Οριστική λύση το χειρουργείο για τους κιρσούς

Για πολλούς ασθενείς δεν αποτελούν τίποτε περισσότερο από ένα αισθητικό πρόβλημα, ενώ για άλλους είναι αιτία καθημερινού πόνου και ταλαιπωρίας.

Ο κ. Πολύβιος Παυλίδης, διευθυντής στην Αγγειοχειρουργική Κλινική του Νοσοκομείου Κοργιαλένειο Μπενάκειο-ΕΕΣ, εξηγεί τι είναι οι κιρσοί και γιατί πρέπει να αντιμετωπίζονται εγκαίρως.

Τι είναι οι κιρσοί;

Οι κιρσοί είναι πρόβλημα των φλεβών των κάτω άκρων που συνήθως οφείλονται σε ανατομική βλάβη (ανεπάρκεια) του φλεβικού δικτύου και των βαλβίδων του. Οι βαλβίδες εξασφαλίζουν ότι το αίμα θα κινείται αποκλειστικά προς την κατεύθυνση της καρδιάς, αλλά όταν ανεπαρκούν το αίμα λιμνάζει μέσα στις φλέβες (ιδίως σε περίπτωση ορθοστασίας), με συνέπεια να διογκώνονται και να αλλοιώνεται η ανατομική τους δομή.

Με την πάροδο του χρόνου, οι μεταβολές αυτές επιδεινώνονται και τελικά γίνονται εμφανείς (η προσβεβλημένη φλέβα προβάλλει-διογκώνεται, μεταβάλλει το χρώμα της και λαμβάνει οφιοειδή μορφή).

Πού οφείλονται;

Ο μηχανισμός που οδηγεί στην ανεπάρκεια των βαλβίδων του φλεβικού δικτύου είναι πολύπλοκος και καταλήγει στη μη αναστρέψιμη μορφολογική αλλοίωση των φλεβών.

Επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο της Χαϊδελβέργης, στη Γερμανία, είχαν γράψει τον Οκτώβριο του 2011 στην επιστημονική επιθεώρηση «The FASEB Journal» ότι μία πρωτεΐνη που λέγεται παράγων μεταγραφής AP-1 δίνει το εναρκτήριο λάκτισμα για την ανάπτυξη των κιρσών, αλλά αυτό ακόμα δεν έχει επιβεβαιωθεί.

Αυτό που ξέρουμε καλά είναι ότι υπάρχει γενετική προδιάθεση για την ανεπάρκεια των βαλβίδων (υπολογίζεται ότι περίπου 80% των ανθρώπων με κιρσούς έχουν τουλάχιστον έναν συγγενή πρώτου βαθμού με το ίδιο πρόβλημα), αλλά και ότι οι ορμόνες του γυναικείου φύλου σχετίζονται με την εμφάνισή τους (οι κιρσοί είναι δύο φορές συχνότεροι στις γυναίκες και συχνά πρωτοεκδηλώνονται στην εγκυμοσύνη).

Αλλοι παράγοντες που ευνοούν την εμφάνισή τους είναι, μεταξύ άλλων, η ηλικία, το αυξημένο σωματικό βάρος και ο τρόπος ζωής (οι πολλές ώρες ορθοστασίας και η πολύωρη ακινησία σε καρέκλα επιδεινώνουν τη λειτουργία των φλεβών).

Τι συμπτώματα προκαλούν;

Εκτός από τη χαρακτηριστική εικόνα τους που προαναφέρθηκε, μπορεί να προκαλούν πόνο εντοπισμένο κατά μήκος των φλεβών, αίσθημα καύσου, κνησμό, αίσθημα βάρους του άκρου, κράμπες και οίδημα στον αστράγαλο. Τα συμπτώματα αυτά συνήθως είναι πιο έντονα στο τέλος της ημέρας, καθώς και κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.

Σε προχωρημένα στάδια δημιουργούνται βλάβες στο δέρμα (αλλαγή του χρώματος ή αλλοίωση σαν έκζεμα), πληγές που δεν επουλώνονται (άτονα έλκη), αιμορραγίες με μικροτραυματισμούς κ.ά.

Είναι επικίνδυνοι;

Οι κιρσοί δύσκολα θα δημιουργήσουν πρόβλημα εάν αξιολογηθούν και αντιμετωπισθούν σωστά από έναν ειδικό. Εάν όμως αφεθούν χωρίς θεραπεία θα επιδεινώνονται ολοένα και περισσότερο και υπάρχει κίνδυνος επιπλοκών, όπως η δημιουργία θρόμβου στον κιρσό (επιστημονικά λέγεται οξεία επιπολής θρομβοφλεβίτιδα), η εμφάνιση εξαιρετικά επώδυνων ελκών (πληγών) κοντά στον κιρσό, ιδίως γύρω από το εσωτερικό τμήμα (έσω σφυρό) του αστραγάλου, και η αιμορραγία (κιρσορραγία).

