[Ανάλυση] Ψωμί, Παιδεία, εύκολα πτυχία

Οι Πανελλαδικές είναι μια «μαραθώνια κούρσα με τεράστιο ψυχολογικό και δυσβάσταχτο οικονομικό κόστος». Διαφωνεί κανείς; «Το πλέγμα των Εξετάσεων πρέπει να αντικατασταθεί με έναν διαρκή έλεγχο των γνώσεων των μαθητών που […] δεν θα δημιουργεί στους μαθητές και στις μαθήτριες το αίσθημα της απόρριψης και της αποτυχίας». Εχει κανείς αντίρρηση; Είναι μήπως κανένας σαδιστής και θέλει οι έφηβοι να ταλαιπωρούνται, να αγχώνονται, να αισθάνονται ότι αποτυγχάνουν;

Μάλλον όχι. Μάλλον είμαστε όλοι ανθρωπιστές. Κανείς δεν θα βρεθεί ανάμεσά μας να διαφωνήσει με το «πρόγραμμα» του ΣΥΡΙΖΑ για τη μεταρρύθμιση στην εκπαίδευση. Και ο λόγος είναι προφανής: γιατί δεν είναι πρόγραμμα. Είναι ένα ευχολόγιο που έχει ως προοίμιό του μια αυτοκτονία. Την τραγική αυτοκτονία του μαθητή από το Γιαννιτσά που δεν άντεξε το βάρος των Εξετάσεων. Είναι μία από τις πολλές απόπειρες της αξιωματικής αντιπολίτευσης να κεφαλαιοποιήσει πολιτικά το συναίσθημα – εν προκειμένω των χιλιάδων οικογενειών που στενάζουν από το ισχύον αναχρονιστικό εξεταστικό σύστημα. Σε αυτούς έρχεται ο ΣΥΡΙΖΑ και λέει – τι πιο εύκολο; – θα καταργήσουμε τις εξετάσεις. (Και, παρεμπιπτόντως, δεν χάνει την ευκαιρία να υποσχεθεί προσλήψεις «πάνω από 1.000 αναπληρωτών» καθηγητών.)

Στη γενεαλογία του λαϊκισμού της Μεταπολίτευσης ξεχωρίζει ως ορόσημο η πανομοιότυπη εξαγγελία του ΠαΣοΚ της Αλλαγής. Πριν πάρει την εξουσία, ο Ανδρέας Παπανδρέου είχε υποσχεθεί ότι, αφού έδιωχνε τις βάσεις, θα καταργούσε και τις Πανελλαδικές Εξετάσεις. Υστερα από 34 χρόνια και σχεδόν ισάριθμες «εκ βάθρων αναμορφώσεις» του εκπαιδευτικού συστήματος οι Πανελλαδικές επιβιώνουν. Και εξακολουθούν να κακοποιούν τη μία γενιά μετά την άλλη.

Στη διαπίστωση έχει δίκιο ο ΣΥΡΙΖΑ. Το σύστημα των Εξετάσεων έχει από δεκαετίες μετατρέψει τα λύκεια σε εκκολαπτήρια παπαγάλων. Οπως έχει δίκαιο και στην άλλη βασική του επισήμανση, ότι έτσι όπως (υπο)λειτουργεί η Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση μόνο δημόσια δεν είναι. Τα φροντιστήρια εξακολουθούν να απομυζούν το οικογενειακό εισόδημα – και οι πολλοί που δεν αντέχουν πια να πληρώνουν το φροντιστήριο δεν μπορούν να εξασφαλίσουν για τα παιδιά τους ίσες ευκαιρίες.

Ομως, στη διακήρυξη της αξιωματικής αντιπολίτευσης επιζούν τα ιδεολογήματα της Αριστεράς που κυριάρχησαν στην εκπαίδευση από το ’74 και μετά. Σύμφωνα με αυτά, κάθε διαδικασία αξιολόγησης – των μαθητών, των φοιτητών, ή των καθηγητών – είναι «ταξική», «αυταρχική» και, βεβαίως, βάναυση για τον ψυχισμό του αξιολογουμένου. Το εκπαιδευτικό έργο δεν πρέπει να «ενταντικοποιείται». Ολοι πρέπει να μπαίνουν εύκολα στο πανεπιστήμιο, όλοι πρέπει εύκολα να παίρνουν ένα πτυχίο, στο όνομα ενός αδιάκριτου εξισωτισμού.

Η Αριστερά είχε και έχει ασύμμετρη επιρροή στα σχολεία και στα πανεπιστήμια. Κυριαρχούσε στον φοιτητικό και στον καθηγητικό συνδικαλισμό ήδη πριν από την εποχή που ο νυν πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ ξεκινούσε την πολιτική του σταδιοδρομία ως καταληψίας στα σχολεία. Κυριαρχεί και σήμερα, όπως έδειξε προσφάτως η ευκολία με την οποία ο πελεγρινικός θίασος κατάφερε να κρατήσει κλειστό το μεγαλύτερο πανεπιστήμιο της χώρας επί τρεις μήνες. Αυτή τη διαχρονική επιρροή αξιοποίησε η Αριστερά, με μέσα όχι πάντα θεμιτά, προκειμένου να εμποδίσει τον εκσυγχρονισμό ενός συστήματος που παγίως κατατάσσεται στις χαμηλότερες θέσεις των διεθνών αξιολογήσεων.

Ισως γι’ αυτό δυσκολεύεται σήμερα να διατυπώσει λεπτομερή μεταρρυθμιστική πρόταση για την Παιδεία. Εχει ασκηθεί χρόνια και χρόνια μόνο στην αντιμεταρρύθμιση.