Το ΝΑΤΟ έμαθε από τα λάθη του;

Το ΝΑΤΟ σπανίως, στην 65χρονη ύπαρξή του, είχε να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα τόσες πολλές κρίσεις, όμως το παρελθόν προσφέρει κάποιες απαντήσεις, υποστηρίζει στους «Τάιμς» ο αναλυτής Ρότζερ Μπόιες. Εχοντας ηττηθεί από τον Βλαντίμιρ Πούτιν και τρομοκρατημένοι από το Ισλαμικό Κράτος, τα μέλη της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας προσβλέπουν στον πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα να αναλάβει τον παραδοσιακό ρόλο των ΗΠΑ και να δείξει ότι παραμένει ο ηγέτης του δυτικού κόσμου.

Δύο είναι τα βασικά ζητήματα που διατρέχουν την ιστορία του ΝΑΤΟ και εμφανίζονται και πάλι σε αυτή τη Σύνοδο Κορυφής στην Ουαλία. Πρώτον, η αμερικανική δυσφορία ότι πληρώνει πάρα πολλά για την ασφάλεια της Ευρώπης. Το βάρος, λένε οι Αμερικανοί από την εποχή του Ντουάιτ Αϊζενχάουερ, θα πρέπει να είναι πιο ίσα μοιρασμένο. Αυτές τις ημέρες ο πρόεδρος Ομπάμα θα ζητήσει από τους Ευρωπαίους να εκπληρώσουν την υπόσχεσή τους για αμυντικές δαπάνες αντίστοιχες με το 2% του ΑΕΠ τους. Μέχρι στιγμής μόνο η Βρετανία, η Εσθονία και η Ελλάδα έχουν πετύχει αυτόν τον στόχο.

Το δεύτερο θέμα είναι πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί η Ρωσία. Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο μια εξουθενωμένη Δυτική Ευρώπη αντιμετώπισε τα τανκς του Κόκκινου Στρατού. Το περίφημο άρθρο 5 του ΝΑΤΟ ήταν, στην ουσία, σημειώνει ο αρθρογράφος της βρετανικής εφημερίδας, μια υπόσχεση των Ηνωμένων Πολιτειών για χρήση πυρηνικών όπλων εάν αυτά τα τανκς περάσουν από την κομμουνιστκή Ανατολική Γερμανία στη Δυτική. Καθώς το σοβιετικό πυρηνικό οπλοστάσιο μεγάλωνε, οι δύο υπερδυνάμεις κατέληξαν σε μια συμφωνία: καμία από τις δύο χώρες δεν θα ξεκινούσε πόλεμο διότι θα καταστρέφονταν και οι δύο. Αυτό διατήρησε την ειρήνη, όμως σήμαινε ότι το ΝΑΤΟ δεν έκανε τίποτα όταν το Σύμφωνο της Βαρσοβίας κατέστειλε τις εξεγέρσεις στην Ουγγαρία το 1956 και στην Πράγα το 1968.

Μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, πριν από 25 χρόνια, η Ουάσιγκτον περιόρισε τον αμυντικό της προϋπολογισμό από 6% σε 3% ενώ οι πέντε μεγαλύτερες ευρωπαϊκές χώρες έριξαν το ποσοστό κάτω του 2%. Ανατολικοευρωπαϊκές πρώην κομμουνιστικές χώρες εντάχθηκαν στο ΝΑΤΟ, που από 12 μέλη έφθασε τα 28. Η Ρωσία, παρατηρεί ο Μπόιες, υπέγραψε μια στρατηγική συνεργασία με τη Δύση, που τώρα πλέον κατέρρευσε. Ο Πούτιν καταγγέλλει πλέον ότι το ΝΑΤΟ έχει περικυκλώσει τη χώρα του. Η Συμμαχία αναζητεί τώρα τρόπους αντιμετώπισης ενός περιορισμένου πολέμου ενισχύοντας τοπικά τις δυνάμεις – υιοθετεί δηλαδή ένα νέο μοντέλο. Οι αποφάσεις της Συνόδου Κορυφής θα πρέπει να δείξουν ότι το ΝΑΤΟ δεν αντιδρά απλώς στη Ρωσία αλλά μαθαίνει από την Ιστορία.