Ο δημοφιλέστερος ουκρανός συγγραφέας μιλάει για τη δουλειά του, τις ελπίδες της χώρας του, τον παραλογισμό της μετασοβιετικής περιόδου.

Αν και στις μετασοβιετικές κοινωνίες η λέξη «ξεκαθάρισμα» ακούγεται λίγο επικίνδυνη, δεν είναι εντελώς άστοχο να ζητηθεί ένα τέτοιο από τον Αντρέι Κούρκοφ για την εθνική του ταυτότητα. Υπερβολές, αρκεί όμως να σκεφτεί κανείς ότι αναφέρεται άλλοτε ως Ουκρανός, άλλοτε ως Ρώσος. Τη ρωσική πάντως έχει επιλέξει για τα μυθιστορήματά του. Στη χώρα δε που διαδραματίζονται (στην Ουκρανία) μερικοί τον θεωρούν προδότη, ενώ στη Ρωσία μέχρι και απαγορεύσεις έχει υποστεί. Αν συνυπολογιστούν ο Γκόγκολ ή ο Μπουλγκάγκοφ, που γεννήθηκαν σε επικράτεια σήμερα ουκρανική αλλά στη Ρωσία πιστώνονται, το πράγμα μπερδεύεται κι άλλο.

«Είμαι ουκρανός συγγραφέας ρωσικής καταγωγής» ξεκαθαρίζει. «Για μένα η ουκρανική λογοτεχνία αποτελείται από κείμενα σε διάφορες γλώσσες, όπως τα ρωσικά, τα γίντις, τα ταταρικά. Για κάποιους ουκρανούς εθνικιστές βέβαια, μπορεί να γραφτεί μόνο στα ουκρανικά και με πολέμησαν για αυτό. Το 2004 ένας ρώσος κυβερνητικός σύμβουλος με χαρακτήρισε "ουκρανό εθνικιστή που γράφει στα ρωσικά" και αυτό μάλλον τους έκανε να γελάσουν. Είμαι πάντως πολίτης της Ουκρανίας, για αυτήν γράφω, έτσι θέλω να αντιμετωπίζομαι».
Δεν είναι το μόνο «παράλογο» σημείο στην περίπτωσή του. Μυθιστορήματά του όπως τα «Ο θάνατος ενός αγνώστου» ή «Οι πιγκουίνοι δεν πεθαίνουν από το κρύο», έχουν χαρακτηριστεί και σουρεαλιστικά. Αυτό είναι περίπου και το χαρακτηριστικό του «Τελευταίου έρωτα ενός ουκρανού προέδρου», μιας πρωτοπρόσωπης αφήγησης ενός ανθρώπου που φτάνει στο ανώτατο αξίωμα της χώρας, αλλά το πληρώνει με την καρδιά του. Το ανατριχιαστικό είναι ότι γράφτηκε το 2002 και περιελάμβανε έναν πρόεδρο που δηλητηριάζεται ή μια πιθανότητα αυτονόμησης της Κριμαίας - πράγματα που η χώρα τα είδε με τα μάτια της. Μετά την παραμόρφωση του προσώπου του Βίκτορ Γιουσένκο μάλιστα, κάτι μυστηριώδεις τύποι πλησίασαν τον Κούρκοφ και τον ρώτησαν αν είναι πιθανό να ενέπνευσε τους μηχανορράφους. Τέτοιοι άνθρωποι, δεν συνηθίζουν να διαβάζουν βιβλία, απάντησε.
Τόσο αναμενόμενα δηλαδή είναι αυτά στη χώρα του; Οχι, αλλά «υποσυνείδητα μάλλον ξέρεις τι να περιμένεις» λέει. Μετά την ανεξαρτησία της, η εγκληματικότητα ξέφυγε, απέκτησε και συνήθειες: από το '95-'96, όσοι ήθελαν να σκοτώσουν κάποιον οργάνωναν ένα αυτοκινητικό δυστύχημα που συνήθως περιείχε εκτροπή νταλίκας. Ακολούθησαν οι δηλητηριασμοί, «επομένως δεν ήταν ιδιαίτερα εκπληκτικό όταν συνέβη στον Γιουσένκο».
