να της δώσουν δάνειο, έλεγε ευχαριστώ και το έκλεινε. Δεν μπήκε ποτέ σε αυτό το παιχνίδι των τραπεζών. «Δάνεια διακοπών; Καθήστε, βρε παιδιά. Πιστεύω ότι θα έπρεπε να βοηθήσουν οι πολιτικοί να συγκρατήσουν αυτό τον κατήφορο και να το είχαν κάνει πολύ νωρίτερα».