Αλεξ Σάλμοντ: Ο παραλίγο «βασιλιάς» της Σκωτίας

Ηθελε να είναι ο άνθρωπος που θα οδηγήσει την πατρίδα του στην ανεξαρτησία. Κάποιοι, μάλιστα, τον αποκαλούσαν «νέο βασιλιά της Σκωτίας». Η απόφαση των συμπατριωτών του να παραμείνουν στο Ηνωμένο Βασίλειο, «προς το παρόν» όπως τόνισε, τον οδήγησε χθες να υποβάλει την παραίτησή του από όλα τα αξιώματα.

Οταν ο Αλεξ Σάλμοντ ήταν μικρός, ο πατέρας του ψήφιζε τους Εργατικούς και η μητέρα του τους Τόρις. Κάποια στιγμή ένας ομοϊδεάτης τού πατέρα του, στη διάρκεια μιας τοπικής προεκλογικής εκστρατείας, εμφανίστηκε στο σπίτι και ο πατέρας του αστειεύτηκε ότι δεν μπορούσαν να εξασφαλίσουν την ψήφο της συζύγου του, γιατί υποστήριζε τους Συντηρητικούς. «Δεν πειράζει» σχολίασε ο οικογενειακός φίλος. «Το σημαντικό είναι ότι δεν ψηφίζει τους βρωμύλους Σκωτσέζους». Ο πατέρας Σάλμοντ έγινε έξαλλος και έπειτα από έναν μεγάλο καβγά ανακοίνωσε ότι δεν θα ξαναψηφίσει ποτέ Εργατικούς. Εκτοτε έγινε εθνικιστής. «Είναι εξαιρετικά δύστροπος» λέει ο μεγαλύτερος γιος του, μέχρι χθες τοπικός πρωθυπουργός της Σκωτίας. Ο άνθρωπος που ηγήθηκε της εκστρατείας υπέρ της ανεξαρτησίας, παραιτήθηκε από την προεδρία του Σκωτσέζικου Εθνικού Κόμματος και την πρωθυπουργία, λίγες ώρες μετά την ήττα.

Ο Σάλμοντ τζούνιορ έχει πάρει αρκετά χαρακτηριστικά του πατέρα του, παρότι είναι πολύ πιο γελαστός και ομιλητικός. Είναι και εξαιρετικά επίμονος. Αυτό έδειξε άλλωστε και χθες το πρωί, λίγο μετά την ανακοίνωση του αποτελέσματος του δημοψηφίσματος, στο οποίο οι Σκωτσέζοι αποφάσισαν με ποσοστό 55% να παραμείνουν στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ο 59χρονος έσπευσε να αποδεχθεί την ήττα του αφήνοντας ταυτόχρονα ανοιχτό το ενδεχόμενο για τη μελλοντική διεξαγωγή νέου δημοψηφίσματος για το ίδιο θέμα. Με την πολιτική ηγεσία του Λονδίνου να έχει δεσμευθεί ότι θα παραχωρήσει πολύ μεγαλύτερες εξουσίες στο Κοινοβούλιο του Εδιμβούργου, πολλοί θεωρούν ότι αυτός ο παμπόνηρος Σκωτσέζος έκανε, παρά την ήττα, άλλο ένα μεγάλο βήμα προς τον τελικό σκοπό. Από μικρός ήταν εφευρετικός. Στο Δημοτικό εξελέγη πρόεδρος του σχολείου, υποσχόμενος δωρεάν παγωτό στους συμμαθητές του. Και παραμένει ιδιαίτερα προσαρμοστικός. Στη μοναδική συνέντευξη που έχει δώσει, η σύζυγός του Μόιρα αποκάλυψε ότι σταμάτησε να παίζει σκραμπλ μαζί του επειδή διαρκώς άλλαζε τους κανόνες…

Ταλαντούχος. Ο Αλεξάντερ Ελιοτ Αντερσον Σάλμοντ θεωρείται από όλους – εχθρούς και φίλους – ως ένας από τους πιο ταλαντούχους πολιτικούς της γενιάς του. Το απέδειξε φτάνοντας πολύ κοντά στο να κάνει πραγματικότητα το όνειρο της ανεξαρτησίας. Ομως η φήμη του Σάλμοντ ως θερμοκέφαλου και επαναστατικού χαρακτήρα τού εξασφάλισε ευρεία προβολή πολύ νωρίτερα.

Γεννημένος το 1954, στο «Χογκμανάι», την τελευταία ημέρα του έτους, στο Λίνλιθγκοου, κοντά στο Εδιμβούργο, ο Αλεξ αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο του Σεν Αντριους και ξεκίνησε την καριέρα του στα οικονομικά εργαζόμενος για τη Royal Bank της Σκωτίας. Ενεπλάκη με το θνικό Κόμμα της Σκωτίας έχοντας καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η οικονομία ήταν το ισχυρό χαρτί στο αίτημα για ανεξαρτησία. Η άνοδός του στην ιεραρχία συνέπεσε με την πιο σκοτεινή περίοδο στην ιστορία του σκωτσέζικου εθνικισμού.

