Το «φάντασμα» που σκοτώνει

Είναι πρώην μέλος των ρωσικών μυστικών υπηρεσιών. Εχει εμμονή με τις αναπαραστάσεις μαχών από 
τον ρωσικό εμφύλιο – υποδύεται πάντα τον αξιωματούχο του Λευκού (τσαρικού) Στρατού. Δεν παίζει όμως 
μόνο με ψεύτικα όπλα. Εχει πολεμήσει σε Τσετσενία, Βοσνία, Υπερδνειστερία και σήμερα θεωρείται ως ο πιο επικίνδυνος άνθρωπος στην (Ανατολική) Ουκρανία.

«Τους προειδοποιήσαμε να μην πετάνε στον “ουρανό μας”». Το μήνυμα ανέβηκε σε έναν λογαριασμό με το όνομα του Ιγκόρ Στρελκόφ στο VKontakte, το ρωσικό facebook, αμέσως μετά την κατάρριψη του μαλαισιανού Boeing στην Ανατολική Ουκρανία, στις 17 Ιουλίου. Λίγο αργότερα σβήστηκε. Και οι υπεύθυνοι της σελίδας υποστήριξαν πως ο Στρελκόφ δεν έχει επίσημο λογαριασμό στο VKontakte. Ηταν άραγε μια πρώτη παραδοχή που εξαφανίστηκε μόλις αποκαλύφθηκε ότι το αεροσκάφος που είχε καταρριφθεί δεν ήταν κάποιο ουκρανικό μαχητικό αλλά ένα επιβατικό αεροπλάνο με 298 επιβαίνοντες;
Σε μία από τις σπάνιες δημόσιες εμφανίσεις του στα τέλη Ιουλίου, ο αυτοανακηρυχθείς «ανώτατος διοικητής της Λαϊκής Δημοκρατίας του Ντονέτσκ» και όλων των «στρατιωτικών μονάδων, της ασφάλειας, της αστυνομίας, του τελωνείου, των μεθοριακών φρουρών, των εισαγγελέων και άλλων παραστρατιωτικών δομών της» ισχυρίστηκε πως οι αντάρτες δεν έχουν κανένα πυραυλικό σύστημα Buk, όπως αυτό που έφτασε, σύμφωνα με τις ΗΠΑ,  από τη Ρωσία στην Ανατολική Ουκρανία τον Ιούνιο και χρησιμοποιήθηκε για την κατάρριψη του Boeing. Ο Στρελκόφ επανέλαβε τη γνωστή επωδό: υπεύθυνο για το συμβάν, άμεσα ή έμμεσα, είναι το Κίεβο. Τόσο οι ΗΠΑ όσο και η ΕΕ, όμως, δείχνουν να είναι βέβαιες όσον αφορά τους δράστες του εγκλήματος.  

Ο «αντιγραφέας». Ο Στρελκόφ έχει συμπεριληφθεί στη μαύρη λίστα των κυρώσεων της ΕΕ από τον Μάιο. Οχι με αυτό το όνομα όμως, αυτό είναι ψευδώνυμο: μεταφράζεται ως «τυφεκιοφόρος» ή «εκτελεστής». Το πραγματικό του όνομα είναι Ιγκόρ Γκίρκιν, είναι ρώσος πολίτης, γεννημένος στη Μόσχα στις 17 Δεκεμβρίου του 1970. Ο ίδιος έχει αναγνωρίσει πως υπηρέτησε στη ρωσική FSB, τη διάδοχο της KGB, έως τον Μάρτιο του 2013. Πληροφορίες τον θέλουν να στρατολογήθηκε το 1996. Το Κίεβο και οι δυτικοί του σύμμαχοι επιμένουν πως είναι ενεργός πράκτορας των μυστικών υπηρεσιών του ρωσικού στρατού. Οπως επισήμαιναν ωστόσο πρόσφατα οι «Νιου Γιορκ Τάιμς», δεν έχουν παράσχει αποδείξεις∙ και ο Στρελκόφ έχει φανεί πολλές φορές (όπως για παράδειγμα όταν κράτησε για εβδομάδες ομήρους στο Σλαβιάνσκ στρατιωτικούς παρατηρητές του ΟΑΣΕ) να κάνει του κεφαλιού του.
«Η ιδεολογική του ακαμψία», σχολίασαν οι «Νιου Γιορκ Τάιμς», «προηγείται κάθε σχέσης του με τις ρωσικές μυστικές υπηρεσίες, φτάνοντας πίσω τουλάχιστον στις ημέρες του στο Κρατικό Ινστιτούτο Ιστορίας και Αρχείων της Μόσχας. Εκεί, ο Στρελκόφ απέκτησε εμμονή με τη στρατιωτική ιστορία και εντάχθηκε σε μια μικρή αλλά ηχηρή ομάδα φοιτητών που υποστήριζαν την επιστροφή στον μοναρχισμό». Από τότε άρχισε να συμμετέχει και σε αναπαραστάσεις ιστορικών μαχών, πάντα με την πλευρά των ηττημένων, από την περίοδο του ρωσικού εμφυλίου (1917-1923). «Τον ίδιο ρόλο παίζει κατ’ ουσίαν στην Ουκρανία» σχολίασε στο περιοδικό «Νιου Ρεπάμπλικ» ο ρώσος δημοσιογράφος Ολεγκ Κασίν. «Το κούρεμά του, το μουστάκι του, οι χειρονομίες, ακόμα και οι στρατιωτικές τακτικές του είναι σχεδόν όλα κοπιαρισμένα από εικόνες αξιωματικών του Λευκού Στρατού σε σοβιετικές ταινίες». Μόνο που ο μιλιταριστής, υπερεθνικιστής και ολίγον παρανοϊκός, καθώς φαίνεται, Στρελκόφ δεν περιορίστηκε στις ταινίες και τις αναπαραστάσεις.

