Σταύρος Θεοδωράκης: Απεταξάμην την Κεντροαριστερά

Το δίλημμα μπήκε στο τραπέζι πριν νυχτώσει η εκλογική Κυριακή, ήδη από την ώρα που ανακοινώθηκαν τα exit polls. Πού πάει Το Ποτάμι του 6%; Πού πάει το νεαρό κόμμα που διάλεξε τελικά την ομάδα των Σοσιαλιστών; Πού πάει, αν όχι στην κοίτη μιας μεγάλης Κεντροαριστεράς; Η Κεντροαριστερά θα μπορούσε να είναι τρίτη δύναμη αν αθροίζονταν τα ποσοστά Ελιάς, Ποταμιού και ΔΗΜΑΡ. Το βράδυ των εκλογών στη Σεβαστουπόλεως, γύρω από το στραβά τοποθετημένο τραπέζι στο δωμάτιο – γραφείο του αρχηγού – όπου γίνονται οι συσκέψεις, η αντανακλαστική αντίδραση πολλών στελεχών ήταν αρνητική. Επί λέξει: «Δεν μπαίνουμε στη συζήτηση για την Κεντροαριστερά». Η γραμμή είχε ήδη μεταφερθεί στους υπόλοιπους που είχαν ακροβολιστεί στα κανάλια.

Αυτή η βιαστική προσπάθεια, να κλείσει η κουβέντα πριν καλά καλά ανοίξει, δεν ήταν αναίτια. Το βασικό σύνθημα του νέου πολιτικού εγχειρήματος, ήδη πριν καταγραφεί η δυναμική του στην κάλπη, ήταν «πολιτική χωρίς κομματικό παρελθόν». Και ως φαίνεται, η στρατηγική που αυτό το σύνθημα συμπυκνώνει κρίνεται αποτελεσματική. Oσο Tο Ποτάμι δεν ταυτίζεται με παλιές κατηγοριοποιήσεις, αλιεύει ψήφους κι από αριστερά κι από δεξιά. Οι αναλύσεις του εκλογικού αποτελέσματος, στις οποίες έχουν επιδοθεί αυτές τις ημέρες, επιβεβαιώνουν τις αρχικές εκτιμήσεις τους: έχουν ψηφοφόρους τόσο κεντρώους όσο και φιλελεύθερους. Παράλληλα, πολλά από τα στελέχη του φοβούνται τη συνάφεια με τα λεγόμενα παλιά κόμματα. Αν και μερικοί παραδέχονται την ιδεολογική εγγύτητα με την Κεντροαριστερά.

Το ιδρυτικό μότο του Ποταμιού, «κλέβουμε ιδέες κι από αριστερά κι από δεξιά», αντανακλά και στη στελεχική του σύνθεση. Οι ίδιοι ποτέ δεν έκρυψαν τις διαφορετικές ιδεολογικές τους αφετηρίες. Κάποιοι, για παράδειγμα, αυτοπροσδιορίζονται ως φιλελεύθερο Κέντρο, συνεπώς δεν επιθυμούν την ταμπέλα του κεντροαριστερού. Ωστόσο, τα πράγματα περιπλέκονται από την κομματική απόφαση να ενταχθούν οι ευρωβουλευτές τους, ως ανεξάρτητοι συνεργαζόμενοι, στην ευρωομάδα των Σοσιαλιστών. Τους Σοσιαλιστές Δημοκράτες, στους οποίους ανήκουν οι ευρωβουλευτές της Ελιάς. Και θα ανήκαν και οι ευρωβουλευτές της ΔΗΜΑΡ, αν το κόμμα είχε κατορθώσει να περάσει τον πήχη. Από Το Ποτάμι, πάντως, επιμένουν: η κατηγοριοποίηση «Ελιά, Ποτάμι, ΔΗΜΑΡ ισούνται με το όλον της Κεντροαριστεράς» είναι μια εύκολη, αλλά λανθασμένη εξίσωση.

Το κόμμα του Θεοδωράκη, λοιπόν, που από τις πρώτες μέρες της εμφάνισής του δήλωνε υπέρμαχος των συνεργασιών – με την περίφημη ατάκα περί κυβερνήσεων συνεργασίας του 51% – και δεν απέκλειε συνεργασία είτε με τη ΝΔ είτε με το ΣΥΡΙΖΑ (στη βάση πάντα των 20 προτάσεων που θα κάνει για τα κρίσιμα ζητήματα της χώρας), αρνείται να μπει σε συζητήσεις με τα κόμματα της Κεντροαριστεράς, ήτοι την Ελιά και τη ΔΗΜΑΡ. Πώς το εξηγούν τα ίδια τα στελέχη;

Ορισμένοι λένε «έχουμε διάθεση προσέγγισης». Και παραδέχονται ότι ο χώρος της Κεντροαριστεράς είναι από τους πρώτους με τους οποίους θα μπορούσαν να συζητήσουν. Επί τη βάσει, πάντα, των προγραμματικών τους δηλώσεων, των περίφημων 20 προτάσεων. Θέτουν, όμως, μια απαραίτητη προϋπόθεση: «Η Κεντροαριστερά πρέπει πρώτα να αυτοκαθοριστεί, να βρει τη ρότα της».

Αλλοι, πάλι, προβάλλουν και πρακτικούς λόγους. Μιλώντας π.χ. για την περίπτωση της ΔΗΜΑΡ, επισημαίνουν ότι έχει μπει σε μια φάση εσωστρέφειας, έχει να λύσει πολλά εσωκομματικά ζητήματα, άρα αυτή τη χρονική στιγμή δεν μπορούν να μπουν σε διαδικασία διαλόγου μαζί της. Θα ισοδυναμούσε, νιώθουν, με ευθεία παρέμβαση. Αναλύοντας δε την δεξαμενή των ψηφοφόρων τους, μελετώντας δηλαδή τα στοιχεία των exit polls, βλέπουν ότι αντλούν σημαντικό αριθμό ψηφοφόρων από τη Δράση, την οποία φαίνεται να «εξαφάνισαν». Aρα, διερωτώνται, πώς θα μπορούσαν να διεκδικήσουν ένα κομμάτι των κεντροαριστερών ψηφοφόρων χωρίς να αποξενώσουν τους φιλελεύθερους;