Πώς και πόσο ωφελεί η άσκηση

Η άσκηση, πέραν του ότι διατηρεί το σώμα σε καλή φυσική κατάσταση, συμβάλλει γενικότερα στην καλύτερη λειτουργία των βασικών του οργάνων.

Το ερώτημα, εντούτοις, που διατυπώνεται είναι πόσο εντατικά και επί πόσο χρόνο πρέπει να ασκείται ένας άνθρωπος.

Είναι αναμφισβήτητο ότι η συνεχής άσκηση ενεργοποιεί το αυτόνομο νευρικό σύστημα, έτσι ώστε να αυξάνεται ο τόνος του παρασυμπαθητικού συστήματος και να ελαττώνεται ο τόνος του συμπαθητικού. Τα δύο αυτά συστήματα ανταγωνίζονται μεταξύ τους. Η επικράτηση του παρασυμπαθητικού συστήματος μεταφράζεται σε βραδυκαρδία. Για τον λόγο αυτό οι αθλητές – και κυρίως εκείνοι των δρόμων αντοχής – έχουν βραδυκαρδία, που σε ορισμένες ακραίες περιπτώσεις φθάνει στο επίπεδο των 30 παλμών το λεπτό.

Επακόλουθο της βραδυκαρδίας είναι να αυξάνεται και ο όγκος του αίματος που η καρδιά στέλνει στην περιφέρεια σε κάθε συστολή.

Παράλληλα, αυξάνεται η κατανάλωση οξυγόνου από την καρδιά αλλά και γενικότερα από όλους τους μυς, με αποτέλεσμα να συστέλλονται καλύτερα και εντονότερα.

Ιδιαίτερη όμως επίδραση έχει η άσκηση στο ενδοθήλιο (εσωτερικός χιτώνας των αρτηριών), το οποίο παράγει αγγειοδιασταλτικές και αντιθρομβωτικές ουσίες, με αποτέλεσμα να ελαττώνεται η πιθανότητα ενός εγκεφαλικού επεισοδίου ή ενός εμφράγματος του μυοκαρδίου.

Ομως η υπερβολική άσκηση, σε επίπεδο πρωταθλητισμού, αναμφισβήτητα δεν ωφελεί. Κι αυτό γιατί, πέραν της έντονης βραδυκαρδίας, προκαλεί υπερτροφία και καταπόνηση του μυοκαρδίου, έτσι ώστε ο αθλητής στη μέση ηλικία της ζωής του πολλές φορές να αντιμετωπίζει περισσότερα καρδιαγγειακά προβλήματα συγκριτικά με τον μη αθλούμενο.

Το Βρετανικό Ιδρυμα Καρδιολογίας πρόσφατα ανακοίνωσε ότι πειράματα που έγιναν σε ποντίκια έδειξαν, κατά την άσκηση, ελάττωση της πρωτεΐνης HCN, που είναι υπεύθυνη για τη βηματοδότηση της καρδιάς. Εντούτοις, στον άνθρωπο η μοριακή αυτή μεταβολή στους αθλητές δεν φθάνει στο επίπεδο της δημιουργίας καρδιακών προβλημάτων, ώστε να χρειάζονται δηλαδή εμφύτευση βηματοδότη λόγω της βραδυκαρδίας. Οι αντιρροπιστικοί μηχανισμοί της ίδιας της καρδιάς κατά κανόνα αποδεικνύονται αρκετοί για την ομαλή της λειτουργία.

Ομως ποιες είναι οι προτάσεις του Ινστιτούτου Ασκησης και Υγείας του University College του Πανεπιστημίου του Λονδίνου;

Κατά βάση οι προτάσεις του εντοπίζονται στην αποφυγή της ακινησίας. Η ακινησία, λόγου χάριν, μπροστά σε ένα computer ή μια τηλεόραση θεωρείται σήμερα καταστροφική.

Αντίθετα, ακόμα και το απλό σήκωμα-κάθισμα σε μια καρέκλα θεωρείται ικανοποιητική άσκηση.

Είναι εντυπωσιακό ότι το απλό περπάτημα συνολικά τρεις ώρες την εβδομάδα φαίνεται ότι παρατείνει τουλάχιστον για δύο χρόνια τη ζωή. Βέβαια, εάν αυτό δεν μπορεί κάποιος να το πραγματοποιήσει, υπάρχουν και οι εναλλακτικές λύσεις.

Πέραν όμως από το βάδισμα που είναι ωφέλιμο, ακόμα και τρία λεπτά έντονης άσκησης είναι ευεργετικά. Αποδεικνύεται ότι μεταβάλλουν βασικούς βιολογικούς δείκτες, όπως είναι η αύξηση της ευαισθησίας της ινσουλίνης. Αποτέλεσμα της ευαισθησίας της ινσουλίνης είναι να βελτιώνεται η ρύθμιση του σακχάρου στους διαβητικούς, έτσι ώστε ή να μη χρειάζονται αντιδιαβητικά φάρμακα ή να περιορίζεται η χρήση τους.

Εν κατακλείδι, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προειδοποιεί ότι περίπου 2,5 εκατομμύρια άνθρωποι τον χρόνο χάνονται από την ακινησία, οπότε ο νοών νοείτω.