Υπάρχει αριστερή πολιτική για τη μετανάστευση;

Ερώτημα πρώτο: Ποιος είναι ο πιο γρήγορος τρόπος για να κλείσουν τα εσωτερικά σύνορα της Ευρώπης; Να μοιράσει κάποιος ταξιδιωτικά έγγραφα στους παράτυπους μετανάστες για να μπορέσουν να φτάσουν στη χώρα της αρεσκείας τους. Το έκανε ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι το 2011 αλλά οι δυστυχείς ταξιδιώτες έπεσαν πάνω στους αγριεμένους γάλλους χωροφύλακες. Το προβλέπει, μεταξύ άλλων, στο επικαιροποιημένο πρόγραμμά του ο ΣΥΡΙΖΑ αλλά είναι εξαιρετικά αμφίβολο ότι θα τηρήσει ποτέ την προεκλογική του δέσμευση. Αυτή τη φορά οι δυστυχείς ταξιδιώτες θα πέσουν πιθανότατα πάνω σε αγριεμένους ιταλούς καραμπινιέρους.
Ερώτημα δεύτερο: Ποια είναι η πιο ασφαλής μέθοδος για να εκτοξευθούν σε ακόμη μεγαλύτερα ύψη τα ποσοστά της Ακρας Δεξιάς στην Ευρώπη; Να συνεχιστεί αυτή η μεταναστευτική πολιτική. Που σημαίνει ότι οι έλληνες λιμενικοί και οι ιταλοί ακτοφύλακες θα συνεχίσουν να κυνηγάνε τους εμπόρους και να σώζουν ή να μη σώζουν ανυπεράσπιστους ανθρώπους χωρίς ουσιαστική βοήθεια από την Ευρώπη.

Η ήττα της ευρωπαϊκής ιδέας
Αυτό το συναίσθημα εγκατάλειψης που κυριαρχεί στον Νότο απέναντι στις Βρυξέλλες συνιστά ακόμη μία ήττα για την ευρωπαϊκή ιδέα. Ενδεχομένως δεν είναι η μεγαλύτερη. Εχει όμως προκαλέσει ένα τραύμα που αρχίζει να κακοφορμίζει. Στην πραγματικότητα, και σε αυτή την περίπτωση επαναλαμβάνεται το κλασικό μοτίβο διχοτόμησης ανάμεσα στον Βορρά και στον Νότο. Οχυρωμένοι πίσω από το Δουβλίνο ΙΙ, οι Βόρειοι προβάλουν ως επιχείρημα τις καλές επιδόσεις τους στην παροχή ασύλου. Με άλλα λόγια, υποστηρίζουν ότι σηκώνουν το βάρος του φορτίου που τους αναλογεί κάνοντας απλώς σωστά τη δουλειά τους. Το υπονοούμενο για ακόμη μία φορά είναι ότι οι Νότιοι τα κάνουν και πάλι μούσκεμα. Αυτοί από την πλευρά τους απαντούν ότι η επαναπροώθηση των παράτυπων μεταναστών στη χώρα υποδοχής, όπως προβλέπεται από το Δουβλίνο ΙΙ, ρίχνει όλο το βάρος στον Νότο. Το υπονοούμενο εδώ είναι η έλλειψη αλληλεγγύης.
Η κοινή συνισταμένη είναι η απουσία πολιτικής – όχι μόνο ως σύνολο μέτρων που λαμβάνονται για την επίλυση ενός προβλήματος αλλά και ως ιδεολογική επιλογή. Απέναντι στην απάνθρωπη κραυγή της Ακρας Δεξιάς «να γυρίσουν σπίτια τους» ο ανθρωπισμός της Αριστεράς στέκεται αμήχανος. Ταξιδιωτικά έγγραφα και άδειες παραμονής για όλους; Μοιάζει η ιδανική συνταγή αυτοκτονίας για μια κοινωνία. Φιλοξενία χωρίς σαφή πολιτική ενσωμάτωσης είναι αδύνατον να υπάρξει. Ούτε μπορεί να κερδίσει κανείς το στοίχημα της πολυπολιτισμικότητας σπέρνοντας γκέτο στα οποία θα φυτοζωούν πένητες χωρίς καμία προοπτική.

