Ο ύμνος της Ευρώπης (για τους έλληνες σκηνοθέτες)

Οι επαινετικές κριτικές του ρωσικού Τύπου για τη σκηνοθεσία της όπερας «Νοσφεράτου», η πρόσφατη δισέλιδη συνέντευξη του Πάνου Κούτρα για την «Xenia» του στη γαλλική «Liberation», το τρισέλιδο αφιέρωμα της «El Pais» στην «Ιλιάδα» του Στάθη Λιβαθινού, η αποθέωση επίσης της «Liberation» της ελληνικής συμμετοχής στο φεστιβάλ της Αβινιόν δίνουν ισχυρές αποδείξεις για τη νέα τροχιά στην οποία μπήκε το εγχώριο θέατρο.

Στις 19 Ιουνίου η «Gazeta Kommersant» έγραψε: «Ο “Νοσφεράτου” είναι μια παραγωγή αντάξια της πόλης του Ντιαγκίλεφ (εξάλλου είναι το κεντρικό γεγονός του Φεστιβάλ Ντιαγκίλεφ), αλλά και μια παράσταση που θα μπορούσε να ανανεώσει το πρόγραμμα πολλών κορυφαίων ευρωπαϊκών φεστιβάλ – από τη Ruhr Trienalle μέχρι τη Wiener Festwochen». Η «Novy Kompanion» ανέφερε ότι είναι ίσως η σπουδαιότερη παραγωγή της Οπερας της Περμ. «Πιο μεγαλειώδης ακόμη και από την “Ινδιάνα βασίλισσα” (σ.σ. του Πέρσελ) που σκηνοθέτησε ο Πίτερ Σέλαρς». Επρόκειτο μόνο για δύο από τις επαινετικές αναφορές στην όπερα «Νοσφεράτου» του Ντμίτρι Κουρλιάντσκι, σε σκηνοθεσία Θόδωρου Τερζόπουλου και μουσική διεύθυνση Θόδωρου Κουρεντζή.  

Ο έλληνας σκηνοθέτης που δίνει το «παρών» στα θέατρα του κόσμου πολλά χρόνια τώρα, βρέθηκε στη Ρωσία το πρώτο εξάμηνο του 2014 ανοίγοντας τον κύκλο με το μπεκετικό «Τέλος του παιχνιδιού» στο θέατρο Αλεξαντρίνσκι στην Αγία Πετρούπολη, όπου εκτός από τη σκηνοθεσία επιμελήθηκε τα σκηνικά και τα κοστούμια. Ακολούθησε ο «Νοσφεράτου» με πρωταγωνιστές τους Αλα Ντεμίτοβα, Τάσο Δήμα, Σοφία Χιλλ, Ναταλία Πσενιτσνίκοβα. Οπως είπε στο ΝΣΥΝ ο Θόδωρος Τερζόπουλος, το ταξίδι της εν λόγω όπερας θα συνεχιστεί τον χειμώνα στην Μόσχα αλλά και σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες. Ο ίδιος ο σκηνοθέτης τονίζει ότι το έργο μιλάει για τον βαμπιρισμό, ένα στοιχείο που «υπάρχει μέσα στον άνθρωπο από τη στιγμή της γέννησής του. Βαμπίρ μπορεί να είναι μια χώρα, ένας φίλος, ένας γνωστός ή ακόμα και ένα πρόσωπο. Οι εξουσίες είναι το απόλυτο βαμπίρ». Και ίσως η τελευταία πρότασή του να δίνει μια έμμεση απάντηση σε εκείνους που αναρωτιούνται: «Γιατί άραγε η ελληνική δημιουργία βρίσκει γόνιμο έδαφος εκτός συνόρων;». Να σημειωθεί ότι σύντομα πρόκειται να κυκλοφορήσει το βιβλίο της μεθόδου του Θόδωρου Τερζόπουλου μεταφρασμένο σε 15 γλώσσες, ενώ τον Οκτώβριο εγκαινιάζει την επαναλειτουργία του ιστορικού μοσχοβίτικου θεάτρου Στανισλάφσκι με τις «Βάκχες» του Ευριπίδη, δίνοντας έτσι συνέχεια στη σχέση του με τη Ρωσία.

Στην Αβινιόν.

Αποθεωτική ήταν η αναφορά τις «Liberation» στον «Κυκλισμό του τετραγώνου» του Δημήτρη Καραντζά. Οι λέξεις που χρησιμοποιήθηκαν από τον γαλλικό Τύπο «μιλούν» από μόνες τους. Η ματιά του νεαρού σκηνοθέτη πάνω στο κείμενο του Δημήτρη Δημητριάδη, έγραψε η γαλλική εφημερίδα, εμπίπτει στην κατηγορία «πειραματική και avant garde». Πέρα όμως από τους όρους, εκείνο που μένει είναι το γεγονός ότι ένα ελληνικό προϊόν πολιτισμού είναι εξαγώγιμο. Και, ευτυχώς, όχι το μοναδικό. Επειτα από 68 χρόνια απουσίας από αυτό τον σπουδαίο θεατρικό θεσμό, φέτος το άρωμα της Ελλάδας ήταν έντονο και ξεχωριστό. Ενας έλληνας σκηνοθέτης, δύο ελληνικές παραγωγές και τρεις έλληνες συγγραφείς.  Εκτός από τον «Κυκλισμό του τετραγώνου» του Δημήτρη Καραντζά, παρουσιάστηκαν το «Vitrioli» του Γιάννη Μαυριτσάκη – σε παραγωγή της Στέγης Γραμμάτων και του Εθνικού Θεάτρου -, το οποίο σκηνοθέτησε ο διευθυντής του Φεστιβάλ της Αβινιόν Ολιβιέ Πι, αλλά και το έργο του 35χρονου συγγραφέα Μανώλη Τσίπου «Νεκρή φύση» σε γαλλική παραγωγή. Την σκηνοθεσία της εν λόγω παράστασης υπογράφει ο Μισέλ Ρασκίν, ενώ το καστ του έργου αποτελείται από τους μαθητές της Σχολής Κωμωδίας του Σεντ  Ετιέν.

Εκτενείς αναφορές και διθυραμβικές κριτικές κέρδισε και η περιοδεία της «Ιλιάδας» του Στάθη Λιβαθινού. Το έργο ξεκίνησε από το Φεστιβάλ Αθηνών, πήγε στο Εθνικό Θέατρο του Αμστερνταμ και από εκεί στο 60ό Διεθνές Φεστιβάλ Αρχαίου Δράματος της Μέριδα στην Ισπανία. Αυτή η παρουσία χάρισε στον Στάθη Λιβαθινό ένα τρισέλιδο αφιέρωμα στην ιταλική εφημερίδα «El Pais».