Πώς διοίκησαν οι αντάρτες

Ως προς την πολιτική που ασκήθηκε: «Υπήρχε το σύνθημα της λαοκρατίας και μια προσπάθεια χειρισμού της διοίκησης ως προπλάσματος μιας μεταπολεμικής διοίκησης. Οι πόροι ήταν περιορισμένοι οπότε πολλά έμειναν σε επίπεδο διακηρύξεων. Βασικοί άξονες ήταν η πρόνοια για τους πληθυσμούς και η προσπάθεια συμμετοχής των τελευταίων στα κοινά. Εκαναν ό,τι μπορούσαν για τους φτωχότερους και προώθησαν θεσμούς συμμετοχής. Προσπάθησαν επίσης να προσεταιριστούν τις τοπικές ελίτ των κωμοπόλεων που βρίσκονταν στις παρυφές της Ελεύθερης Ελλάδας και των πιο πλούσιων αγροτών.

Υπήρξαν πάντως και καταγγελίες για ατασθαλίες στην Επιμελητεία του Αντάρτη, τα φαινόμενα αυτά ήταν υπαρκτά. Η πολιτική που ασκήθηκε είχε δύο σκέλη: την πίεση από τα πάνω και από τα κάτω για ολοκλήρωση της εθνικής ενότητας. Στην πρώτη περίπτωση στόχος ήταν να αναγνωριστεί από τους Βρετανούς και τα πολιτικά κόμματα η πολιτική εμβέλεια του ΕΑΜ και μεταπολεμικά να του αναγνωριστεί η θέση του στα πολιτικά πράγματα. Βλέποντας όμως τη δημιουργία αντιεαμικού μετώπου με τον Γεώργιο Παπανδρέου να εκφράζει κάτι που προσιδιάζει με αυτό που σήμερα αποκαλούμε θεωρία των δύο άκρων («σφάζουν οι Γερμανοί, σφάζουν και οι κομμουνιστές») προσπάθησε να δημιουργήσει κοινωνικές συμμαχίες από τα κάτω. Και προσεταιρίστηκε τοπικές ελίτ που εχθρεύονταν την Αθήνα η οποία διαχειριζόταν τη βοήθεια, δημιουργούσε Τάγματα Ασφαλείας κ.λπ.

Η διείσδυσή του ακόμα και στον Στρατό, την Αυτοδιοίκηση και αλλού ήταν σημαντική και υπάρχουν ενδείξεις ότι ήταν πλειοψηφούσα δύναμη σε αυτές τις περιοχές και τις παρυφές τους. Κάτι που σημαίνει ότι η ιδεολογική επιρροή του ΕΑΜ ήταν πολύ μεγαλύτερη από αυτή του προπολεμικού ΚΚΕ. Χωρίς αυτό πάλι να σημαίνει ότι όλοι αυτοί ήταν κομμουνιστές. Για διάφορους λόγους είχαν έρθει κοντά στο ΕΑΜ, όπως συμβαίνει άλλωστε με κάθε εξουσία. Οι διακηρύξεις ήταν εξάλλου ιδιαίτερα μετριοπαθείς και δεν φαινόταν να διεκδικείται κάτι περισσότερο από μια ισχυρή παρουσία στα μεταπολεμικά πράγματα» εξηγεί ο Γιάννης Σκαλιδάκης.

Στο κλασικό ερώτημα τι θα γινόταν σε περίπτωση επικράτησης της Αριστεράς, ο Σκαλιδάκης προτιμά να απαντήσει ανάποδα: «Τι θα γινόταν αν η Αριστερά έπαιρνε την εξουσία μεταπολεμικά, δεν είμαστε μάντεις για να το γνωρίζουμε. Γνωρίζουμε όμως τι συνέβη για να μην την πάρει: Μακρόνησος, χιλιάδες εκτοπισμένοι, φυλακισμένοι, εκτελεσμένοι άνδρες και γυναίκες, έλεγχος κοινωνικών φρονημάτων, κρατική και παρακρατική τρομοκρατία, στρατιωτική δικτατορία. Αυτά συνέβησαν στην Ελλάδα του “ελεύθερου κόσμου”». Και συνεχίζει: «Αυτά συνέβησαν άλλωστε και αλλού. Στις πρώτες μεταπολεμικές εκλογές στη Γαλλία οι κομμουνιστές ήταν πλειοψηφία. Εδώ όμως τα πολιτικά κόμματα προτιμούσαν να συνεργαστούν με τους δοσίλογους παρά με την αντίσταση. Ο τρόμος της Αριστεράς ήταν η μεγαλύτερή τους έγνοια. Οι Βρετανοί, από τη μεριά τους, ήθελαν πίσω τον βασιλιά σε ρόλο επιτηρητή. Το έλεγαν καθαρά. Δεν εμπιστεύονταν το ΕΑΜ γιατί ήξεραν ότι είχαν αντίθετα συμφέροντα με αυτό».