Η Γερμανία των μεγάλων ανισοτήτων

Η σκηνή είναι λίγο ασυνήθιστη. Ο υπουργός Οικονομίας να παρουσιάζει το βιβλίο ενός ειδικού που τραβάει το αφτί της κυβέρνησης κατηγορώντας την ότι είναι αδιάφορη και δεν προωθεί τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις. Ο συγγραφέας, εκτός από επικεφαλής ενός διάσημου ερευνητικού κέντρου, είναι και πρόεδρος μιας επιτροπής ειδικών που συμβουλεύει… τον ίδιο τον υπουργό. Ολα αυτά συνέβησαν πριν από μία εβδομάδα στο κέντρο του Βερολίνου, στην παρουσίαση του βιβλίου «Η γερμανική ψευδαίσθηση» του Μάρκελ Φράτσερ. Ο υπουργός που ήταν παρών ήταν ο αντικαγκελάριος και ηγέτης των Σοσιαλδημοκρατών Ζίγκμαρ Γκάμπριελ.
Μιλώντας για τη Γερμανία, ο Φράτσερ, επικεφαλής ενός από τα πιο έγκυρα think tanks της χώρας, του Ινστιτούτου Οικονομικής Ερευνας (DIW), περιγράφει μια χώρα με δύο πρόσωπα. Από τη μία πλευρά, ένα κράτος που μπορεί να καυχηθεί για τρεις μεγάλες επιτυχίες τα τελευταία χρόνια: το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 8% από το 2009, η ανεργία μειώθηκε στο 6,9% (το χαμηλότερο ποσοστό μετά την επανένωση) και οι εξαγωγές του εκτοξεύθηκαν. Ομως, η γερμανική οικονομία αναπτύχθηκε από το 2000 σημαντικά κάτω από τον μέσο όρο της ευρωζώνης, οι μισθοί αυξήθηκαν λίγο και δύο στους τρεις εργαζομένους έχουν σήμερα εισοδήματα χαμηλότερα από εκείνα που είχαν το 2000. Η φτώχεια αυξήθηκε, με αποτέλεσμα ένα στα πέντε παιδιά να ζει κάτω από το όριό της και η Γερμανία να είναι μία από τις ευρωπαϊκές χώρες με τις μεγαλύτερες ανισότητες.
Ποιος παράγοντας εξηγεί όλα αυτά τα αρνητικά δεδομένα; Η παραγωγικότητα που εξελίσσεται με ρυθμούς χελώνας.

αλλαγεσ. Το συμπέρασμα από το κράμα αυτών των στοιχείων που εξάγει ο Φράτσερ είναι ότι η χώρα που αναδύθηκε από την κρίση του ευρώ ως υπερδύναμη της Γηραιάς Ηπείρου θα αντιμετωπίσει ένα περίπλοκο μέλλον εάν δεν προωθήσει επειγόντως σημαντικές μεταρρυθμίσεις. Και μεταξύ αυτών ξεχωρίζει η απαραίτητη αύξηση των επενδύσεων, ιδίως στον τομέα των υποδομών. Επειτα από μία δεκαετία κατά την οποία το επίπεδο των επενδύσεων στη Γερμανία ήταν κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, αυτή η διαφορά είναι σήμερα στο -20% σε σύγκριση με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.
Η συζήτηση για την έλλειψη επενδύσεων έχει ξεκινήσει εδώ και καιρό στη Γερμανία. Το περιοδικό «Σπίγκελ» και η συντηρητική εφημερίδα «Ντι Βελτ» έχουν αφιερώσει εξώφυλλα και πρωτοσέλιδα στο θέμα αυτό. Και οι πολιτικοί από όλο το φάσμα θέτουν το ζήτημα όλο και πιο συχνά. «Η γερμανική οικονομία έχει αδυναμίες, όπως η υπερβολική εξάρτησή της από το εξωτερικό και οι εξαγωγές πολλών κεφαλαίων που θα μπορούσαν να επενδυθούν στο εσωτερικό» παρατηρεί ο οικονομολόγος Χανς-Βέρνερ Ζιν. Το θέμα συζητείται και μέσα στην κυβέρνηση. «Είμαι πεπεισμένος ότι η αδυναμία μας όσον αφορά τις επενδύσεις αποτελεί τη μεγαλύτερη απειλή για τη μελλοντική ανταγωνιστικότητά μας» δήλωσε πριν από λίγο καιρό ο Σοσιαλδημοκράτης υπουργός Οικονομίας Ζίγκμαρ Γκάμπριελ. «Οι ισχυρισμοί ότι δεν επενδύουμε αρκετά πέφτουν στο κενό» του απάντησε μέσω του εκπροσώπου του ο Χριστιανοδημοκράτης υπουργός Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, στενός συνεργάτης της Ανγκελα Μέρκελ.
Ο Φράτσερ βλέπει τρία σενάρια για το μέλλον της Ευρώπης. Στο πρώτο (πιθανότητες 50%) θα υπάρξει στασιμότητα, με χαμηλό πληθωρισμό και ρυθμό ανάπτυξης 1%, ανεπαρκή για τη δημιουργία θέσεων εργασίας και μείωσης του χρέους. Το δεύτερο (20% πιθανότητες) αφορά μια ανάπτυξη 2% με 4% στις χώρες που έχουν πληγεί από την κρίση. Το τρίτο (πιθανότητες 30%) αφορά μια νέα ύφεση…