Πώς αντιμετωπίζονται;

Υπάρχουν δύο κύριες κατηγορίες θεραπειών: οι συντηρητικές θεραπείες, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται τα φλεβοτονικά φάρμακα με αμφίβολη αποτελεσματικότητα παρότι αρκετοί ειδικοί τα προτείνουν και οι ελαστικές κάλτσες, και οι επεμβατικές θεραπείες, όπως η σκληροθεραπεία, τα λέιζερ, η θεραπεία με ραδιοσυχνότητες και η εγχείρηση.

Συνήθως τα καλύτερα αποτελέσματα επέρχονται με τη χειρουργική αντιμετώπιση.

Σε ποιες περιπτώσεις συνιστάται χειρουργείο;

Η επεμβατική αντιμετώπιση των κιρσών συνήθως συνιστάται στις περιπτώσεις που δεν παρατηρείται βελτίωση των συμπτωμάτων με τις συντηρητικές θεραπείες.

Θα πρέπει να τονιστεί ότι υπάρχει ένα ποσοστό υποτροπής των κιρσών που εξαρτάται από το είδος της παρέμβασης και από τον ίδιο τον ειδικό (στη θεραπεία με λέιζερ το ποσοστό υποτροπής είναι γύρω στο 25%, στην κλασική εγχείρηση από γενικό χειρουργό αγγίζει το 30% στην πενταετία, ενώ από αγγειοχειρουργό φτάνει το 4%).

Αριθμοί

30% των γυναικών έχουν κιρσούς

17% των ανδρών έχουν κιρσούς

Κληρονομικότητα

80% των ατόμων με κιρσούς έχουν οικογενειακό ιστορικό της νόσου

90% οι πιθανότητες εμφάνισης κιρσών όταν τους έχουν και οι δύο γονείς

60% οι πιθανότητες εμφάνισης κιρσών για τα κορίτσια, όταν πάσχει μόνο ο ένας γονιός

25% οι πιθανότητες εμφάνισης κιρσών για τα αγόρια, όταν πάσχει μόνο ο ένας γονιός

Συμβουλές πρόληψης

* Αποφύγετε την παρατεταμένη ορθοστασία και την πολυώρη παραμονή στην ίδια θέση. Αν κάνετε καθιστική δουλειά, φροντίστε να σηκώνεστε και να περπατάτε για 1-2 λεπτά κάθε μισή ώρα

* Ελέγξτε το σωματικό βάρος σας

* Φροντίστε να γυμνάζεστε συστηματικά. Η ιδανική άσκηση για την πρόληψη των κιρσών είναι η κολύμβηση, επειδή το σώμα βρίσκεται σε οριζόντια θέση και δεν υπάρχει βαρύτητα, οπότε η επιστροφή του αίματος μέσω των φλεβών στην καρδιά είναι πιο εύκολη. Άλλες καλές ασκήσεις είναι η ποδηλασία και το περπάτημα σε μαλακή επιφάνεια (όπως αυτή στα γήπεδα)

* Μην κάνετε μπάνιο με καυτό νερό ούτε ηλιοθεραπεία, και μην εφαρμόζετε οποιοδήποτε είδος θερμότητας απ’ ευθείας πάνω στα πόδια. Η θερμότητα προκαλεί διαστολή των αιμοφόρων αγγείων και επιβραδύνει την ροή του αίματος στις φλέβες

* Αν πρόκειται να κάνετε πολύωρο ταξίδι με οποιοδήποτε μέσο, φροντίστε να ξεμουδιάζετε κάθε τουλάχιστον 1 ώρα, καθώς και να κινείτε τα πόδιά σας στην διάρκειά του (π.χ. με το ΙΧ, φροντίστε να κάνετε στάση κάθε 1 ώρα για να βγαίνετε έξω και να περπατάτε, ενώ στο αεροπλάνο πρέπει να σηκώνεστε και να κάνετε μια βόλτα)

* Μην κάθεστε «σταυροπόδι», διότι επιβραδύνετε την φλεβική κυκλοφορία. Να αποφεύγετε επίσης τα ψηλά τακούνια.

* Μην χρησιμοποιείτε καθημερινά ελαστικά καλσόν ή κάλτσες, εάν δεν σας το έχει συστήσει ο γιατρός σας.

*Να ξεκουράζετε καθημερινά τα πόδια σας για λίγη ώρα, τοποθετώντας τα σε επίπεδο που θα βρίσκεται 5-10 εκατοστά ψηλότερα από την καρδιά

* Εάν είστε γυναίκα και έχετε κιρσούς, καλό είναι να αποφεύγετε τα ορμονούχα σκευάσματα. Ενημερώστε σχετικώς τον γυναικολόγο ή όποιον άλλο γιατρό σας συνιστά ορμόνες.

* Προσέξτε τη διατροφή σας. Να ακολουθείτε μία διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες (φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής αλέσεως, όσπρια) και φτωχή σε αλάτι και επεξεργασμένα τρόφιμα

Αυτό το ξέρατε;

Ο όρος «φλεβίτιδα» που σημαίνει «φλεγμονή στη φλέβα» είναι μια εκλαϊκευμένη έκφραση για τους κιρσούς.

ΠΗΓΕΣ: Mayo Clinic, Εθνικά Ιδρύματα Υγείας (NIH) των ΗΠΑ