Νίκος Παναγιωτόπουλος: Η βίλα, η σαπίλα και η Κόρη του Ρέμπραντ

Πάει καιρός από τότε που ο Νίκος Παναγιωτόπουλος αποφάσισε να φιλμάρει μία ταινία κάθε χρόνο – αλλά έκτοτε υπήρξε απολύτως συνεπής. Και είναι μια συνέπεια που εκτιμάς, ακόμη και όταν κάποιες από αυτές μοιάζει να μη βρίσκουν τον στόχο τους. Θα μου πείτε, και αν στόχος τους είναι να κρατούν τον δημιουργό τους σε φόρμα; Ε, τότε τα καταφέρνουν μια χαρά. Και οι κορυφές δεν απουσιάζουν: θυμηθείτε το «Delivery» για παράδειγμα, που έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Βενετίας (ήταν μάλιστα η ταινία έναρξης εκείνης της διοργάνωσης!), ένα φιλμ που άνετα παίρνει μια θέση ανάμεσα στις καλύτερες στιγμές του Παναγιωτόπουλου που, στη νέα του ταινία, την «Κόρη του Ρέμπραντ» έχει δημιουργήσει μια μάλλον εορταστική ατμόσφαιρα.

Τα γυρίσματα για το νέο φιλμ του ολοκληρώθηκαν πρόσφατα (έγιναν σε μια «εντυπωσιακή βίλα») και τώρα ο σκηνοθέτης βρίσκεται στο – ψηφιακό – τραπέζι του μοντάζ. Εντύπωση προκαλεί το δελτίο Τύπου, που χαρακτηρίζει το φιλμ «μια πολιτική, αλληγορική ταινία, με αστεία και μελαγχολικά στοιχεία», μιας και ο Παναγιωτόπουλος αποφεύγει συνήθως τέτοιους χαρακτηρισμούς (τους χρησιμοποίησε βέβαια για τους «Τεμπέληδες της εύφορης κοιλάδας», αλλά ακόμα και εκεί μας «κορόιδεψε λίγο» σύμφωνα με τα λεγόμενα του στο βιβλίο «Από το καλάθι των αχρήστων»).  

Κατά τον σκηνοθέτη, πάντως, «Η κόρη του Ρέμπραντ» εκτός από την αναζήτηση ενός άγνωστου και πιθανώς ανύπαρκτου πίνακα, είναι μια απόλυτη κωμωδία και μια ταινία μυστηρίου μαζί. Ολη η ιστορία διαδραματίζεται κατά τη διάρκεια μιας μεγαλοαστικής δεξίωσης, στους πολυτελείς εσωτερικούς χώρους και στους υπέροχους κήπους μιας εντυπωσιακής έπαυλης, όπου δίνει το «παρών» η αφρόκρεμα της αθηναϊκής κοινωνίας. Τα χιουμοριστικά στιγμιότυπα διακοσμούν μια πλοκή σχεδόν αστυνομική αλλά εξίσου ξεκαρδιστική, αφού όλα γυρίζουν από τη σοβαροφάνεια στη φάρσα, σε μια ταινία που σε τελευταία ανάλυση φωτογραφίζει παραμορφωτικά την ανεκδιήγητη πραγματικότητα που ζούμε, σε μια εποχή που τα όρια μεταξύ του πλαστού και του γνήσιου είναι κάτι περισσότερο από δυσδιάκριτα.

Το εντυπωσιακότερο όλων είναι το καστ. Γιάννης Μπέζος, Χρήστος Λούλης, Λάκης Λαζόπουλος, Γιάννης Στάνκογλου, Αλεξία Καλτσίκη (μόνιμη πια στις ταινίες του Παναγιωτόπουλου), Δήμητρα Ματσούκα, Δούκισσα Νομικού, Δημήτρης Καταλειφός, Γιώργος Κοτανίδης και Δημήτρης Πιατάς περνούν μπροστά από την κάμερα του διευθυντή φωτογραφίας Κώστα Γκίκα, ενώ τα ντεκόρ φέρουν την υπογραφή του Διονύση Φωτόπουλου.  

