Οι τρεις πληγές της κρίσης

Απασχόληση, χρέη των νοικοκυριών και εισοδηματικό χάσμα μεταξύ ανώτερων και κατώτερων κοινωνικών στρωμάτων είναι τρεις από τις βασικότερες προκλήσεις που καλείται να ξεπεράσει η αμερικανική οικονομία για να πετύχει σταθερή και ισχυρή ανάπτυξη τέσσερα χρόνια μετά το – επίσημο – τέλος της χρηματοπιστωτικής κρίσης, που είχε εκδηλωθεί από το 2007 έως το 2010 με τραπεζική κρίση, το σκάσιμο της φούσκας των ακινήτων και μαζικές κατασχέσεις κατοικιών.

Η μεγαλύτερη από το αναμενόμενο μείωση της ανεργίας που ανακοινώθηκε στις ΗΠΑ μία μόλις ημέρα πριν από την εθνική εορτή της χώρας, την Ημέρα της Ανεξαρτησίας που γιορτάστηκε στις 4 Ιουλίου, αποτελεί καθαρό σημάδι ότι οι συνθήκες στη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου βελτιώνονται. Οι προκλήσεις όμως παραμένουν πολλές και στα τρία αυτά μέτωπα. «Τα στοιχεία για την απασχόληση είναι πολύ καλά, αλλά μη ρίχνετε ακόμη πυροτεχνήματα» έγραψε η «Νιου Γιορκ Τάιμς».

Η απροσδόκητη μείωση κατά 0,2% της ανεργίας, στο 6,1% τον Ιούνιο, είναι ιδιαίτερα θετική και δημιουργεί ελπίδες ότι τους επόμενους μήνες μπορεί να υπάρξει και σημαντική αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας. Η αγορά εργασίας όμως φαίνεται ότι δεν έχει ξεπεράσει ακόμη τον σκόπελο. Η ανεργία εξακολουθεί να παραμένει, συγκριτικά, σε υψηλά επίπεδα για τα δεδομένα των ΗΠΑ, αφού πριν από τη 18μηνη ύφεση που άρχισε τον Δεκέμβριο του 2007 διαμορφωνόταν σε 4% έως 5%. Το ποσοστό του πληθυσμού που εργάζεται ή αναζητά εργασία παραμένει κοντά σε χαμηλά 30ετίας, σημάδι ότι πολλοί άνεργοι έχουν σταματήσει να ψάχνουν για δουλειά, σχολίαζε η «Γουόλ Στριτ Τζέρναλ».

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΧΡΕΗ. Επιπλέον, περίπου το 3% του ενήλικου πληθυσμού δηλώνει ότι εργάζεται με καθεστώς μερικής απασχόλησης, ποσοστό πολύ υψηλότερο από αυτό που είχε καταγραφεί στα τέλη του 2007 (1,8%), σχολιάζει το Μπένιαμιν Απλμπαουμ των «Νιου Γιορκ Τάιμς», ο οποίος σημειώνει επίσης ότι πολλοί δεν περιλαμβάνονται στους ανέργους επειδή δεν αναζητούν πια δουλειά. Την ίδια στιγμή μεγάλη πρόκληση αποτελεί η συνεχής αύξηση των χρεών των αμερικανικών νοικοκυριών. Οπως αναφέρει  στην «Γκάρντιαν» ο πρόεδρος του Ινστιτούτου Οικονομικών Levy του Κολεγίου Bard Δημήτρης Παπαδημητρίου, σήμερα οι ΗΠΑ βρίσκονται αντιμέτωπες με το «τρικέφαλο τέρας» της χαμηλής ζήτησης από το εξωτερικό, του αυστηρού κρατικού προϋπολογισμού και της μεγάλης ανισότητας στα εισοδήματα. Εξηγεί μάλιστα πως οι Αμερικανοί θέλουν να συνεχίσουν να καταναλώνουν με αυξημένους ρυθμούς, αλλά οι πιο πολλοί δεν βλέπουν πλέον τις αποδοχές τους να αυξάνονται. Επομένως, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, η πλειονότητα των πολιτών (περίπου το 90%) θα καταφύγει ξανά στην πρακτική του δανεισμού. Καθοριστικός παράγοντας γι’ αυτό είναι ότι ενώ οι πλούσιοι γίνονται πλουσιότεροι, οι πιο φτωχοί, δηλαδή περίπου το 90% του πληθυσμού, θα βυθίζονται πιο βαθιά στο χρέος.

Καθώς μάλιστα ο πλούτος των εταιρειών αυξάνεται, η ευημερία των κατώτερων οικονομικών στρωμάτων μειώνεται, επισημαίνει ο νομπελίστας καθηγητής Τζόζεφ Στίγκλιτς. Προσθέτει δε ότι οι τράπεζες σώθηκαν επειδή έλαβαν βοήθεια εκατοντάδων δισ. δολαρίων κατά τη διάρκεια της κρίσης, ενώ οι δανειολήπτες και ειδικά όσοι είχαν πάρει στεγαστικά έπεσαν θύματα των πρακτικών των ίδιων τραπεζών. Τη στιγμή που τα μέσα εισοδήματα στις ΗΠΑ είναι χαμηλότερα από όσο ήταν πριν από δύο δεκαετίες, «χρειαζόμαστε όχι μόνο έναν πόλεμο κατά της φτώχειας, αλλά έναν πόλεμο για να προστατέψουμε τη μεσαία τάξη» αναφέρει.