Γιατί η Ιστορία επαναλαμβάνεται

«Καλοκαιρινή βροχή» το 2006, «Χυτό Μολύβι» το 2008-2009, «Στυλοβάτης της Αμυνας» το 2012, «Παρυφή Προστασίας» το 2014: η ιστορία των σχέσεων ανάμεσα στο Ισραήλ και στη Λωρίδα της Γάζας, μετά την απομάκρυνση των εβραίων εποίκων από αυτή τη μικρή παράκτια περιοχή το 2005, μοιάζει να συνοψίζεται σε μια αλληλουχία στρατιωτικών επιχειρήσεων. Ποιος ευθύνεται; Επιβάλλεται ανεπαίσθητα η ιδέα ότι Ισραηλινοί και Παλαιστίνιοι είναι όμηροι ενός σύγχρονου «οφθαλμός αντί οφθαλμού». Ενας αρχαϊκός αταβισμός που τους ωθεί να σφάζονται ανά τακτά χρονικά διαστήματα. Και απαλλάσσει τη διεθνή κοινότητα από κάθε ευθύνη. Για να γλιτώσουμε από αυτή τη μοιρολατρία, πρέπει να αφηγηθούμε μια άλλη ιστορία.

Αντίθετα από ό,τι ισχυρίζεται το Ισραήλ, η κατοχή της Λωρίδας της Γάζας δεν έλαβε τέλος με την αποχώρηση του τελευταίου στρατιώτη, στις 11 Σεπτεμβρίου 2005. Οπως υπενθυμίζει η ισραηλινή ΜΚΟ Gisha στον ιστότοπό της, το εβραϊκό κράτος εξακολουθεί να ελέγχει ολόκληρες πλευρές της ζωής των κατοίκων της Γάζας: το ληξιαρχικό μητρώο, τα χωρικά ύδατα, τον εναέριο χώρο και τον μοναδικό εμπορικό σταθμό. Ο ισραηλινός στρατός απαγορεύει σχεδόν στο σύνολο των κατοίκων τη μετάβαση στη Δυτική Οχθη, κατά παράβαση των συνθηκών του Οσλο, που καθιστούσαν τα δύο παλαιστινιακά εδάφη ενιαία νομική οντότητα. Οι κάτοικοι του θυλάκου δεν έχουν ούτε δικαίωμα εισόδου στη «ζώνη ασφαλείας», μια λωρίδα με πλάτος 500 μέτρα έως ένα χιλιόμετρο κατά μήκος των συνόρων με το Ισραήλ, όπου συχνά διαθέτουν γεωργικές εκτάσεις. Οσοι το αποτολμούν δέχονται συστηματικά πυρά.

ΥΠΟ ΚΑΤΟΧΗ. Οι περισσότεροι ειδικοί επί του διεθνούς δικαίου, λοιπόν, συμφωνούν πως η Λωρίδα της Γάζας τελεί πάντα υπό κατοχή. Είναι η επίσημη θέση του ΟΗΕ. Μάλιστα χάρη στη στήριξη της Αιγύπτου του στρατάρχη Αλ Σίσι, άσπονδου εχθρού της Χαμάς, και την απάθεια της διεθνούς κοινότητας, ο αποκλεισμός της Γάζας έχει επιδεινωθεί. Σύμφωνα με την παλαιστινιακή στατιστική υπηρεσία, η ανεργία για τους νέους 15-29 ετών έφτασε το 58%. Το 70% του πληθυσμού εξαρτάται από την επισιτιστική βοήθεια για την επιβίωσή του.

Τα ξεσπάσματα βίας του 2006, του 2008, του 2012 και του 2014 ήταν όλα σχετιζόμενα, άμεσα ή έμμεσα, με τον εγκλεισμό των κατοίκων της Γάζας. Μια κατάσταση που δεν χρονολογείται στην εκλογή της Χαμάς το 2006, αλλά στον πρώτο πόλεμο στον Κόλπο το 1991. Τότε, προτού αρχίσουν οι επιθέσεις αυτοκτονίας, έχασαν οι Παλαιστίνιοι της Γάζας το δικαίωμα να κυκλοφορούν ελεύθερα.

Ολες οι συμφωνίες εκεχειρίας που επιτεύχθηκαν στο παρελθόν περιελάμβαναν ρήτρες άρσης ή ελάφρυνσης του αποκλεισμού. Και όλες αγνοήθηκαν, μερικώς ή ολικώς, από το Ισραήλ και τον αιγύπτιο σύμμαχό του. Αυτή που βρίσκεται στο στάδιο της επεξεργασίας δεν θα αποτελέσει εξαίρεση.

ΕΥΘΥΝΕΣ. Εχει βέβαια και η Χαμάς ευθύνες. Εχει παραβιάσει και αυτή όλες τις συμφωνίες εκεχειρίας εισάγοντας, μέσω των τούνελ της Ράφας, ένα ολόκληρο οπλοστάσιο ιρανικών πυραύλων. Αποδυναμωμένη λόγω του αποκλεισμού, η Χαμάς μπαίνει τακτικά στον πειρασμό να αποκαταστήσει την εικόνα της ως κίνημα «αντίστασης» προκαλώντας το Ισραήλ.

Ο μόνος τρόπος να σπάσει αυτός ο φαύλος κύκλος – και ειδικότερα να περιθωριοποιηθεί η Χαμάς – είναι να αναβιώσει η ειρηνευτική διαδικασία. Οχι μια εκβιαστική διαδικασία που διέπεται από τον νόμο του ισχυρότερου, όπως έμοιαζαν οι περισσότεροι γύροι διαπραγματεύσεων των τελευταίων είκοσι ετών, αλλά ισότιμες συνομιλίες, με το διεθνές δίκαιο ως σημείο αναφοράς.

Την περασμένη Παρασκευή, ωστόσο, στο περιθώριο μιας συνέντευξης Τύπου αφιερωμένης στη Γάζα, ο ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε πως είναι κατηγορηματικά αντίθετος στη δημιουργία ενός κυρίαρχου παλαιστινιακού κράτους. Μία σπάνια κρίση ειλικρίνειας. Ελλείψει ενός τέτοιου ορίζοντα, όμως, ο ισραηλινός στρατός μπορεί ήδη να αρχίσει να σκέπτεται την κωδική ονομασία της επόμενης επιχείρησής του εναντίον της Γάζας.