Αλλάζουν τη ζωή μας τα προϊόντα συνθετικής βιολογίας

Μία νέα γενιά καταναλωτικών προϊόντων τα οποία παρασκευάζονται με μια εξελιγμένη τεχνική που ακούει στο όνομα συνθετική βιολογία προβάλλουν δειλά δειλά στα ράφια των καταστημάτων τουλάχιστον στη Δυτική Ευρώπη και στις ΗΠΑ.

Αυτά τα προϊόντα που περιλαμβάνουν μια μεγάλη γκάμα από σαπούνια και αφρόλουτρα μέχρι καθαριστικά γενικής χρήσης για το σπίτι, παρασκευάζονται από ουσίες που προέρχονται από διάφορους οργανισμούς. Τέτοιοι οργανισμοί, όπως για παράδειγμα ένα είδος φυκιών, υφίστανται μια τροποποίηση στον γενετικό τους κώδικα ώστε να παράγουν τις επιθυμητές ουσίες και έτσι να μειώνεται η ανάγκη χρήσης για τα συγκεκριμένα προϊόντα άλλων ουσιών που αντλούνται απευθείας από το περιβάλλον, συνήθως με μεγάλο οικολογικό αντίκτυπο.

Οπως αναφέρει η εφημερίδα «Νιου Γιορκ Τάιμς», μια βελγική εταιρεία, η Ecover, η οποία παρασκευάζει οικολογικά προϊόντα οικιακής χρήσης, παρασκεύασε ένα υγρό απορρυπαντικό χρησιμοποιώντας έλαιο από φύκια που υπέστησαν τροποποίηση DNA στο εργαστήριο. Το έλαιο αυτό, όπως λέει η εταιρεία, αποτελεί φυσικό υποκατάστατο του φοινικοπυρηνέλαιου, το οποίο αντλείται από τα τροπικά δάση προκαλώντας μεγάλο πονοκέφαλο στους περιβαλλοντολόγους που βλέπουν μαζί με τους φοίνικες να απειλούνται και τα ενδιαιτήματα ζώων με εξαφάνιση.

Η συνθετική βιολογία αρχικώς αναπτύχθηκε για την παραγωγή βιοκαυσίμων. Στην περίπτωση της τροποποίησης του DNA διάφορων οργανισμών, οι επιστήμονες εφαρμόζουν την τεχνητή σύνθεση γονιδίων όπου σχεδιάζουν το DNA ενός οργανισμού εξ ολοκλήρου σε ηλεκτρονικό υπολογιστή και το μεταλαμπαδεύουν σε αυτό. Από την άλλη πλευρά, στο πλαίσιο πάντα της συνθετικής βιολογίας, αλλάζουν τις ακολουθίες του DNA και των γονιδίων στους οργανισμούς επεμβαίνοντας έτσι στη λειτουργία τους όπως την θέλουν. Με αυτό τον τρόπο επεμβαίνουν σε μύκητες και βακτήρια για να παράγουν ουσίες που υπό φυσιολογικές συνθήκες δεν θα παρήγαν. Η Ecover προμηθεύεται το νέου τύπου έλαιο από φύκια από τη Solazyme.

H Solazyme, αναφέρουν οι «Νιου Γιορκ Τάιμς», έχει παρασκευάσει σειρά προϊόντων με βάση ένα άλλο έλαιο από φύκια το οποίο εξάγει με αυτές τις νέες τεχνικές και τα προϊόντα αυτά βρίσκονται στα ράφια καταστημάτων όπως τα Sephora και Nordstrom.

«Χρησιμοποιούμε τη μοριακή βιολογία και καθιερωμένες βιομηχανικές πρακτικές για να παράγουμε ανανεώσιμα και βιώσιμα έλαια από φύκια. Με τον τρόπο αυτό εξαλείφουμε την πίεση που δέχονται τα ευαίσθητα οικοσυστήματα στον Ισημερινό από την άντληση των φυσικών τους πόρων μέσω αποψίλωσης των δασών και καταστροφής των ενδιαιτημάτων των ζώων», ανέφερε στην αμερικανική εφημερίδα η Τζι Κάουφμαν Τζόνσον, διευθύντρια βιώσιμης ανάπτυξης στην εταιρεία.

Ορισμένες μεγάλες περιβαλλοντικές και καταναλωτικές οργανώσεις υποστηρίζουν πως το έλαιο από φύκια που χρησιμοποιεί η βελγική εταιρεία στο νέο της απορρυπαντικό δεν περιλαμβάνει ίχνη γενετικά τροποποιημένων οργανισμών (κοινώς μεταλλαγμένων) κατά την καθιερωμένη έννοια του όρου. Ωστόσο, επισημαίνουν, η σήμανση στην ετικέτα ότι περιέχει «φυσικά συστατικά» δίνει λανθασμένη εντύπωση στον καταναλωτή επειδή «αυτός που θα αγοράσει ένα τέτοιο προϊόν έχει άλλο πράγμα στο μυαλό του όταν βλέπει τον όρο φυσικό», λέει ο Μάικλ Χάνσεν, επικεφαλής επιστήμονας της Ενωσης Καταναλωτών στις ΗΠΑ.

Στο αμέσως προσεχές διάστημα πάντως η επιστημονική επιτροπή του ΟΗΕ για τη Συνθήκη της Βιοποικιλότητας θα ασχοληθεί με τη θέσπιση κανόνων αναφορικά με τα προϊόντα που αφορούν αυτή τη νέα επιστήμη. Εταιρείες συνθετικής βιολογίας στις ΗΠΑ ισχυρίζονται ότι ορισμένοι από τους μικροοργανισμούς που δημιούργησαν ώστε να παραγάγουν συστατικά που μιμούνται το άρωμα του πορτοκαλιού και του γκρέιπφρουτ έχουν ελεγχθεί από την Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος και από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ.

Μαγιά, η αγαπημένη
Ο μονοκύτταρος μύκητας μαγιά φαίνεται πως είναι ο αγαπημένος των εταιρειών που ασχολούνται με τη συνθετική βιολογία. Τροποποιώντας το DNA του οι επιστήμονες αποκτούν συστατικά με το άρωμα βανίλιας ή κίτρου που προορίζονται για τη χρήση σε τροφές. Στον τομέα των καλλυντικών, άλλες εταιρείες δημιουργούν το συστατικό σκουαλάνιο που συνήθως προέρχεται από τα ελαιόδεντρα και έχει την ιδιότητα να προσφέρει στο δέρμα ελαστικότητα και ενυδάτωση.