Δραστήριος. Πολέμησε με τη ρωσική πλευρά, εναντίον των αυτονομιστών, και στους δύο πολέμους της Τσετσενίας. Πιστεύεται επίσης ότι έχει πολεμήσει, με τη φιλορωσική, αυτονομιστική πλευρά, στην Υπερδνειστερία, την αποσχισθείσα περιοχή της Μολδαβίας. Γνωρίζουμε – διότι το αναγνώρισε ο ίδιος στα «Απομνημονεύματα» που εξέδωσε το 1999 με αυτό το θέμα – ότι συμμετείχε από τον Νοέμβριο του 1992 μέχρι τον Απρίλιο του 1993 στον πόλεμο της Βοσνίας, με την πλευρά των Σερβοβοσνίων του Μλάντιτς, ως μέλος μιας ομάδας ρώσων φιλομοναρχικών που ήταν γνωστοί ως «Οι Λύκοι του Τσάρου». Βοσνιακά ΜΜΕ τον κατηγόρησαν τέλη Ιουλίου ότι ενεπλάκη στις σφαγές του Βίζεγκραντ, όπου σφαγιάστηκαν την άνοιξη και το καλοκαίρι του 1992 τουλάχιστον 3.000 βόσνιοι μουσουλμάνοι. Ο ίδιος, φυσικά, δεν αναγνωρίζει τίποτα τέτοιο στα «Απομνημονεύματά» του. Επέστρεψε πάντως στη Ρωσία γεμάτος υπερηφάνεια: «Μπορούμε μόνο να πούμε πως είμαστε υπερήφανοι για τη… μικρή αλλά ουσιαστική συνεισφορά μας στην προστασία της Σερβικής Βοσνίας, διατηρώντας την παράδοση της ρωσοσερβικής στρατιωτικής αδελφοσύνης». 
Στην Κριμαία ο Στρελκόφ φέρεται να πέρασε στις 26 Φεβρουαρίου – και να έπαιξε συντονιστικό ρόλο στην κατάληψη των ουκρανικών στρατιωτικών μονάδων από τους Ρώσους που δεν ήταν, σύμφωνα με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, Ρώσοι. Αρχές Απριλίου, σε κάθε περίπτωση, έφτασε στο Σλαβιάνσκ όπου ο αυτοανακηρυχθείς «λαϊκός δήμαρχος», Βιάτσεσλαβ Πονομάρεφ, του ανέθεσε τη διοίκηση της τοπικής ομάδας αυτονομιστών. Από εκεί ξεκίνησε μια πορεία γεμάτη καταγγελίες για κτηνωδία και εκτελέσεις, ακόμη και για απλές κλοπές. Ο ίδιος ο Πονομάρεφ συνελήφθη στις 10 Ιουνίου, για να εξαφανιστεί κατόπιν, με εντολή του Στρελκόφ. Σύμφωνα με τον τελευταίο, τα «δύο τρίτα» των «εθελοντών» του είναι Ουκρανοί, πολλοί άλλοι όμως είναι βετεράνοι της Τσετσενίας, της Γιουγκοσλαβίας, του Ιράκ, ακόμη και της Συρίας. Σαν να λέμε, la crème de la crème. 
Τέλη Ιουνίου, οι ουκρανικές δυνάμεις εξεδίωξαν τους αυτονομιστές από το Σλαβιάνσκ. Οι μάχες επικεντρώνονται πλέον σε δύο άλλα προπύργια των ανταρτών, το Ντονέτσκ και το Λουγκάνσκ. Οι εντάσεις στους κόλπους των ανταρτών είναι πια απτές. Κάποιοι αναλυτές θεωρούν πως η δράση τους είναι καταδικασμένη. Στη Ρωσία, πάντως, σύμφωνα με τον Ολεγκ Κασίν, ο Στρελκόφ θεωρείται «ήρωας» – και ίσως να έχει σήμερα περισσότερους «φαν» από κάθε «ανιαρό, για τον ρώσο τηλεθεατή» πολιτικό της παλαιότερης γενιάς. Τα ρωσικά σόσιαλ μίντια έχουν γεμίσει ένδοξες συγκρίσεις του με τους Σπαρτιάτες στην ταινία «300» και τον χαρακτήρα του Τάιλερ Ντέρντεν που υποδύεται ο Μπραντ Πιτ στο «Fight Club». 
Ο ίδιος ο Στρελκόφ φέρεται να προειδοποίησε πρόσφατα τον Πούτιν πως αν δεν στηρίξει τους αντάρτες στην Ανατολική Ουκρανία, θα έχει την τύχη του Μιλόσεβιτς. Αλλά ήταν ακόμη ένα μήνυμα στο VKontakte. Αδύνατο να πει λοιπόν κανείς μετά βεβαιότητος οτιδήποτε άλλο πέραν του ότι άνθρωποι όπως ο Στρελκόφ, με τη στήριξη ή τουλάχιστον την ανοχή του Πούτιν και με την ίδια πίστη στην ανάγκη παλινόρθωσης του ιστορικού μεγαλείου της Ρωσίας, κατέληξαν να πυροδοτήσουν τη μεγαλύτερη κρίση ανάμεσα στη Δύση και τη Ρωσία από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου.