Πρότυπό του ο εγκέφαλος των Σεπτεμβριανών!

Σε μια επίσημη τελετή στην οποία έδωσαν το «παρών» ξένοι ηγέτες κυρίως από την Αφρική και την Ασία ορκίστηκε ο Ταγίπ Ερντογάν 12ος πρόεδρος της Τουρκικής Δημοκρατίας. Περισσότερο, όμως, από την επίσημη ανάληψη των καθηκόντων, η τελετή συμβόλισε την ισχύ του Ερντογάν, τρεις φορές πρωθυπουργού και πρώτου προέδρου στην Ιστορία της Τουρκίας που εκλέγεται με καθολική ψηφοφορία.

Διαβάζοντας νωρίτερα τον όρκο του προέδρου στο τουρκικό Κοινοβούλιο, ο Ερντογάν δεσμεύθηκε να προστατεύσει την ανεξαρτησία και την ακεραιότητα της χώρας, καθώς και να υπηρετεί πιστά το Σύνταγμα και τις αρχές του κεμαλικού κράτους. Στη συνέχεια κατέθεσε στεφάνι στο μαυσωλείο του Κεμάλ. Αυτή ήταν η πρώτη του τυπική ενέργεια ως προέδρου. Η πρώτη του ουσιαστική ήταν να ορίσει τον υπουργό Εξωτερικών Αχμέτ Νταβούτογλου πρωθυπουργό της κυβέρνησης, της οποίας επικεφαλής ήταν ο ίδιος. Η σύνθεση της κυβέρνησης που θα σχηματίσει ο Νταβούτογλου αναμενόταν να ανακοινωθεί σήμερα.

Η μετάβαση, πάντως, του Ερντογάν από τη μία θέση στην άλλη καθώς και η φιλοδοξία του να προσδώσει εκτελεστικό ρόλο σε ένα αξίωμα που έως σήμερα έχει διακοσμητικό χαρακτήρα, κάνουν πολλούς στην Τουρκία να αισθάνονται ότι απειλούνται – ιδιαίτερα την αντιπολίτευση. «Σήμερα ανησυχούμε περισσότερο από ποτέ γι’ αυτό το αρχηγικό, αυταρχικό καθεστώς στην Τουρκία» δήλωσε βουλευτής του CHP. Αλλοι συνάδελφοί του επέλεξαν να αποχωρήσουν από το Κοινοβούλιο την ώρα της ορκωμοσίας.

Αυτό που ανησυχεί επίσης είναι οι πολιτικές αναφορές του πανίσχυρου προέδρου. Είτε στις προεκλογικές του ομιλίες είτε όταν μιλάει στη Βουλή ο Ταγίπ Ερντογάν εμφανίζεται ως κληρονόμος όχι της παράδοσης του Κεμάλ Ατατούρκ αλλά του Αντνάν Μεντερές, του δημοφιλούς πρωθυπουργού της δεκαετίας του 1950 που εκτελέστηκε δι’ απαγχονισμού από τον στρατό στο νησάκι Πλάτη των Πριγκιποννήσων με την κατηγορία της εθνικής προδοσίας. «Καταλαβαίνουμε το όνειρο του Μεντερές» είχε δηλώσει ο Ερντογάν προεκλογικά. «Μπορεί να τον εκτέλεσαν, αλλά δεν τον έχουμε ξεχάσει. Ζει στις καρδιές μας».

«Ο Ερντογάν βλέπει τον εαυτό του ως πολιτικό με ιστορική αποστολή» εκτιμούν οι πολιτικοί αναλυτές. Τα εφόδιά του σε αυτή την αποστολή είναι η δημοφιλία του και το αυταρχικό στυλ διακυβέρνησης – ακριβώς ό,τι χαρακτήριζε και τον Μεντερές, ο οποίος φυλάκισε δημοσιογράφους, εξεδίωξε τις μη μουσουλμανικές μειονότητες με αποκορύφωμα το πογκρόμ κατά των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης το 1955 και κατέστειλε με βίαια μέσα τις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις. Στηριζόμενος στα λαϊκά στρώματα και στην αγροτική τάξη, ο Μεντερές κέρδισε το 1950 τις πρώτες ελεύθερες εκλογές που διεξήχθησαν στην Ιστορία της Τουρκίας, ενώ στη συνέχεια εξελέγη πρωθυπουργός ακόμη δύο φορές.  

Οι ομοιότητες με τον Ερντογάν σταματούν κάπου εδώ. Ο σημερινός πρόεδρος ήταν επτά χρονών όταν ο τότε πρωθυπουργός εκτελέστηκε στην Πλάτη. Είδε τον πατέρα του, έναν φτωχό καπετάνιο, να οδύρεται για τον απαγχονισμό του Μεντερές και ο ίδιος ξέσπασε σε λυγμούς. Ο απαγχονισμός εκείνος λειτούργησε ως καταλύτης για την πολιτική διαμόρφωσή του. Και αντίθετα από το πολιτικό του είδωλο, εκείνος βγήκε νικητής από την κόντρα με τον στρατό. «Ο Ερντογάν βλέπει τον εαυτό του ως τμήμα μιας εξέγερσης κατά του συστήματος, σαν ένα παιδί που μεγάλωσε σε μια σκληρή γειτονιά και τα κατάφερε στην πολιτική» σημειώνει ο Ουίλιαμ Χέιλ, ομότιμος καθηγητής στην Σχολή Ανατολικών και Αφρικανικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου.

Με το βλέμμα στην Ευρώπη
«Η πορεία της Τουρκίας προς την ΕΕ, που αποτελεί έναν στρατηγικό στόχο, θα συνεχιστεί πιο αποφασιστικά» είπε ο Ερντογάν, μιλώντας σε ξένους ηγέτες και διπλωμάτες