Η διάσωση του στρατιώτη Μπέργκνταλ

Το 2008, όταν στρατεύθηκε, ήταν ένας μελετηρός αθλητής από το βραχώδες Αϊνταχο που είχε πάθος με την ξιφασκία. Εναν χρόνο μετά ήταν αιχμάλωτος των Ταλιμπάν του Αφγανιστάν και σήμερα, καθ’ οδόν προς το σπίτι του, ένας ελεύθερος άνθρωπος επιτέλους. Μια νέα δοκιμασία αρχίζει όμως στο εξής για τον αμερικανό λοχία Μπόου Μπέργκνταλ.  

Ο Μπέργκνταλ αφέθηκε ελεύθερος με αντάλλαγμα την απελευθέρωση πέντε Ταλιμπάν που κρατούνταν στο Γκουαντάναμο. Ανώτατος αξιωματούχος του υπουργείου Αμυνας αποκαλύπτει στο περιοδικό «Τάιμ» ότι η ανταλλαγή πραγματοποιήθηκε γρήγορα και ήσυχα, κάπου στα ανατολικά σύνορα του Αφγανιστάν με το Πακιστάν. Το πρώτο πράγμα που έκανε ο Μπέργκνταλ μόλις επιβιβάστηκε στο ελικόπτερο των Ειδικών Δυνάμεων ήταν μία ερώτηση. «ΕΔ;» έγραψε πάνω σε ένα χάρτινο πιάτο, προσπαθώντας να μάθει μέσα στη βαβούρα των κινητήρων εάν αυτό που βίωνε ήταν η διάσωσή του από τις Ειδικές Δυνάμεις. «Ναι, σε αναζητούσαμε πολύ καιρό» φέρονται ότι του απάντησαν τα μέλη του πληρώματος. Ο Μπέργκνταλ ξέσπασε σε κλάματα.

Για τους αμερικανούς διπλωμάτες η επιχείρηση ήταν μία διπλή νίκη. Μέσα από όλη αυτή τη μυστική συμφωνία – που είχε ξεκινήσει εδώ και τρία χρόνια, σύμφωνα με την «Ουάσιγκτον Ποστ» – η αμερικανική κυβέρνηση δεν πέτυχε μόνο την απελευθέρωση του τελευταίου αμερικανού αιχμάλωτου στρατιώτη, αλλά και την πρώτη επιτυχημένη διαπραγμάτευση με τους Ταλιμπάν.

Αιχμάλωτος επί σχεδόν πέντε χρόνια, χωρίς καμία επαφή με άλλους στρατιώτες, ο νυν λοχίας – τότε στρατιώτης – είναι βέβαιο ότι φέρει βαθιά ψυχολογικά τραύματα, τα οποία ίσως δεν θεραπευθούν ποτέ. «Οι αιχμάλωτοι αναπτύσσουν σταδιακά ένα είδος προσκόλλησης με τους ανθρώπους που τους κρατούν, παρόμοια με εκείνη προς τη μητέρα», επισημαίνει ο Φρανκ Οκμπεργκ, ψυχίατρος που έχει ασχοληθεί με βετεράνους του Βιετνάμ. «Πρέπει να παίρνουν άδεια για να φάνε, να κινηθούν, να κοιμηθούν κ.λπ.» εξηγεί.

Η περίπτωση τού Μπέργκνταλ όμως είχε κάτι διαφορετικό από την αρχή, πολύ προτού στρατευθεί. Τύπος μοναχικός, ίσως επειδή την εκπαίδευσή του είχαν αναλάβει αποκλειστικά οι γονείς του στο σπίτι, ο Μπέργκνταλ έδινε από τον πρώτο καιρό στο Αφγανιστάν την εικόνα ενός ανθρώπου απογοητευμένου από τον πόλεμο. Αυτός ήταν και ο λόγος για τον οποίο από την πρώτη ημέρα της εξαφάνισής του, στις 30 Ιουνίου 2009, πολλοί πίστευαν ότι έφυγε με τη θέλησή του.

ΜΕΤΑΤΡΑΥΜΑΤΙΚΟ ΣΤΡΕΣ. Σήμερα, το πρώτο πράγμα για το οποίο θα τον εξετάσουν οι γιατροί στο στρατιωτικό νοσοκομείο της Γερμανίας όπου νοσηλεύεται είναι η Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες, η οποία έχει διαγνωστεί σε δεκάδες χιλιάδες στρατιώτες που έχουν υπηρετήσει στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν. Το δεύτερο είναι το Σύνδρομο της Στοκχόλμης, κατά το οποίο οι αιχμάλωτοι σταδιακά υιοθετούν απόψεις, συμπεριφορές, ακόμη και τη γλώσσα των ανθρώπων που τους κρατούν, εξαιτίας της εξάρτησης που αναπτύσσουν, αλλά και της ανάγκης τους να συνεργαστούν για να σωθούν. Τις υποψίες αυτές τροφοδοτούν μια σειρά από βίντεο, τα οποία έστελναν κατά καιρούς οι Ταλιμπάν για να αποδείξουν ότι είναι ζωντανός. Σε ένα από αυτά ο Μπέργκνταλ κατακεραυνώνει τον πόλεμο στο Αφγανιστάν, ενώ σε άλλα δυσκολεύεται να σχηματίσει προτάσεις ή μιλάει με ξενική προφορά.