Σπασμωδικές αντιδράσεις
Ουμανιστική εκ χαρακτήρος η Αριστερά, αντιδρά σπασμωδικά απέναντι στην ανθρώπινη τραγωδία που εκτυλίσσεται καθημερινά στα μάτια μας. Το τελευταίο δείγμα μάς το προσέφερε η κυβέρνηση Ολάντ στη Γαλλία. Μόλις λίγες ημέρες μετά τις ευρωεκλογές και τον θρίαμβο της Μαρίν Λεπέν η γαλλική αστυνομία ξήλωσε τρεις καταυλισμούς μεταναστών στο Καλαί. Είναι ένα είδος πολιτικής διά της μιμήσεως που σπανίως φέρνει αποτελέσματα: η κοινή γνώμη προτιμά πάντα το αυθεντικό, που σε αυτήν την περίπτωση είναι οι ακροδεξιοί βρυχηθμοί. Και η Αριστερά αισθάνεται να προδίδει την ψυχή της.
Με έναν τέτοιο πόνο ψυχής ξεδίπλωσε η κυβέρνηση Παπανδρέου το πρώτο σύρμα του φράχτη που κατασκευάστηκε στον Εβρο προκειμένου να ανακοπεί η μεταναστευτική ροή. Ο φράκτης ήταν για την παραμονή μας στη Συνθήκη Σένγκεν περίπου ό,τι ήταν το Μνημόνιο για την παραμονή μας στην ευρωζώνη. Η μετανάστευση, ωστόσο, έχει τις ιδιότητες του υγρού: αν της κλείσεις μία δίοδο θα κατευθυνθεί σε άλλη. Και η δίοδος σε αυτή την περίπτωση είναι η θάλασσα. Η θάλασσα, όμως, σημαίνει και πολύ μεγαλύτερο κίνδυνο για τις ανθρώπινες ζωές. Το γνωρίζει πολύ καλά η Ιταλία που έζησε το ναυάγιο της Λαμπεντούζα τον περασμένο Οκτώβριο, σαν εθνική καταστροφή. Το νησάκι νοτίως της Σικελίας βουλιάζει από τους πρόσφυγες που ξέφυγαν από μια κόλαση για να εγκλωβιστούν σε μια άλλη.
Την καυτή πατάτα τότε κλήθηκε να πιάσει στα χέρια της η κυβέρνηση του Λέτα. Μία από τις πρώτες κινήσεις του κεντροαριστερού πρωθυπουργού ήταν να απαλλάξει την παράτυπη είσοδο στη χώρα από το βάρος του αδικήματος. Επειτα ενίσχυσε τις περιπολίες στη Μεσόγειο. Η ιταλική ακτοφυλακή λειτουργεί έκτοτε σαν σωστικό συνεργείο και όχι ως σώμα αποτροπής της μετανάστευσης. Το ημερήσιο κόστος όμως φτάνει τις 300.000 ευρώ, ενώ το επιχείρημα ότι η στάση συνιστά στην ουσία ανοικτή πρόσκληση προς τους εμπόρους κερδίζει έδαφος στην κοινή γνώμη.
Τηρουμένων των αναλογιών, το ίδιο δράμα παίζεται στο Αιγαίο. Και τίποτε δεν δείχνει ότι θα υπάρξει ύφεση του φαινομένου. Δεν είναι μόνο το καλοκαίρι που προσφέρεται για θάλασσα. Κυρίως είναι το γεγονός ότι η φωτιά στη Βόρεια Αφρική και την Μέση Ανατολή δεν λέει να σβήσει. Η Λιβύη έχει βουτηχτεί σε μια άβυσσο από την οποία κανένας δεν ξέρει πότε και με ποιον τρόπο θα βγει. Η Αίγυπτος έζησε έναν κύκλο ελπίδας και βίας για να επιστρέψει στην εποχή Μουμπάρακ, με τον στρατηγό Σίσι νέο χαλίφη στη θέση του παλιού χαλίφη. Η Συρία είναι μια κατεστραμμένη χώρα. Τι σημαίνουν όλα αυτά; Οτι τουλάχιστον τα επόμενα χρόνια η Ευρώπη δεν πρόκειται να γίνει το απομονωμένο νησί στη μέση του πελάγους που θα ήθελε να είναι.

