Κύπρος: Χάσμα για εποίκους και περιουσιακό, διαφωνίες στις εξουσίες

Χάσμα για τους εποίκους και το περιουσιακό, αποκλίσεις στις επιμέρους εξουσίες (συνιστωσών πολιτειών) και στις αρμοδιότητες της κεντρικής κυβέρνησης, αλλά και συγκλίσεις σε θέματα που αφορούν την εκτελεστική και νομοθετική εξουσία της ενωμένης Κύπρου καταγράφει το απόρρητο έγγραφο με το περιεχόμενο των διακοινοτικών συνομιλιών από τις 6 Μαϊου μέχρι τις 25 Ιουνίου, το οποίο αποκαλύπτουν «ΤΑ ΝΕΑ».

Οπως προκύπτει από το έγγραφο με τη συγκριτική σύνοψη των προτάσεων που έχουν καταθέσει οι δύο πλευρές μέσα σε δύο μήνες διαπραγματεύσεων, οι περισσότερες προτάσεις κινούνται πάνω στην πεπατημένη σχετικών προβλέψεων του σχεδίου Ανάν, αν και με βελτιώσεις από την ελληνοκυπριακή πλευρά που φαίνεται να πατούν πάνω στην πρόταση Γκάλι του 1992.  

Παρότι, όπως προβλέπει η Κοινή Διακήρυξη στην οποία συμφώνησαν τον περασμένο Φεβρουάριο ο Νίκος Αναστασιάδης και ο Ντερβίς Ερογλου, η διαπραγμάτευση όλων των πτυχών του Κυπριακού είναι αλληλοσυνδεόμενη, η τουρκοκυπριακή πλευρά επιχειρεί να παρακάμψει τη συζήτηση για το εδαφικό, την ασφάλεια και τις εγγυήσεις, καθώς και την ουσιαστική συζήτηση για το θέμα των εποίκων.

Στις προτάσεις που έχουν κατατεθεί, από την επανεκκίνηση των συνομιλιών στις 6 Μαΐου μέχρι και την 25η Ιουνίου, και προκύπτουν από το έγγραφο που έχουν στη διάθεσή τους «ΤΑ ΝΕΑ» δεν υπάρχει επίσης αναφορά περί ενιαίας κυριαρχίας ούτε αναφορές περί απαγόρευσης ένωσης ή απόσχισης, οι οποίες υπήρχαν στο σχέδιο Ανάν.

ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΕΣ. Βελτιωμένες σε σχέση με τις προβλέψεις του σχεδίου Ανάν είναι οι προτάσεις των Ελληνοκυπρίων για την εκτελεστική εξουσία, καθώς φαίνεται ότι αντλούν περισσότερο από το σχέδιο Γκάλι που είχε κατατεθεί το 1992 και λιγότερο από το σχέδιο Ανάν, το οποίο δημιουργούσε (με τον θεσμό του συλλογικού Προεδρείου) μια αποδυναμωμένη εκτελεστική εξουσία χωρίς ουσιαστικές αρμοδιότητες.

Σε γενικές γραμμές, οι παροικούντες την Ιερουσαλήμ γνωρίζουν ότι κανένα σχέδιο στο ομοσπονδιακό πρότυπο δεν θα προιωνίζεται ένα ισχυρό κεντρικό κράτος. Ωστόσο, παρά την εμμονή της τουρκοκυπριακής πλευράς να δοθεί περισσότερη εξουσία στις δύο κοινότητες (συνιστώσες πολιτείες) αντί της κεντρικής κυβέρνησης, η εικόνα που προκύπτει από τις κατατεθείσες προτάσεις είναι καλύτερη από αυτήν που προέκυπτε από το σχέδιο Ανάν, εφόσον βέβαια η τουρκοκυπριακή πλευρά συναινέσει στις ελληνοκυπριακές προτάσεις.

Η πρόταση της ελληνοκυπριακής πλευράς προβλέπει την εκλογή προέδρου της ενωμένης Κύπρου με καθολική ψηφοφορία και με απόλυτη πλειοψηφία. Η πρόταση είναι έτσι διατυπωμένη ώστε ο πρόεδρος να είναι Ελληνοκύπριος, παρά το γεγονός ότι η άλλη πλευρά θέλει χωριστές εκλογές στις δύο κοινότητες για την εκλογή προέδρου και αντιπροέδρου. Κατά τα λοιπά, από τις κατατεθείσες προτάσεις δεν αλλάζει η αναλογία της αντιπροσώπευσης των δύο κοινοτήτων, η οποία ακολουθεί τον κανόνα 3 προς 1.

Ωστόσο, όπως και στο σχέδιο Ανάν, επανέρχεται το θέμα του βέτο. Συγκεκριμένα, η τουρκοκυπριακή πρόταση για τη λήψη αποφάσεων στο υπουργικό συμβούλιο όταν δεν υπάρχει συναίνεση είναι να λαμβάνονται οι αποφάσεις με απλή πλειοψηφία, απαιτεί όμως αυτή να περιλαμβάνει δύο μέλη από κάθε κοινότητα (έναντι του ενός μέλους που προτείνει η ελληνοκυπριακή πλευρά).

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ. Ολα αυτά, βέβαια, μένει να φανούν καθώς τις επόμενες ημέρες οι διαπραγματευτές των δύο πλευρών Ανδρέας Μαυρογιάννης και Κουντρέτ Οζερσάι αναμένεται να ξαναβρεθούν, ενώ στις 18 Ιουλίου έχουν ορίσει ειδική συνάντηση. Παράλληλα ο τουρκοκύπριος ηγέτης Ντερβίς Ερογλου αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο για υιοθέτηση μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης, σημειώνοντας ωστόσο ότι τίποτα δεν μπορεί να υποκαταστήσει μια συνολική διευθέτηση.