Ιώ Βουλγαράκη: «Εχουμε πρόβλημα πολιτικοποίησης»

Οταν διαπίστωσε ότι δεν ήταν ευτυχισμένη ως ηθοποιός, αποφάσισε να γίνει σκηνοθέτις. Οταν αποφάσισε να συνεχίσει τις σπουδές της στο εξωτερικό, δεν κοίταξε – ως είθισται – προς τη Δύση, αλλά επέλεξε τη Μόσχα. Και τώρα η μόλις 29 ετών Ιώ Βουλγαράκη επιστρέφει ξανά στα πάτρια με το νεανικό αριστούργημα του Φρίντριχ Σίλερ «Οι ληστές», στον χώρο Ε του Φεστιβάλ Αθηνών με την ομάδα Πυρ, για να μας μιλήσει για εκδίκηση και συγχώρεση. «Είμαι με το ένα πόδι εδώ και το άλλο έξω, όχι λόγω κρίσης, αλλά επειδή θεωρώ σημαντικό να υπάρχει κι ένα παράθυρο προς τα έξω» μας λέει λίγο πριν ξεκινήσει τις τελευταίες πρόβες με τον Γιώργο Γάλλο, τον Δημήτρη Ημελλο, τη Δέσποινα Κούρτη και τον Αργύρη Ξάφη, που ανάμεσα σε άλλους ερμηνεύουν τους βασικούς ρόλους της δεύτερης δουλειάς της στην Ελλάδα (η πρώτη ήταν το «Γλέντι στον καιρό της πανούκλας», τον χειμώνα του 2013).  

«Με αφορά, όμως, να κάνω θέατρο στη γλώσσα μου με έλληνες ηθοποιούς για έλληνες θεατές. Χρειάζεται μάχη, να είσαι μέσα στο ρινγκ, μέσα στη δουλειά. Αν δεν είμαι εδώ, αν δεν παλέψω εδώ, δεν θα έχω και δικαίωμα να κρίνω» συνεχίζει η σκηνοθέτις που ετοιμάζεται ήδη για τη νέα της σκηνοθετική απόπειρα στο Ινστιτούτο Γκροτόφσκι στην Πολωνία με ένα κείμενο του Δημήτρη Δημητριάδη.

Εφυγε από την Ελλάδα τη στιγμή που ξεκινούσε η κρίση και παρακολούθησε την κατάσταση από απόσταση. Τη βοήθησε να διακρίνει καλύτερα τις αιτίες που μας οδήγησαν ώς εδώ; «Η δική μου γενιά είναι απολιτίκ. Αλλος περισσότερο, άλλος λιγότερο, έχουμε πρόβλημα πολιτικοποίησης. Δεν είχαμε ανθρώπους να μας εμπνεύσουν. Δεν είχαμε όμως και εμπόδια που να μας οδηγήσουν σε πιο συνειδητές διεκδικήσεις. Μεγαλώσαμε πιο βολεμένα από τους γονείς μας, με ό,τι καλό και κακό μπορεί αυτό να συνεπάγεται. Η γενιά μου έχει τρομερά ποσοστά αποχής από τις εκλογές. Εχει κάνει τις λιγότερες πολιτικές συζητήσεις στους δρόμους κι αυτό νομίζω ότι είναι πολύ ανησυχητικό.

Αν η δική μας φοιτητική ζωή είχε να κάνει μόνο με το πού θα πάμε διακοπές, ενώ η φοιτητική ζωή των γονιών μας είχε να κάνει με συζητήσεις επί συζητήσεων και με αγώνες επί αγώνων, κάπου έχει γίνει ένα λάθος. Το θέμα είναι τι γίνεται από δω και πέρα. Θα ήθελα να βλέπω ο καθένας μας να κάνει όσο πιο καλά μπορεί αυτό που κάνει, είτε πρόκειται για μια παράσταση είτε έχει φούρνο είτε βάζει σφραγίδες στην Εφορία. Νομίζω ότι δεν μπορεί να υπάρξει μεγαλύτερη πολιτική πράξη ειδικά για τη στιγμή που βρισκόμαστε. Πρέπει να τελειώνουμε με όποιου είδους φυγοπονία και επανάπαυση».

Ο ρατσισμός. Στα χρόνια που η Ιώ Βουλγαράκη (της οποίας ο πατέρας ονομάζεται Γιώργος, αλλά ουδεμία σχέση έχει με τον συνεπίθετο πολιτικό) έλειπε στη Ρωσία όμως, στην Ελλάδα δεν «άνθιζε» μόνο η κρίση, αλλά και ο ρατσισμός και η βία, κάτι που η ίδια δεν βίωσε ούτε για μία στιγμή, όπως λέει, στη Μόσχα. «Είναι το πιο μεγάλο πρόβλημα, και είναι τρομακτικό. Είναι σαν να ξυπνήσαμε ξαφνικά και να νομίζουμε ότι επειδή τώρα έγινε εμφανές και πήρε τις διαστάσεις που πήρε, τώρα γεννήθηκε. Δεν είναι έτσι. Ο ρατσισμός και τα σπέρματα φασιστικών συμπεριφορών υπήρχαν σε όλα τα κοινωνικά στρώματα, απλώς μας φαίνονταν γραφικά και χάσαμε τη στιγμή που από γραφικό έγινε κίνδυνος, με αποτέλεσμα να φτάσουμε τώρα σε αυτά τα ποσοστά».

Η βία και η αγάπη. Βία ωστόσο δεν υπάρχει και στο πρώτο έργο που έγραψε ο πρώτος μεγάλος εκπρόσωπος του ρομαντισμού, όταν μόλις 19 ετών, εσώκλειστος σε στρατιωτική ακαδημία, είχε δηλώσει άρρωστος για να εξασφαλίσει ένα κερί και να γράφει το βράδυ; «Η βία είναι αναπόσπαστο κομμάτι του έργου. Είναι όμως πιο σκληρές οι σκηνές της ουσίας παρά της σωματικής πάλης και του αίματος. Η βία είναι η μία δύναμη. Υπάρχει και το αντίπαλον δέος: η αγάπη και η δύναμη της συγχώρεσης. Αυτό το δίπολο εκδίκησης – συγχώρεσης προσπαθούμε να φωτίσουμε» λέει για τους «Ληστές», τους οποίους η ίδια πιστεύει πως ο Σίλερ έγραψε με πρόθεση να σοκάρει το κοινό της εποχής, μια τραγωδία με τολμηρότατο χιούμορ που βρίσκεται συνεχώς στην κόψη μεταξύ του αστείου και του τραγικού, δεδομένου, όπως διευκρινίζει, ότι το συγκεκριμένο έργο δεν ανήκει στον ρομαντισμό, αλλά στο σχετικά άγνωστο κίνημα Θύελλα και Οργή.