Ο Γιάννης Μπέζος έκανε την πρώτη του ταινία υπό τη διεύθυνση του Παναγιωτόπουλου (με τη «Γυναίκα που έβλεπε τα όνειρα» του 1988). «Ημουν πολύ νέος, δεν τίθεται θέμα σύγκρισης, τότε είχαμε κάνει πολλή δουλεία. Θυμάμαι ότι είχαμε πάνω από δέκα εβδομάδες γύρισμα. Τώρα όλα ήταν τελείως διαφορετικά, το κάστινγκ ήταν μεγαλύτερο και το κλίμα εντελώς ανέμελο, δεν κουραστήκαμε ιδιαίτερα δηλαδή, μιας και το όλο φιλμ έδειχνε να στηρίζεται πιο πολύ στην προσωπικότητα των ηθοποιών. Επίσης ο Νίκος χρησιμοποίησε πολλά μονοπλάνα εδώ, είχε μια ιδιαίτερη ματιά». Παρότι ελάχιστα γνωρίζουμε για τη σεναριακή ίντριγκα, ο ηθοποιός σπεύδει να μιλήσει για το επιμύθιο: «Είναι ένα περίεργο σενάριο που έχει να κάνει με όλη αυτή την ανοησία των ανθρώπων με τα πολλά λεφτά. Μια ιστορία ανθρώπων που συμπεριφέρονται σαν όλα να πηγαίνουν καλά, ενώ τίποτα δεν πάει καλά, αφού στην πραγματικότητα όλα είναι σάπια!».

Ο Γιάννης Στάνκογλου εμφανίστηκε στο «Δεσμοί αίματος», μια από τις ταινίες του Παναγιωτόπουλου που πέρασε σαν σφαίρα από τις αίθουσες – όσοι την πρόλαβαν, την πρόλαβαν. «Μόνο όταν είδα την ταινία κατάλαβα τι ήθελε να κάνει. Μόνο τότε συνειδητοποίησα πόσο ερωτευμένος είναι με αυτό» λέει ο ηθοποιός. «Για τον Νίκο είχα ακούσει διάφορα, ότι είναι πολύ σκληρός με τους ηθοποιούς, αλλά νομίζω ότι με εμπιστεύτηκε. Και του βγάζω το καπέλο. Κάνει ταινίες που δεν θα μπορούσαν να τις κάνουν άλλοι. Στο φιλμ είμαι ο… μπράβος του Λαζόπουλου, το παίζουμε λίγο ιταλιάνοι, αλλά δεν έχουμε καμιά σχέση – είναι λίγο σουρεάλ το σενάριο του Νίκου αν και δεν το έχω διαβάσει, δεν ξέρω τι θα είναι η ταινία. Εριξα τούρτα στον Γιάννη Μπέζο και σε έναν άλλο, δεν θυμάμαι… Α, στον Νίκο Καρδώνη!».

Ο ΣΚΗΝΟΘΕΤΗΣ. Γεννημένος στη Μυτιλήνη το 1941 ο Νίκος Παναγιωτόπουλος έκανε δυναμικό ξεκίνημα στην ελληνική κινηματογραφία με τα «Χρώματα της ίριδος» το 1973, μια ταινία που έδειχνε απρόθυμη να μπει στα κομματικά «κουτιά» της εποχής (το πλήρωσε βέβαια αυτό με αρκετές αιχμηρές κριτικές – η ταινία όμως σήμερα θεωρείται, δικαιωματικά, μια από τις πιο αναρχικές του λεγόμενου «Νέου Ελληνικού Κινηματογράφου»). Οι «Τεμπέληδες της εύφορης κοιλάδας» που ακολούθησαν, θριάμβευσαν τόσο στην Ελλάδα (παραμένει η μεγαλύτερη εμπορική επιτυχία του) όσο και στο εξωτερικό (Χρυσή Λεοπάρδαλη στο Φεστιβάλ του Λοκάρνο). Εκτοτε, ο δημιουργός παίζει ένα ασταμάτητο παιχνίδι με το κοινό: το τελευταίο δεν ξέρει ποτέ τι ακριβώς να περιμένει από αυτόν κι ας έχει τιμήσει και μετέπειτα δημιουργίες του, όπως ο «Εργένης» αλλά και το «Αυτή η νύχτα μένει».

Τέλος, στις 13 Σεπτεμβρίου η Ομοσπονδία Κινηματογραφικών Λεσχών Ελλάδος στο συνέδριό της στην Καβάλα θα τον τιμήσει για το έργο του στο ελληνικό σινεμά, ενώ στις 15 Σεπτεμβρίου το Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους της Δράμας θα διοργανώσει τιμητική εκδήλωση  για το σύνολο του έργου του.

«Η κόρη του Ρέμπραντ»
Σκηνοθεσία: Νίκος Παναγιωτόπουλος
Σενάριο: Νίκος Παναγιωτόπουλος, Ζάχος Παπαζαχαρίου, Μισέλ Φάις
Ντεκόρ: Διονύσης Φωτόπουλος
Μουσική: Σταμάτης Κραουνάκης
Πρωταγωνιστούν: Γιάννης Μπέζος, Χρήστος Λούλης, Λάκης Λαζόπουλος, Γιάννης Στάνκογλου, Αλεξία Καλτσίκη, Δήμητρα Ματσούκα, Δούκισσα Νομικού, Δημήτρης Καταλειφός, Γιώργος Κοτανίδης και Δημήτρης Πιατάς