Στο μυαλό του Βλαντίμιρ Πούτιν

Η Ρωσία και η Δύση δεν ξέρουν ακόμα εάν βρίσκονται στα πρόθυρα πολέμου. Το μόνο σίγουρο είναι ότι έχουν βυθισθεί στη «μεγάλη αποσταθεροποίηση» του παλαιού συστήματος διεθνών σχέσεων που δημιουργήθηκε μετά τη διάλυση της ΕΣΣΔ το 1991. Πίσω από την ένταση που κλιμακώνεται, γράφει η επί πολλά χρόνια ανταποκρίτρια της εφημερίδας «Ελ Παΐς» στη Μόσχα Πιλάρ Μπονέτ, βρίσκεται ένα πολύπλοκο δίκτυο όπου η πολιτική και η γεωστρατηγική είναι συνυφασμένες με την τύχη. Ο πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν δεν είναι ένα παντοδύναμο τζίνι που μπορεί να κάνει τα πάντα στην Ευρώπη, αλλά έχει βασικό ρόλο σε όσα συμβαίνουν. Δείχνει αποφασισμένος να επανασχεδιάσει τον ρόλο της χώρας του στον κόσμο, παίρνοντας μεγάλα ρίσκα συμπεριλαμβανομένης της πιθανότητας η αυτοκρατορία που ονειρεύεται να καταλήξει να μεταμορφωθεί σε πρωτόγονη κοινωνία.

Η Κριμαία ήταν ένας ακαταμάχητος πειρασμός για τον Πούτιν που ανέθεσε σε συμβούλους του να κάνουν έρευνα για τις πιθανές αντιδράσεις των Ρώσων στην προσάρτησή της, πριν καν ακόμα ο ουκρανός πρόεδρος Βίκτορ Γιανουκόβιτς αναγκασθεί να εγκαταλείψει το Κίεβο. Οι έρευνες έδειξαν ότι οι Ρώσοι ενέκριναν την ιδέα και ο ρώσος πρόεδρος μετά την ανατροπή Γιανουκόβιτς μπήκε σε μια συλλογική ψευδαίσθηση μαζί με τον λαό του. «Ενα κύμα πατριωτισμού κάλυψε την ταύτιση του Πούτιν με τη Ρωσία», λέει στέλεχος του Κρεμλίνου. «Δεν ήταν μόνο φιλοδοξία ή πρόσχημα για να μείνει στην ιστορία. Ηταν κάτι πολύ βαθύτερο». Η επιθυμία να γραφτεί άλλο ένα ηρωικό κεφάλαιο στην ιστορία της Ρωσίας επιβλήθηκε στο διεθνές δίκαιο και τη λογική για τον απόηχο της κίνησης, παρατηρεί ο πολιτικός επιστήμονας Γκλεφ Παβλόφσκι που κάνει λόγο για το αποτέλεσμα «ενός αυτοσχεδιασμού».

Η αποσταθεροποίηση της Ανατολικής Ουκρανίας οφείλεται εν μέρει στη στρατηγική των ρωσικών υπηρεσιών ασφαλείας που ήθελαν να εκτρέψουν την προσοχή των Δυτικών από την Κριμαία σε άλλη εστία έντασης. Υπήρξαν πολλοί ρωσόφωνοι εθελοντές στην Ανατολική Ουκρανία με όπλα που ήθελαν να παίξουν το παιχνίδι του Πούτιν, παρατηρεί ο Παβλόφσκι. Και ο ρώσος πρόεδρος ήταν απόλυτος κύριος του παιχνιδιού, μέχρι την κατάρριψη του Μπόινγκ των Μαλαισιανών Αερογραμμών. «Αυτό άλλαξε τα πάντα».

ΟΙ ΡΩΣΟΙ ΠΟΛΙΤΕΣ. Εν τω μεταξύ, παρατηρεί η έμπειρη ισπανίδα δημοσιογράφος, οι πολίτες αναγκάζονται να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες. Οι κρατικοί υπάλληλοι (των οποίων ο μισθός είναι διπλάσιος από τον μισθό των υπόλοιπων Ρώσων) είδαν τους καταλόγους με τις κυρώσεις, με τα ονόματα ολιγαρχών και φίλων του προέδρου. Μια από αυτές τις ανησυχητικές ημέρες κατά τις οποίες οι απλοί Ρώσοι αναμένουν αύξηση των φόρων και την εξαφάνιση αρκετών προϊόντων από τα ράφια, η οικονομική ελίτ γιόρτασε με κουβάδες από μαύρο χαβιάρι τα γενέθλια ενός στελέχους του κυβερνώντος κόμματος.

Η δυναμική των σχέσεων μεταξύ Ρωσίας και Δύσης δεν μπορεί να εξηγηθεί με αναλύσεις για την ψυχολογία του Πούτιν. Μπορεί η Ανγκελα Μέρκελ να λέει ότι ο Πούτιν «έχει χάσει την αίσθηση της πραγματικότητας» και ότι «είναι σε άλλο κόσμο», όμως εκεί, σε αυτό τον κόσμο βρίσκεται και το 85% των Ρώσων που εκδηλώνουν την υποστήριξή τους προς αυτόν.

Ο Πούτιν πλέον είναι όμηρος της πολιτικής του, καταλήγει η Πιλάρ Μπονέτ. Εάν υπάρχει συνταγή για να ξεπεραστεί η κρίση, σε αυτήν ο ρώσος πρόεδρος δεν μπορεί να φανεί αδύναμος, διότι τότε υπάρχουν πολλές εσωτερικές δυνάμεις που μπορεί να απειλήσουν την εξουσία του. Στο Κρεμλίνο φοβούνται την πιθανή ένταση στις δημοτικές εκλογές που θα διεξαχθούν στις 14 Σεπτεμβρίου και γι’ αυτό σκοπεύουν να αναδείξουν τις παραδοσιακές αρχές της Ρωσίας ως οδηγό για το μέλλον. Ο Πούτιν αναζητά καταφύγιο στην καρδιά της Ρωσίας. Ισως γι’ αυτό πρόσφατα πρότεινε να χτισθούν εκ νέου οι Μονές των Θαυμάτων και της Ανάληψης στο Κρεμλίνο που καταστράφηκαν το 1929 από τους κομμουνιστές.

Καχυποψία προς τη Δύση
«Στην αρχή της θητείας του, το 2000, ο Πούτιν ήθελε να βελτιώσει τις σχέσεις της Μόσχας με τη Δύση» παρατηρεί ο πολιτικός αναλυτής Αλεξέι Μακάρκιν. «Ομως τώρα πιστεύει ότι η Δύση είναι άδικη απέναντί του καθώς υποστηρίζει την αντιπολίτευση στο εσωτερικό της Ρωσίας και τις αντιρωσικές δυνάμεις στο έδαφος των πρώην σοβιετικών δημοκρατιών».