Κλέφτες, αστυνόμοι
και σκυλιά
Η μεταναστευτική πίεση που δέχεται από τον Νότο και την Ανατολή θα εξακολουθήσει να είναι τεράστια. Αυτό υπαγορεύει η λογική και αυτό μαρτυρούν οι αριθμοί. Μόνο το τελευταίο εξάμηνο 42.000 άνθρωποι επιχείρησαν να φτάσουν στις ιταλικές ακτές. Σύμφωνα με στοιχεία του ελληνικού υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας, τον περασμένο χρόνο 15.000 άτομα επιχείρησαν να μπουν στην Ευρώπη διασχίζοντας το Αιγαίο. Για την αντιμετώπιση της κατάστασης επιστρατεύθηκαν 2.500 μέλη του Λιμενικού Σώματος.
Είναι ένα παιχνίδι κλεφτών και αστυνόμων χωρίς τέλος και χωρίς να θέλει κανένας να παίξει τον ρόλο είτε των μεν είτε των δε. Αλλά ούτε και όλοι οι υπόλοιποι θα ήθελαν να παίζουν τον ρόλο του θεατή που χαζεύει το θέαμα. Στον ρόλο της, δηλαδή στον ρόλο του ντόμπερμαν, βολεύεται μόνο η Ακρα Δεξιά που επενδύει στο αίσθημα ανασφάλειας της κοινής γνώμης. Οσο θα αυξάνεται η πίεση τόσο οι ακροδεξιοί θα κάνουν ταμείο. Κέρδη θα συνεχίσουν να έχουν και όσο πετάει την καυτή πατάτα ο ένας στον άλλον. Η Δεξιά, που υποτίθεται ότι δεν έχει πολλές ευαισθησίες, κατέφυγε στη λύση των κέντρων κράτησης και των απελάσεων. Ειδικότερα στην Ελλάδα, τα εθνολαϊκιστικά της χαρακτηριστικά δεν της επιτρέπουν να αναγνωρίσει ως έλληνες πολίτες ανθρώπους που έχουν γεννηθεί και έχουν ζήσει ολόκληρη τη ζωή τους εδώ.
Αυτοί οι απάτριδες, όπως και οι αιτούμενοι ασύλου, αποδεικνύουν τον επαρχιωτισμό της ελληνικής πολιτείας. Το ελληνικό σύστημα, έτσι όπως εκφράστηκε από τα δύο μεγάλα κόμματα της Μεταπολίτευσης, φρακάρισε ανάμεσα στη γραφειοκρατία και στις ιδεοληψίες του. Αλλά και από την άλλη πλευρά η απάντηση δεν φαίνεται πειστική. Το «λαρτζ» πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ δείχνει ότι το πρόβλημα θα παραπεμφθεί στις ελληνικές καλένδες. Πώς το είχε πει ο πρόεδρος του κόμματος για τους γάμους μεταξύ ομοφυλοφίλων; «Οταν το επιτρέψουν οι οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες…».

Αναπόδογυρίζοντας το τραπέζι
Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο ελληνικό. Θα ήταν άδικο επομένως να αναζητήσει κανείς τις ευθύνες μόνο εντός της ελληνικής επικράτειας. Και θα ήταν εκτός πραγματικότητας εάν πίστευε ότι μπορεί να υπάρξει λύση εκτός ευρωπαϊκού πλαισίου. Δεν χρειάζεται να είναι κανείς ορκισμένος φεντεραλιστής για να το καταλάβει. Ο κόσμος έχει γίνει πολύ μικρός για να αισθάνεται οποιοσδήποτε στην Ευρώπη ακόμη πολύ μεγάλος, δηλαδή προστατευμένος και αλώβητος. Σε αυτό το σημείο, η Αριστερά και η Δεξιά στις χώρες που τραβάνε το μεγάλο ζόρι ομονοούν: η λύση μπορεί να είναι μόνο ευρωπαϊκή.
Από αυτή την άποψη η ελληνική προεδρία που ολοκληρώνεται αυτόν τον μήνα και η ιταλική που ακολουθεί είναι κάτι σαν χρυσή ευκαιρία. Ο Βαγγέλης Βενιζέλος, αντιπρόεδρος της ελληνικής κυβέρνησης, διαβεβαίωνε στην «Γκάρντιαν» ότι το μεταναστευτικό ήταν απόλυτη προτεραιότητα για την ελληνική προεδρία. Ο Αντζελίνο Αλφάνο, αντιπρόεδρος της ιταλικής κυβέρνησης, έρχεται με φόρα: «Αυτή τη φορά», είπε στη βρετανική εφημερίδα, «δεν θα χτυπήσουμε το χέρι στο τραπέζι. Θα το αναποδογυρίσουμε».
Πώς; Είναι κάτι που μένει να αποδειχθεί. Ολοι οι εμπλεκόμενοι, πάντως, οφείλουν να έχουν στο μυαλό τους τη δραματική προειδοποίηση της Υπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες: η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια τεραστίων διαστάσεων ανθρωπιστική καταστροφή. Πράγμα που σημαίνει ότι πρέπει να βρει γρήγορα τη χρυσή τομή ανάμεσα στον ανθρωπισμό που επιβάλλει ο πολιτισμός της και στην υποχρέωση να προστατεύσει τις κοινωνίες της από τις σειρήνες του φασιστικού της παρελθόντος.