Στις γενικές εκλογές του 1979, στις οποίες θριάμβευσαν οι Τόρις της Μάργκαρετ Θάτσερ, ο αριθμός των βουλευτών του SNP μειώθηκε από έντεκα σε δύο. Ο Σάλμοντ έπαιξε σημαντικό ρόλο στην απόσχιση μιας ηγετικής ομάδας, τα μέλη της οποίας ήθελαν πιο ισχυρό μήνυμα και άνοιγμα στους διαφωνούντες ψηφοφόρους των Εργατικών μετά την κατάρρευση του κόμματος – για την κίνηση διαγράφηκε για λίγο καιρό. Οταν αναφέρεται σήμερα σε εκείνη την περίοδο, περιγράφει πως ήταν ένας «αυθάδης νεαρός» – αν και η μετέπειτα πορεία του αποδεικνύει πως η σκανταλιά είναι στο αίμα του.

Ο Σάλμοντ δεν άργησε να εμφανιστεί στα πρωτοσέλιδα. Το 1987 εξελέγη βουλευτής και μία εβδομάδα μετά ο πρόεδρος τον απέβαλε από τη Βουλή των Κοινοτήτων όταν διέκοψε την ομιλία στην οποία ο βρετανός υπουργός Οικονομικών παρουσίαζε τον προϋπολογισμό, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τον νέο φόρο που επέβαλε στη Σκωτία.

Οταν άδειασε η θέση του επικεφαλής του Σκωτσέζικου Εθνικού Κόμματος (SNP) το 1990, ο Σάλμοντ τη διεκδίκησε με επιτυχία και ακολούθως έστρεψε το SNP σε πιο σοσιαλδημοκρατική και φιλοευρωπαϊκή κατεύθυνση. Η παραχώρηση μεγαλύτερων εξουσιών παρουσιάστηκε ως μεγάλη ευκαιρία. Στις εκλογές του 2007 έδωσαν τη νίκη στο SNΡ που έφτιαξε κυβέρνηση μειοψηφίας.

Ως τοπικός πρωθυπουργός ο Σάλμοντ δεν άργησε να συγκρουστεί με την κυβέρνηση του Λονδίνου, στην οποία τότε βρίσκονταν οι Εργατικοί. Αφορμή το μέλλον του καταδικασμένου βομβιστή του Λόκερμπι, Αμπντελμπασέτ αλ Μεγκράχι – ο οποίος αργότερα αφέθηκε ελεύθερος από τη σκωτσέζικη κυβέρνηση για ανθρωπιστικούς λόγους, επειδή έπασχε από καρκίνο. Η κίνηση προκάλεσε έντονες διεθνείς αντιδράσεις. Καθώς περνούσε ο καιρός, όλο και περισσότερες συγκρούσεις προέκυπταν με το Γουέστμινστερ: από την ενεργειακή πολιτική και την οικονομία έως, πρόσφατα, το δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία.

Αλογα. Πριν από λίγα χρόνια οι γονείς του γιόρτασαν τη χρυσή επέτειο του γάμου τους. «Δεν είχα ακούσει τον πατέρα μου να βγάζει λόγο σε όλη τη ζωή του» αφηγήθηκε συγκινημένος. «Στη γιορτή σηκώθηκε με σημειώσεις στα χέρια και μίλησε για μισή ώρα. Είπε ιστορίες για την κοινή τους ζωή και πώς της ζήτησε το πρώτο ραντεβού. Βρήκε το κουράγιο και πήγε στο υπουργείο Συντάξεων όπου εργαζόταν εκείνη. Τον έδιωξε επειδή είχε μακριά μαλλιά. Μπήκε στο πρώτο κουρείο που βρήκε και 20 λεπτά αργότερα επέστρεψε στο γραφείο της. Εκείνη υποχώρησε επειδή βρήκε όλη την κατάσταση πολύ αστεία». Ο Αλεξ Σάλμοντ μιλά γεμάτος νοσταλγία για τον υδραυλικό παππού του. «Αν είναι να λες ριζοσπαστικά πράγματα, τουλάχιστον να τα λες φορώντας κοστούμι» τον είχε συμβουλεύσει. Ο θείος του τού είχε εμφυσήσει την αγάπη για τις ιπποδρομίες. Μάλιστα έγραφε επί χρόνια μια στήλη με αυτό το θέμα στην εφημερίδα «Scotsman». Στις εκλογές του 1999 είχαν κυκλοφορήσει έντονες φήμες ότι έπαιζε πολλά χρήματα σε στοιχήματα .

Μιλά συχνά για τις δύο αδελφές και τον νεότερο αδελφό του. Με τη σύζυγό του Μόιρα που είναι 17 χρόνια μεγαλύτερή του δεν έχουν αποκτήσει παιδιά. Είναι ένα θέμα που δεν συζητά ποτέ.

Με μια ξαφνική κίνηση, έθεσε χθες τέρμα στην πολιτική του καριέρα. Το αν θα υπάρξει και άλλο δημοψήφισμα εξαρτάται από την ικανότητα του κόμματός του να ξανακερδίσει στις εκλογές. Ακόμα και μετά την αντικατάστασή του, ο Σάλμοντ θα είναι πάντα κάπου εκεί. Να αφηγείται ιστορίες, να εκφράζει έντονα τα συναισθήματά του και να υψώνει ένα ποτήρι ουίσκι στη μνήμη των χαϊλάντερ προγόνων του …