Τι άλλο θα πρέπει να γνωρίζει κάποιος μη Ουκρανός για να αντιληφθεί την κατάσταση της χώρας; Φταίει ότι «οι Ουκρανοί μπέρδεψαν τη δημοκρατία με τη διαφθορά» όπως έλεγε ημέρες πριν σε εκδήλωση για το βιβλίο του; Εν μέρει ναι, αν και πλέον, το μεγαλύτερο ποσοστό του πληθυσμού «θέλει να είναι με την Ευρώπη». Το στοίχημα του Ποροσένκο είναι η σύγκρουση στην Ανατολή και οι οικονομικές μεταρρυθμίσεις, που για τον Κούρκοφ είναι απαραίτητες. Και ο Πούτιν; «Αγαπημένη του προσωπικότητα είναι ο Στάλιν» λέει. Διακαής πόθος του, η δημιουργία μεταξύ άλλων μιας τελωνειακής ένωσης «που πρέπει να περιλαμβάνει και την Ουκρανία, γιατί θα είναι σαν επαναδημιουργία της Σοβιετικής Ενωσης».
Δηλαδή, η Ευρώπη και η Αμερική είναι οι αγγελιαφόροι της ελευθερίας; Μερικοί Ευρωπαίοι θέλουν τον Πούτιν, αποκρίνεται. Οπως εξηγεί, ειδικά στη Γερμανία οι επιχειρήσεις που έχουν επενδύσει στη ρωσική βιομηχανία δεν θέλουν προβλήματα - για αυτό και οι κυρώσεις αφορούν πρόσωπα. Κάτι παρόμοιο ισχύει και με τις ΗΠΑ, παρότι για γεωπολιτικούς λόγους θα έπρεπε να επιθυμούν μια ευρωπαϊκή Ουκρανία. «Ισως για αυτό», πιστεύει, «παρά την αμερικανική κριτική εναντίον του, ο Πούτιν δεν προκαλεί προβλήματα σε αμερικανικές εταιρείες. Θα μπορούσε να μπλοκάρει τη Shell στη Σιβηρία, αλλά δεν το κάνει».
Για τους ακροδεξιούς τι γνώμη έχει; «Δεν είναι Ναζί, είναι ριζοσπάστες εθνικιστές». Και πιστεύει ότι δεν έχουν πέραση μετά τα αποτελέσματα των εκλογών: 1,16% το Σβόμποντα, 0,7% ο Δεξιός Τομέας. Τα υπουργικά τους πόστα ήταν προσωρινά και, πάντως, «χωρίς αυτούς δεν θα υπήρχε βία, αλλά δεν θα υπήρχαν και αλλαγές». Δηλαδή θα τους ευχαριστήσουμε κιόλας; «Ας το απαντήσει η Ιστορία» αντιγυρίζει. «Αν καταπολεμηθεί η διαφθορά και η χώρα γίνει πιο φιλοευρωπαϊκή, ίσως μπορέσουμε να τους συγχωρήσουμε».
Τέλος πάντων. Εκείνος ξέρει καλύτερα τη χώρα στην οποία δεν έζησε και λίγα. Τα παιδικά του χρόνια ήταν καλά, αργότερα όμως θα έβλεπε φίλους του να σκοτώνονται στον δρόμο και τους συμπολίτες του να γίνονται πιο ανεξάρτητοι, «αλλά και πιο εγωιστές, σαν Ευρωπαίοι». Είχε και εκείνα τα παράλογα εμπόδια να αντιμετωπίσει: την πρώτη φορά που η Ευρωπαϊκή Ακαδημία Κινηματογράφου τού έστειλε περίπου πενήντα DVD αφού μόλις είχε γίνει μέλος της, το τελωνείο τού είπε ότι μόνο κάποιος εισαγωγέας μπορεί να τα παραλάβει. Οτι για να καταχωριστεί ως τέτοιος θα χρειαζόταν δύο μήνες και ότι εκείνοι μπορούσαν να τα κρατήσουν μόνο για δύο βδομάδες. Οταν ο Κούρκοφ δημοσίευσε την ιστορία στη «Suddeutsche Zeitung», οι τελωνειακοί τού τηλεφώνησαν. «Διάολε!» είπαν. «Ελα να τα πάρεις τα DVD σου!».
Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από