Το αντιμοναρχικό κίνημα ενισχύεται

Μήπως οι προσπάθειες ανανέωσης του απαρχαιωμένου θεσμού της μοναρχίας είναι τελικά μάταιες; Μήπως η συντήρηση πολυδάπανων και ουσιαστικά άχρηστων απολιθωμάτων ενός παρελθόντος πολύ μακρινού είναι εντελώς περιττή σε μια εποχή που οι περιστάσεις απαιτούν τη μεγάλη αλλαγή ακόμα και των σύγχρονων δημοκρατικών πολιτευμάτων; Η παραίτηση του Χουάν Κάρλος έθεσε και πάλι επί τάπητος τη συζήτηση για τη χρησιμότητα των θρόνων και των βασιλικών οίκων στην Ευρώπη.

Το βράδυ της Δευτέρας, όταν ο ισπανός βασιλιάς ανακοίνωσε την παραίτησή του, εκατοντάδες χιλιάδες υπήκοοί του κατέβηκαν στους δρόμους τουλάχιστον 60 πόλεων της χώρας ζητώντας τη διενέργεια δημοψηφίσματος για το μέλλον της μοναρχίας. Συγκεντρώσεις υποστήριξης αυτού του αιτήματος πραγματοποιήθηκαν και σε άλλες 30 πόλεις της Ευρώπης και της Λατινικής Αμερικής. Το αίτημα για δημοψήφισμα έχει ήδη διατυπωθεί διαδικτυακά και δεκάδες χιλιάδες υπογραφές έχουν συλλεχθεί. Οι υπογράφοντες προτρέπουν τα πολιτικά κόμματα της Ισπανίας να εκμεταλλευθούν αυτή την «ιστορική ευκαιρία για προώθηση μιας δημόσιας συζήτησης που θα βοηθήσει στην αναζωογόνηση της δημοκρατίας και θα καθορίσει το μέλλον της μοναρχίας».

Απαρατήρητο δεν πέρασε το γεγονός ότι στις πρόσφατες ευρωεκλογές τα μικρά αριστερά και αντιμοναρχικά κόμματα της Ισπανίας συγκέντρωσαν συνολικά περίπου το 20% των ψήφων. Οι νεαροί Ισπανοί φαίνεται ότι συνδέουν τα προβλήματα της χώρας με τα σκάνδαλα που πλήττουν τον βασιλικό οίκο και τη διαφθορά που οδήγησε την Ισπανία στην κρίση. Μάλιστα ο επικεφαλής του κόμματος Podemos (Μπορούμε), που προέκυψε από το κίνημα των Αγανακτισμένων και έκανε εμφάνιση – έκπληξη στις ευρωεκλογές κερδίζοντας πέντε έδρες, δεν παρέλειψε να δείξει τις προθέσεις του. Την ημέρα της ανακοίνωσης της παραίτησης του Χουάν Κάρλος άρχισε εκστρατεία στο twitter για το δημοψήφισμα, γράφοντας: «Είμαστε πολίτες, δεν είμαστε υπήκοοι. Ηρθε η ώρα να πούμε την άποψή μας». Ετσι, τώρα η Ισπανία εκτός από το δημοψήφισμα για την Καταλωνία, μπορεί να έχει μπροστά της ακόμη ένα ιστορικό δημοψήφισμα.

Αυτές οι εξελίξεις, βέβαια, δεν έχουν μόνο ισπανική διάσταση. Τα αντιμοναρχικά κινήματα φαίνεται να ενισχύονται ακόμα και σε χώρες με βαθιά παράδοση στη βασιλεία, όπως η Βρετανία. Το ερώτημα που θέτουν είναι εύλογο: μπορούμε ακόμα στον 21ο αιώνα να μιλάμε για κληρονομικά δικαιώματα;